Ka sngi ‘Kyrsiew Ri’ ka dei ban ïada ïa ki riti dustur & ki jinglong kyrpang ka Jaitbynriew: KSU

Shillong, ïaïong 05 Kum ka dak ban kynmaw burom kyrpang ïa ka jingïakhun u Syiem Tirot Sing ha ki sngi ba ka Sorkar Phareng ka khniot beiñ ïa ki khun ka Bri u Hynniewtrep, ha...

Shillong, ïaïong 05

Kum ka dak ban kynmaw burom kyrpang ïa ka jingïakhun u Syiem Tirot Sing ha ki sngi ba ka Sorkar Phareng ka khniot beiñ ïa ki khun ka Bri u Hynniewtrep, ha ka 04 tarik u ïaïong man la u snem ka Khasi Students’ Union (KSU) ka la rakhe ïa ka sngi “Kyrsiew Ri” lane ‘Khasi National Awakening Day’ da ka jingïaid paidbah ha ryngkat ki jingphawer, jingpyrta ban ïada ïa ka jinglong tynrai bad ka hok jong ka Jaitbynriew.

Ïa kane ka jingïaid paidbah la sdang na Meghalaya Bharat Schouts & Guides Laban bad la pynkut ha Shillong Vidyalaya Secondary School, ha kaba palat hajar ngut ki samla ba na kylleng ka ri Khasi kiba wan ban ïashim bynta ba kynthup ki nongïalam ka Hynniewtrep National Youth Front, ka Jaiñtia Student Union kumjuh ki samla pule ba na ki skul bapher-bapher.

Ha kane ka jingïaid paidbah, ki dukan bar jylla ba don ha ki rud surok ki la khang khyrdep lud, namar ka jingïaid paidbah, ki bor pulit ki la pynkhlaiñ ïa ka jingpahara ha shilynter jong ka surok ban pynthikna ban ym mih kino-kino ki kynrum kynram.

Haba ai jingkren ha ka jingïalang, u Chairman ka North East Students Organisation (NESO) bad u ba long ruh u President barim ka KSU u Bah Samuel B Jyrwa u la ban jur ïa ka jingkongsan ban ïada ïa ka jinglong tynrai bad ka matti (culture) jong u Khasi.

“Ngi dei ban kynmaw ba ha u snem 1829, u Syiem Tirot Sing bad ki shipai jong u, ki la ïakhun pyrshah ïa ka Sorkar Bilat, ba ïalam da ki shipai na kylleng ka ri India bad ki la pynïap ruh ïa bun ngut na ki. Kane ka sngi ka dei ka sngi jong ka jingpynbna jong ngi ba ki trai ri trai muluk ki dei ban ïaleh pyrshah ïa ka jingwan rung kyrthep ki briew ba nabar bad ïada ïa ka jinglong laitluid jong ngi bad ka jinglong trai halor ka khyndew ka shyiap” la ong u Bah Samuel.

Shuh-shuh u la pynshai ba ïa ka sngi ‘Kyrsiew Ri’ ka KSU ka la pynskhem katkum ka riti treikam (Constitution) ha ka 4 tarik Ïaiong 1993 bad la niewkor ïa kane ka sngi kum ka sngi ‘Kynsiew Ri’, ka sngi ban ïeng ïada ïala ka jong ka khyndew ka shyiap bad ki jinglong ba kyrpang jong ka Jaitbynriew.

U la ong ruh ba ka Jaitbynriew Khasi ka dei shibynta jong ka Ri India, kaba don ka jingbun paid haduh 1.40 klur. Ka Jaidbynriew Khasi kaba ritpaid kaba don tang 23-24 lak ngut ki nongshong shnong bad pynpaw ïa ka jingdonkam ban long kiba peitngor man la ka por namar ka dei ka jaidbynriew barit paid.

“Ki khynnah pule klas XII hapoh Uttar Pradesh ki don 29 lak ka jingbun paid, ngi kum ka jaitbynriew ngi don tang kumba 24 lak ngut, kumno ngin ong ba ngi la shngaiñ bad ba ngim donkam shuh ban dang kyrsiew Ri, hynrei ngi donkam ban long ki briew kiba kyndit thiah bad kiba peitngor ïa ka jinglong ba kyrpang jong ngi kum ka jaitbynriew barit paid” u la ong.  

U Samla Lambokstar Marngar haba ai jingkren u la ban jur ïa ka jingdonkam ban pynneh pynsah ïa ka jinglong tynrai bad ki matti (culture) u Khasi. “Ngi dei ki Khasi da snam bad ngi long nong India da ka jingshah pynbor” bad ngim dei ban klet ban ïada ïala ka jong ka tynrai bad ki riti dustur jong ki longshuwa manshuwa.

U Samla Lambokstar u la kren halor ka jingïaleh jong ki nongïalam ka Bri u Hynniewtrep kum u Tirot Sing bad Kiang Nangbah, kiba la ïakhun pyrshah ïa ka jingsynshar donbor ka Sorkar Bilat bad kiba la ïaleh ban ïada ïa ka khyndew ka shyiap bad ki paid ka Bri u Hynniewtrep.

U la kyntu ruh ïa ki khun samla ba kin shim ïa ka jingkitkhlieh ha ka ban pynneh pynsah ïa ki riti dustur bad ki jinglong kyrpang jong ka jaitbynriew “Kane ka jaka ka dei jong ki 30 Syiem bad 12 Daloi, kam dei jong ki briew ba nabar. Ngi dei ban ïada ïa ka riti dustur bad matti jong ki longshuwa manshuwa” ula ong.