Jerusalem, Lber:
Katkum ki khubor, la ong ba nabar ka jingpyni bor jong ka Iran ha ka Sngi Palei, ka la thombor ia ki karkhana saiñ umphniang ba heh kiba don ha ka thaiñ Gulf, kaba la wanrah jingeh ia ka pyrthei namar ka jingjulor jong kitei ki shlem bad ki karkhana saiñ umphniang kiba kongsan tam.
Ki jingshah thombor, kum ka jingpynshitom beiñ ïa ka jinghiar thma jong ka Israel ïa ka jaka tih umphniang kaba kongsan jong ka Iran, ka la phah ïa ka dor jong ka umphniang ban kiew stet bha bad ka la buh jingma ban khring beit beit ïa ki para marjan Arab jong ka Iran sha ka jingïakynad. Ka jingpynbiang umphniang ha ka pyrthei ka la don lypa hapoh ka jingeh namar ka jingshah teh mraw jong ka Iran ha ka wahduid Hormuz, ka lynti um kaba kongsan bha ha kaba la pynkit ia ka shi bynta na ka san bynta jong ka umphniang ha ka pyrthei.
U Myntri Rangbah duh jong ka Israel, u Benjamin Netanyahu, ula ong ba, halor ka jingkyrpad jong u President Donald Trump, ka Israel, kan sa pynsangeh noh ïa kino kino ki jinghiar thma, ha ka jaka tih gas jong ka Iran.
Naduh ba ka US bad Israel ki la sdang ïa ka thma ha ka 28 tarik u Rymphang, ki nongïalam ba ha khlieh duh jong ka Iran ki la ïap ha ki jingshah thombor ha ki liengsuiñ bad ka bor shipai jong kane ka ri ka la hiar dor haduh katta katta. U Benjamin Netanyahu, myntri rangbah duh jong ka Israel, ha kane ka kynti, ula ong ba ka Iran, kam don shuh ia ka sap ban pynriewspah ia u Uranium, lane ban shna ia ki namding, wat la um shym la ai ia ki sakhi sabut.
Watla katta ruh, ka Iran, kaba la ïalam mynta da u khun jong u nongïalam ba ha khlieh duh uba la shah pynïap ha ka jingsdang jong ka thma, ka dang lah ban thombor da ki missile bad ki drone kiba pynkhihwin ïa ki para marjan jong ka ha ka Gulf Arab bad ka ïoh ka kot jong ka pyrthei kaba shaniah ha ka bor ding kaba ki pynmih.
Da kaba pynpaw ïa ka jingma ïa ki lieng ha kane ka thaiñ, kawei ka lieng ka la shah thang ha rud duriaw jong ka United Arab Emirates bad kawei pat ka la shah pynjulor ha ki rud duriaw jong ka Qatar. Ki jingpyrshang ban iaid lait ia katei ka duriaw ruh ki la don hapoh ka jingeh: Ka drone jong ka Iran ka la tynrah ia ka karkhana pynkhuid umphniang jong ka Saudi ha ka Duriaw Basaw, kaba ka ri ka la kyrmen ban pyndonkam kum ka lynti kaba pher.
Ka umphniang Brent, kaba dei ka kyrdan jong ka pyrthei, ka la kiew lyngkot sha ka $119 shi barel, kaba kiew palat 60% naduh ba sdang ka thma. Ka jingthew jong ka Europe na ka bynta ka dor jong ka umphniang mariang ruh ka la kiew bha bad ka la kiew kumba ar shah ha une u bnai ba la dep.
Ka Qatar, Saudi Arabia bad ka UAE ki la pynrem ia kane ka jingthombor jong ka Iran. U Sekretari Rangbah jong ka Arab League, U Ahmed Aboul Gheit, u la khot ia ki kum ka “jingkiew kaba shyrkhei.”
Hynrei ka Iran kam shym la pyni dak ei ei ban kynran dien. Ka Saudi Arabia ka la ong ba ka karkhana pynkhuid umphniang jongka ka SAMREF ha ka nongbah Red Sea ka kad lieng jong ka Yanbu ka la shah ktah. Ka Saudi Arabia ka la sdang ban tan ia ka umphniang kaba bun bha shaphang sepngi sha ka Duriaw Basaw ban lait na ka wah Hormuz.
Ka Qatar, kaba dei ka tynrai ba kongsan jong ka natural gas na ka bynta ki iew pyrthei, ka la ong ba ka jingjulor kaba jur ka dei namar ki namding jong ka Iran kiba la siat ia ka jaka pynmih natural gas ha Ras Laffan, ha kaba la dep ban pynsangeh noh ia ka jingpynmih hadien ki jingshah thombor kiba kham mynshwa. Ka jingpynjot ia katei ka jaka ka lah ban pynslem ia ka jinglah jong ka Qatar ban ioh ia ki mar sha iew wat hadien ba la kut ka thma.
Ar tylli ki karkhana pynmih umphniang ha Kuwait bad ki jaka pynmih gas ha Abu Dhabi ruh ki la shah thombor ha ka Iran, la ong ki bor synshar shnong.
Ha Israel, ki umsaw jong ki jinghiar thma jong ka Iran kiba la thmu ïa ki bynta kiba heh jong ka ri, ki la phah ïa ki million ngut ki briew sha ki jaka rieh tngen. Ki jingshah thombor ki la pynjulor ia ki iing hynrei ym shym la don kano kano ka jingmynsaw kaba jur.
