Yn ïasoi soskular ka sorkar Mizoram bad ka kynhun kieng atiar ka Hmar

Aizawl, ïaïong: Ka sorkar Mizoram, ka thmu ban ïasoi ïa ka soskular ïasuk bad ka kynhun jong ka Hmar People’s Convention (Democratic) (HPC-D) kaba la ïalam da u Lalhmingthanga Sanate, ha ka 14 tarik, Ïaïong, ...

Aizawl, ïaïong:

Ka sorkar Mizoram, ka thmu ban ïasoi ïa ka soskular ïasuk bad ka kynhun jong ka Hmar People’s Convention (Democratic) (HPC-D) kaba la ïalam da u Lalhmingthanga Sanate, ha ka 14 tarik, Ïaïong,  kaba long ka sienjam kaba kongsan ban pynkut noh ïa ki kam lehnoh ha kane ka jylla. Ki heh sorkar ki la ïathuh ba kane ka kynhun ka dei ka kynhun lehnoh kaba khatduh kaba treikam ha Mizoram.

Ïa kane ka jingthmu la pynbna hadien ka jingïalang ba hakhliehduh ba la pynïaid da u Myntri ka tnat ki kam pohïing ka jylla u K. Sapdanga ha Aizawl ha ka sngi Palei, 9 tarik, Ïaïong.

Katkum ka jingïathuh ki heh sorkar, la ong ba ïa kane ka soskular yn ïasoi ha ka shnong Sakawrdai hapdeng u State Home Secretary uba mihkhmat ïa ka sorkar bad u president ka HPC(D) u Lalhmingthanga Sanate. Kane ka shnong ka don ha ka thaiñ Shatei-lam-mihngi jong ka jylla hajan u pud u sam jong ka Manipur.

Ha kane ka jingïasoi la khmih lynti ba yn don lang da u Lalmuanpuia Punte bad kiwei kiwei ki heh ophisar. Hadien katei ka jingïateh, yn pynkynriah ïa ki dkhot jong katei ka kynhun sha ki jaka sah ba shipor ba la pynbeit da ka sorkar haduh ban da dei ka por leit pyndem bad aiti ïa ki tiar ïasiat kaba pura kaba la buh ban long ha ka 30 tarik,  Ïaïong.

Kane ka prokram kan long ha Central Training Institute jong ki pulit ka jylla ha Sesawng, kaba jngai kumba 40 km na Aizawl. Ki bor pynïaid ki dang wad mynta ïa ki jaka ban buh ïa ki jaka sah ba shipor, bad la khmih lynti ba yn pyndep noh ha bakut ka taïew. 

Ki heh sorkar ki la ïathuh ba 43 ngut ki dkhot jong ka kynhun HPC(D) kin aiti noh kum shi bynta ban wanphai biang sha la ïing bad ban kylla sha ka jingim riewpaidbah.

Kane ka kynhun ba la ïalam da u Sanate ka dei kaba khatduh na ki lai tylli ki kynhun lehnoh Hmar kiba la pynlong ïa ka jingïakhih saiñ pyrthei ha Mizoram naduh ka shiteng jong ki snem 1980. Ka jingdawa ba kongsan jong kane ka kynhun ka long ban thaw ïa ka ADC hapoh ka Sixth Schedule na ka bynta ki jaka ba shong ki Hmar ha ki bynta ba Shatei bad Shatei-lam-Mihngi jong ka jylla.

Kane ka jingïakhih ka sdang naduh u snem 1986, ha kaba la thaw ïa ka Hmar People’s Convention (HPC) ha Aizawl kum ka rynsan saiñ hima sima kaba kyrshan ïa ka jingsynshar hi dalade na ka bynta ka jaitbynriew Hmar. Hadien ka jingkiew kaba duna lyngba ki jingïakhih ba jai-jai, ka seng ka la phai sha ka jingleh pyrshah da ki tiar ha u snem 1987.

Ka jingjop ka la wan ha u snem 1994 haba ka HPC, ha kata ka por ba la ïalam da u Hmingchungnunga, ka la ïasoi ïa ka soskular ïasuk bad ka sorkar jylla, kaba la pynlong ïa ka jingthaw ïa ka Sinlung Hills Development Council (SHDC). Hynrei kawei ka bynta jong ka kynhun, kaba khlem sngewhun ïa katei ka jingïateh, ka la sah kum ka kynhun ba kyrshan lehnoh bad hadien ka la thaw ïa ka HPC(D) hapoh ka jingïalam jong u Sanate.

Ha ki snem kiba la leit noh, ka HPC(D) ka la pynïar ïa ki kam jong ka shabar jong ka Mizoram sha ki jylla ba marjan. Ka tnat Assam jong ka dang shen ka la ïasoi ïa ka jingïateh bad ka sorkar jylla ban thaw ïa ka Hmar Welfare and Development Council, katba ka tnad Manipur jong ka ka dang sah hapoh ka jingpynbeit ïa ka jingpynsangeh treikam (SoO) bad ka sorkar pdeng bad ka sorkar jylla.

Ka seng ka la sakhi ruh ïa ki jingïapher jingmut hapoh jong ka. Ka kynhun ïaleh pyrshah kaba la ïalam da u H. Zosangabera, ka la ïasoi ïa ka soskular ïasuk ba kyrpang bad ka sorkar Mizoram ha u snem 2018, kaba la pynlong ïa ka jingthaw ïa ka Sinlung Hills Council ryngkat bad ka jingsynshar laitluid kaba la pynkhlaiñ.

Hynrei ka kynhun ba la ïalam da u Sanate, ka la sahkut shabar jong ka jingïasuk bad ka la bteng ïa ki kam kiba rit, kynthup ïa ki jingkynnoh ba ki shim pisa ha ki jaka ba bun ki Hmar, kiba ju treikam na ki ktem ha ka ri Assam kaba marjan.