Guangzhou, K’lyngkot:
Ha kane ka khubor, la ong ba 103 ngut ki khynnah skul jong kawei ka skul ha Foshan, kaba don sha ka phang South jong ka thaiñ Guangdong jong ka China, ki la shah ktah ha utei u khñiang jingpang ‘Norovirus’, katkum ka kaiphod na ki heh ka koit- ka khiah ha ka Sngi Saitjaiñ. Watla katta, la ong ba ym shym la don pat kiba shitom jur haduh katta.
U Norovirus, u dei u khñiang jingpang uba ju wanrah ia ki dak jingshitom kum ka prie bad pynhiar. Ha kaba kiba bun ki khynnah skul jong ka Xinghui Middle School dang shen ki la kem pang bad pynpaw ia ki dak ki shin jong utei u khñiang jingpang ‘Norovirus’.
Baroh 103 ngut ki samla pule ki don ha ka jinglong kaba shngaiñ bad kim da shitom jur than eh haduh katta. La pynkhuid ia ka jaka pule jong ka skul, bad ki khynnah skul ki hap ha ka jingpeit bniah ia ka koit ka khiah bad ka jingpeit bniah ia ka jingwan skul. Ka jingwad bniah ia ka jingpang ruh ka dang iaid shakhmat.
Katkum ka jingpynbna na ki heh ka tnat ka koit ka khiah jong ka nongbah Guangdong, katei ka jylla ka don hapdeng ka aiom jong ka jingsaphriang jong utei u khñiang jingpang ‘Norovirus’ kaba ju jia man la u snem naduh u bnai Risaw haduh u bnai Lber jong u snem uba bud, la iathuh ka tnad pathai khubor Xinhua.
U Norovirus u dei u kynhun jong ki khniang jingpang kiba pynlong ia ka jingsma kaba jur bad ka jingsma. Ka dei ka jingpang kaba ju jia bha bad ka long kaba iabit bha. Ka jingpang Norovirus ka ju jia katkum ka aiom ha ki bnai kiba kham khriat. Ka jingpang ka dei ka daw kaba Number 1 jong ka jingpang ba mih na ka jingbam ha ri America.
La antad ba 685 million ngut ki nongpang norovirus la ïohi man la u snem, kynthup ïa 200 million ngut ki nongpang hapdeng ki khynnah kiba hapoh 5. Ka jingkit jong u norovirus ka long kaba kongsan; norovirus ka pynlong ia ka jingiap kumba 200,000 ngut ha ka shisnem, kynthup ia 50,000 ngut ki khynnah kiba iap, kaba ktah nyngkong eh ia ki ri kiba duna ka ioh ka kot. La antad ba u khniang Norovirus un pynlut $60 billion ha ka pyrthei namar ka jinglut jingsep ha ka koit ka khiah bad ka jingduhnong ha ka ioh ka kot.
Ka jingpang norovirus kaba nyngkong eh ka la jia ha Norwalk, Ohio, USA, ha kawei ka skul ha u snem 1968. Na kane ka daw, ia u jait khniang jingpang norovirus uba nyngkong eh la tip kum u khniang jingpang Norwalk.
U Norovirus u wanrah ia ki jingshitom kpoh, kaba bun ki briew kin shu tharai ba ka dei tang ka jingshitom kpoh. Katba u khñiang jingpang influenza pat u pynpaw shabar ia ki jait jingshitom kum ka jingshem jingeh ha ka jingring mynsiem, ym ka jingpang kpoh.
Ki jingpang Norovirus ki ju jia bunsien hapdeng u bnai Nohprah bad Nailar ha ki ri kiba don halor u Equator bad hapdeng u Nailar bad September ha ki ri kiba don hapoh u Equator. Kham bunsien ym don ka aiom kaba kyrpang na ka bynta ki jingpang ha ki jaka ba don ha u equator.
