Aiu Ki Samla Pule Ki Pyrkhat Shaphang Ka Jingduna Ki IAS Jong Ka Jaitbynriew La jong

I. R. Dkhar Haba ngi pyrkhat halor katei ka phang, ka pynsngewdiaw ïa ka mynsiem jong ngi ki paid jong ka Jylla la jong balei ngim ioh shuh ïa la ki jong ki ophisar Indian...

I. R. Dkhar

Haba ngi pyrkhat halor katei ka phang, ka pynsngewdiaw ïa ka mynsiem jong ngi ki paid jong ka Jylla la jong balei ngim ioh shuh ïa la ki jong ki ophisar Indian Administrative Service (IAS) ki ban pynïaid ïa ki jingtreikam ha ka Sorkar la jong. Ka Meghalaya kaba kynthup ïa ka jaitbynriew Khasi, Jaiñtia bad Garo, ka dei  ka jaitbynriew kaba sahdien ha kaba ïadei bad ka jingdon bad jingmih jong ki IAS la jong. Balei nga ong ïa kata, namar la palat 12 snem mynta, ngim ioh shuh ïa la ki jong ki IAS. Balei ka la leit long kumne ? Hato ki samla pule jong ngi, kin poi pyrkhat ïa kane ka jingduna?  Haba duna ne ym don ki briew la jong, aiu kan jia?  Lada kiwei pat ki jaitbynriew hapoh ri India ki lah ban pass ïa ka IAS, balei ngi ki Khasi kim lah. Katba ka Sorkar Meghalaya ka donkam haduh katta katta ïa ki IAS ban pynïaid ïa ki kam Sorkar bad ha ka synshar khaddar jong ka Jylla la jong. ïa katei ka Examination la ju pynlong da ka Union Public Service Commission (UPSC) ka dei ka tnat kaba ha khlieh duh ha New Delhi man la u snem. Mynta u snem kan long ha u bnai May, 2026. Ki samla pule jong kane ka Jylla jong ngi, kiba la pyndep ïa ka Bachalor of Arts/Science/Commerce tip khambha ïa kane ha kane ka juk mynta. Tang kawei ka long ba donkam ïa ka jingminot bad ka jingtrei shitom. Kumba la ong uwei na ki MLA jong ka Sohra Constituency, I Bah Gavin Miguel Mylliem ba ki samla pule jong ngi ki dei ban kyndit bynriew bad ban trei shitom (kumba la thoh ha u Nongsaiñ Hima kaba 25 Nailar mynshym snem), ka dei ka jingshisha. Ki samla jong ngi kiba la pyndep ïa ka kyrdan pu[le jong ki, ki la dei ban pyrkhat bad pynleit jingmut ïa kane. Ha ka result ba la dep mynshemsnem, ngi la iohi na ki Kotkhubor ba na North East, kum ka Assam, Nagaland, Manipur, ki don kiba la pass ïa ka IAS, katba na Meghalaya pat ym don.

Kumba ngi tip, ka Jylla jong ngi ka la ioh ïa ki IAS hadien ka jingïakhun ïa ka Central Services/Allied Services tang haduh ka snem 2023 bad kumba saw ngut, lada ngam bakla, ki la shu ioh promotion sha ka IAS. Kumta ka Jylla jong ngi ka donkam haduh katta katta ïa ki IAS ki ban shah thung da ka Sorkar India ha ki tnat treikam Sorkar bapher bapher ha ka Jylla Meghalaya jong ngi. Ka jingshah thung kam jong ka Sorkar India ïa ki IAS dkhar na kiwei pat ki Jylla jong ka ri India ka long namar ba kim don la ki jong ki briew na Meghalaya. Don ki para Khasi na ki  District kiba pynpaw kiba la pynpaw ba kim kwah bad sngewtynnad ba ki ophisar khyllahjait na kiwei pat ki Jylla jong ka India kiba wan ban trei ha kane ka Jylla Meghalaya jong ngi. Hynrei ngi dei ban tip ba ka sorkar India ka thung ïa ki Deputy Commissioner, kiba dei na ka kyrdan IAS, ha ki District bapher bapher jong ka Jylla namarba ym don ki briew na la ka State la jong.  Peit, kum ka nuksa, ha kiwei pat ki Tnat Treikam jong ka Sorkar, ka Sorkar India bad ka State Government ruh, ka thung ïa ki briew ba nabar namar ki don ka kyrdan bad ka jingpass jong ki, ryngkat bad ka jingtbit ban treikam, wat la kim tip bad sngewthuh ïa ka kolshor, ka jingim bad jingdonkam jong ka jaitbynriew ha kane ka Jylla Meghalaya.

Namarkata, ngi sngew ban ong ba ki samla pule jong ka Jylla jong ngi ki dei ban long kiba smat basting, ban pyntbit ïa lade ha ka kyrdan pule. Ki dei ban kyndit bynriew bad ban trei shitom bad khreh shitom ban ïaleh ïa kito ki Central Services jong ka Union Public Service Commission ynda bad tang shu la pynbna (advertise) ha une u snem ban wan. Ai ba ka Jylla jong ngi kan pynmih ïa la ki briew la jong. Da kaba long kumta, ka Jylla jong ngi kan sa ioh ïa la ki jong ki Ophisar ki ban trei ha ki Department bapher bapher katkum ka jingdonkam jong ka Jylla. Ban don da ki briew la jong ka pher bak-ly-bak bha na kiwei pat ki jaitbynriew naduh ka ktien ka thylliej, ka trei ka ktah, ka rukom im bad kiwei kiwei ki jingdonkam ha ki liang bapher bapher.  Ngi sngew ruh ban pynpaw ba ki Seng ki Samla Pule kum ka Khasi Students Union, ki la dei ban pyrkhat halor kane. Ki la dei ban pynlong ïa ki kynja ai jingtip bad jingsngewthuh ne ki awareness programme ïa ki samla pule jong ka Jylla ha kane ka liang. Ki Seng Treimon Sngewbha bapher bapher ruh ki la dei ban iohi jngai ha kane ka liang kumno ban ai jingtip bad jingpynsngewthuh ïa la ki samla ba kin pule bad ïakhun ïa kitei ki eksamin IAS bad ruh kiwei pat ki Allied Service kumba la ong haneng. Ngi kyrmen bad kitbok ïa samla jong ka jaitbynriew la jong ba kin poi sha katei ka kyrdan ha ki sngi bad por ban wan.