D H Kharkongor
Ki sngi ki tyllun stet stet naba ngi la rung mynta sa sha ka taïew kaba 3(lai) ka jong une u Kyllalyngkot. U bnai uba ngi lah ban ong ba u pynshisha ïa ka jingkhreh kylla biang jong ka jingjlanbiang ka jingshai ka sngi. Kane namar kata ka dei ka ïa ba ka jingdum jong ka mied ka ïaibteng ban lyngkot biang katta katba ka jingshai jong ka sngi pat de ka nang jrong biang.ñiuma ka Tang kam pat kut, ngin dang hap ban ïai shah ïa kane ka jingkhriat, tangba ka jingkut noh ka jong ka kam slem shuh. Lehse kan neh sa tang kumba shibnai ei ei.
Ka jingpynlut na ka bynta ban ioh ïa ka jingsyaid kan dang kiew katba ka Tlang kam pat kut. Ka ‘Electricity Bill’ kan dang kiew katba ka Tlang kam pat kut. Ka kiew wei haba ngi la hap ban tbeh jingshai dang kham kloi, katta, naduh hapoh ïing tad haduh shabar ïing. Lah ban ong ba tang shu mar ïa tam ïa ka 5(san)baje ngi lah hap ban pynmeh ïa ki ‘lights’. Tang hapoh ïing shwa ruh ka jingpynmeh ïa ka ‘light’ kamduna ïa ka 5 (san) kynta, kata, wat lada ngi la mlien ban thiah noh khop ynda poi kumba 10 (shiphew) baje. Mynstep pat de ruh donkam ban pynmeh la kumno kumno shikynta, kata, lada khie thiah kumba 5(san)baje.
Kane ka dei ka juk ha kaba uba bun balang u ïaleh ban kiar na kaba pyndonkam da ka dieng lane da u rnga. Kumta wat ha ka liang jong ka shet ka tiew ruh ka long kumjuh, kata, wei haba ngi pyndonkam da ka ‘electricity’. Kane ka dei ka juk jong ki ‘electric cooking appliances’ kiba kynthup tad haduh ïa ki ‘electric kettle’, ki ‘electric rice cooker’ bad kiwei kiwei de. Kaba katno tam ynda haba hap ban pynsyaid kyrpang saïa ki kamra da ki ‘electric appliances’ jong kane ka juk kaba mynta. Ka jingpynsyiad kyrpang pat de ruh kaba da ki bun bun kynta.Ym klet ruh de sa ïa ki ‘geyser’, kata, ha ka liang jong ka sum ka sleh. Ka ‘Washing Machine’, ha ka liang ka saitjain ka sait nep.
Ngim lah ban im khlem ka um. Ka Tlang pat de ka dei ka por kaba ngi ïaleh katlah kat ïai ban kiar ïa ka um kaba khriat. Kum ban shu ong noh naduh ka jingsaitkhaw ruh la sngewlah hi da ka um kaba syaid. Ha ka liang ka sum ka sleh lei te ym nud shuh da ka um kaba khriat. Wat ha kaba ïadei bad ka kyrjawjain ruh la sngewdonkam da ka um kaba syaid. ñiuma, ynda phler pynkhuid sabon ïa ka jain ba la kyrjaw sabon te hap hi ban pyndonkam da ka um kaba khriat wei ba ym lah ioh um syaid lane um khluid. Kumta ka jingpynlut lane ka jinglut jingsep na ka bynta ka jingsyaid ka kiew, ha ka por Tlang. Ka kiew wei ba ka shim por ïa ka um (kaba khriat), kaba ngi pyndonkam na ka bynta ki jingdonkam ki bapher bapher, ba kan syaid. Kaba katno tam lada ngi donkam ba ka um kan da thnam syndon phluk phluk. Ka um kaba khluit lane ka um kaba syaid pat de ruh ka kloi biang ban khriat biang slam slam.
Ka Tlang ka ktah jur bha ïa kiba la noh arsut ka kyrta, kaba katno tam ïa ki tymmen ki kro bad kampher wat lada ki dei kiba dang shait kiba dang khlaiñ. Ka long kumta wei ba ka Tlang ka pynpjiah noh slam ym tang ïa ka met ka phad ka jong ki hynrei tad haduh ïa ka mynsiem ka jong ki. Ka long kumta wei ba ki bapli ki hap ban duh noh ïa shibun kiei kiei tang na ka daw jong ka jingkhriat jong ka Tlang. Namar ka jingkhriat jong ka Tlang ba ki bapli ki hap ban duh noh wat ïa ka kmen ka sngew-bha, kata, ban khreh ban khrum na ka bynta ban mih kyrpang lane ba kin leit kyrpang sha ki khawai ki dawai jong kiba ieit kiba thoin lane kiba ha syndah ki nub khohsiewki jong ki. ïa kiba khamkor pynban ka jingsyaid jong ka jingthiah kaba lem bad ka ‘Hot Water Bag’.
ïaishah naba kane ka Tlang kam slem shuh ba kan kut noh. Nga ngeit ba wat ki sim ki doh lem bad ki mrad ki mreng ruh ki ïa angnud ba ka Tlang kan kut noh. Ngam artatien ba wat ki dieng ki siej lane ki khlaw ki btap ruh ki ïa angnud ba ka Tlang kan kutnoh. Lehse dei tang ki nongthang rnga lem bad ki nongkhaïi rnga kiba angnud ïa ka Tlang kaba jlan bad kaba khriat tasam.
