Shillong, Lber 31
U Myntri Rangbah ka Jylla, u Conrad K. Sangma u la pynbna ba la mang T.127 klur na ka bynta ka ‘Mission 1000 Days’ kaba la pyllait paidbah ha ka Sngi Ba-ar ban pynbiang ïa ka bam ka dih kaba tei na bynta ka jingheh-jingsan jong i khyllung.
Kane ka dei ka bynta kaba kongsan bha jong i khyllung bad lyngba kane ka prokram, ka Sorkar kan ai jingkyrshan ïa ka kmie naduh ka por ba dang pun ïa i khyllung haduh ba i khyllung in dap 2 snem.
Kane ka prokram ka dei ka jingthmu ba kongsan jong u Myntri Rangbah ka Jylla, kaba la pyntreikam lyngba ki tnad treikam bapher-bapher ba la ïalam da ka Meghalaya Human Deve -lopment Council ha ka jingïatreilang bad ka tnad Social Welfare, koit ka khiah, Community & Rural Development (MSRLS/SRES), Education, bad Planning.
Haba ai jingkren ha ka jingïalang plie paidbah ha kane ka prokram ha State Convention Centre, Shillong, u Myntri Rangbah u la ban jur ba kane ka jingthmu ka dei shi bynta jong ka jingpyrshang kaba ïar ban weng ïa ki jingeh ba kongsan jong ka roi ka par jong u briew lyngba ka rukom treikam kaba pynleit jingmut bad kaba pynshong nongrim ha ki sakhi.
“Haba nga la shimti ïa ka kam ha u snem 2018, kawei na ki mat banyngkong eh kaba la pynsngewkhia jur ïa nga ka dei ka jingkiew ha ka jingïap ki longkmie ha ka por ba kha khyllung ha Meghalaya. Ka la pynkhuslai ym tang ïa nga hynrei ïa ka kynhun baroh kawei, bad ngi la rai ban leh katba lah ban pynhiar ïa kane,” u la ong.
“Lyngba ki jingpyrshang kiba ïai bteng ha ki lai snem, ngi la lah ban pynduna shi kat dei ïa ka jingïap jong ki longkmie ha ka por ba kha khyllung-da haduh 50%,” u la ong.
U Myntri Rangbah ka Jylla u la pynpaw ba ka synshar-khadar ka donkam ïa ka jingbuh hakhmat eh, khamtam haba khmih ïa ki jingeh kiba jwat bad kiba ïar.
“Kaei kaba ngi pyrshang ban leh ka long ban pynleit jingmut ha ka ban pynbeit ïa 60-70% ïa ki jingeh kiba hakhmat eh,” u la ong, da kaba kdew ba ka jingpynbeit ïa ki jingeh kiba khraw ka lah ban ïalam sha ki jingpynbha kiba kham ïar ha baroh ki liang, watla ki don katto-katto ki jingeh kiba jwat kiba dang sah.
Haba pynpaw ïa ki jingshisha ba ïadei bad ka ïoh ka kot ha ka imlang-sahlang, u la kdew ba ka jingma ha ki jaka nongkyndong ka ïai bteng ban long ka jingeh kaba khraw. Bun ki kmie, u la kdew, ki hap ban leit trei biang tang khyndiat por hadien ba la kha khun namar ka jingeh ha ka liang ka pisa-tyngka.
Na ka liang u Sangma u la bynrap ba ka Sorkar ka dang wad ki lad ki lynti ban kyrshan ïa kum kine ki longkmie.
Da kaba buh ïa ka sienjam hapoh ka jingthmu pynroi kaba ïar jong ka Jylla, u la kdew ïa ka saiñdur jong ka jingkiew ka ïoh ka kot hapoh ka ‘Mission 10’, da kaba kdew ïa ka jingkiew jong ka Jylla na ka ïoh ka kot kaba $4.4 ‘Billion’ ha u snem 2018 sha jan $7 ‘Billion’ mynta, ryngkat ki thong jong ka jingroi ha ka lawei kiba la dep ban saiñdur lypa.
Hynrei u la ban jur ba ka jingkiew ha ka ïoh ka kot ka dei ban ïabiang tara bad ki jingmih ha ka imlang-sahlang.
“Katba ngi dang ïaid sha ka jingkiew ha ka roi ka par, ngi dei ban pyntikna ba ka long kaba ïabiang tara bad kaba neh. Ka jingkiew jong ngi kan ym don jingmut lada ngim lah ban ïada ïa ka mariang jong ngi, ban sumar ïa ki kmie bad ki khun ki kti jong ngi, bad ban pynbiang ïa ki jingshakri ba kongsan ha ki shnong ki thaw,” u la ong.
Ha ka ‘Mission 1000 Days’, u Myntri Rangbah u la pyntip ba la mang T.127 klur na ka bynta kane ka prokram, ka ban ai jingkyrshan pisa lem bad kiwei-kiwei ki jingkyrshan sha ki longkmie, ka bam ka dih kaba tei, ki prokram ai jinghikai bad jingpynsngewthuh, bad ki tiar ba kongsan na ka bynta ki khyllung ba dang kha bad ki longkmie.
U la kdew ba ka jingpynbiang ïa ki tiar ki tar ka long katkum ka jingai jingmut na ki nongtrei ka koit ka khiah kiba hakhmat eh ha ki jaka ba jngai.
“Kane ka dei ka prokram ‘Mission Mode’. Ngin dang pynjanai bad pynbha ïa ka da kaba pynshong nongrim ha ki jingai jingmut, da ka thong ban pynduh jait ïa ka jingbym heh bym san bha jong ki khynnah (stunting) bad ka jingbym biang ka bam ka dih kaba tei,” u la ong.
Haba pynshlur ïa baroh na bynta ka jingïatreilang, u la bynrap, “Wat pyrkhat ba phim lah ban noh synñiang. Uwei-pa-uwei u briew u lah ban wanrah jingkylla.”
Halor ka bynta jong ki longkpa, u la pynpaw ïa ka jingdonkam jong ki ha ka ban kitkhia bad pynheh-pynsan ïa la ki khun.
“Ki kpa ki dei ban ïashim bynta shitrhem ha ka ban sumar bad kitkhia ïa la ki khun ki kti,” u la ong, da kaba bynrap na ka jingïakynduh shimet, “Ka jingpynlut por kaba 20-30 minit ha ka shi sngi bad ki khun-ban ïakren, ban ïalehkai, tang ban ïadon lang-ka lah ban ktah shi kat dei ïa ka jingheh-jingsan jong ki.”
Ïa ka ‘Mission 1000 Days’ la kyrshan da kiba bun ki paralok kynthup ïa ka Meghalaya Early Childhood Development Mission (MECDM), Meghalaya State Rural Livelihoods Society (MSRLS), National Health Mission, Food Safety and Standards Authority of India (FSSAI), State Capability Enhancement Project (SCEP), Har Ghar Jal – Jal Jeevan Mission bad kiwei.