Kiei Ki Lad Ki Lynti Na Ka Bynta Ka Roi Ka Par

I. R. Dkhar Baroh ngi kwah ïa ka roi ka par. Ngim kwah ban shu sah hajuh. Kumba ka pyrthei ka ïaleh ïa ka roi ka par, ngi kwah ïa ka roi ka par bad...

I. R. Dkhar

Baroh ngi kwah ïa ka roi ka par. Ngim kwah ban shu sah hajuh. Kumba ka pyrthei ka ïaleh ïa ka roi ka par, ngi kwah ïa ka roi ka par bad ngi ïaleh ruh kumno ban ioh ïa ka roi ka par. Nga tharai ym don u bym kwah ïa ka roi ka par. Baroh ngi kwah ïa ka roi ka par, ka jingkiew shaphrang ha baroh ki liang. Ka roi ka par ka long ha ki bun ki bynta. Ki lad ki lynti ka thew ïa ki lynti synkien, ki surok, ki lynti rel, ki kad liengsuiñ, ki ïew ki hat, ki skul babiang, ki ïing ki sem na ka bynta ki office, bad kiwei kiwei kiba ngi ong ha ka ktien phareng ‘infrastructure’  Lada kam don ïa ki ‘infrastructure’, ngim lah ban ioh ïa ka roi ka par. Te donkam ban wanrah ïa ka ‘infrastructure’ khnang ba ka development kan wan. Hangne hapoh Jylla Meghalaya jong ngi, hato ngi lah ban ong ba ngi don ïa ki infrastructure’ ?  Hooid, ngi lah ban ong ba ki don ki infrastructure, hynrei ki duna palat. Ban ïanujor ne compare bad kiwei pat ki Jylla tang hapoh kane ka thaiñ shatei-lam-mihngi, ka Jylla Meghalaya jong ngi ka dang duna shibun. Ngi la ioh ïa ki lynti synkien, ki surok ban ïaid ki kali sha ki nongkyndong, hynrei ki dang duna bha. Bun ki shnong khamtam sha ki nongkyndong, kim pat ioh surok, lada ki don ki surok ruh, ki sniew shaba palat. Ka jingleit jingwan, ka kit ka bah jong ki, ka dang jynjar haduh katta katta.

Hangne ha Jylla Meghalaya jong ngi, ngi ïa kren beit ïa ka jingdonkam ka roi ka par man ka sngi. Ka roi ka par ka donkam haduh katta namar khlem ka roi ka par, ka Jylla, ki briew kiba shong ha ki kim nym lah ban kiew shaphrang ha ka ioh ka kot, ha ka jingnang jingstad, ha ki kam ki jam, ki ïing ki sem bad kiwei kiwei. Ka Jylla bad ki briew kiba shong ha ka kim lah ban kiew shaphrang kumba long ha kiwei kiwei pat ki Jylla, ym tang hapoh kane ka thaiñ shatei-lam-mihngi hynrei ha ka ri India hi baroh kawei. Kumno ngin ioh ïa ka roi ka par lada ym don kita ki infrastructure?  Lada ki nongjngoh pyrthei ne ki tourist ki kwah ban leit jngoh ïa ka Sohra, kum ka nuksa, donkam ïa ki surok kiba biang. Lane sha kiwei pat ki jaka kiba itynnad, ki tourist ki donkam ïa ki surok ba biang. Nangta donkam ruh ïa ki jaka bam jaka dih, ki jaka sah, bad kumta ter ter. Kumno ngin khmih lynti ïa ki tourist, na ka bynta ba ki briew jong ngi kin im ja, kin wan jngohkai, lada ym biang ki surok? Ne ym biang ka jaka shong jaka sah bad kiwei kiwei ki jingdonkam? Mano ban pynbiang ïa kum kita ki jingdonkam, ngi tip bad sngewthuh hi. Kaei ka bor ne authority kaba lah ban peit ïa kane bad ban pynbiang.

Lada ngi kwah ban leit sha Mumbai ne Vellore, donkam ïa ki liengsuiñ ne aeroplane ban leit. Ngi lah ban ong ba ka Umroi ka dei ka kad liengsuiñ ban leit sha ki bynta jong ka ri India na ka bynta ki jingdonkam. Hynrei hato kane ka kad liengsuiñ ha Umroi ka biang kumba long kiwei pat ki kad liengsuiñ ban ïanujor tang bad ka Guwahati ? Ki ong ba ka Sorkar ka thmu ban pynheh ïa kane ka kad liengsuiñ khnang ba ki paidbah nongleit jingleit kin suk. Hynrei lano kane kan long kam?  Ka jingkit ïa ki mar ki mata, kumba ki ju ong ban kham tad ka dor ka mur, da ka lynti rel ban pynpoi wat tang ha Byrnihat, lano kane kan long kam ? Ka Sorkar ka dang pynleit jingmut ban khot ïa ki stakeholder bad ki Political parties bapher bapher ban ïakren halor kane ka jingthmu. Hynrei hato bad lano kane kan long kam?  Ban shu ong noh, kane ka jingthmu jong ka Sorkar ka dei ban leit sha u paidbah, ban pynsngewthuh ïa u paidbah ha sor bad ha nongkyndong. Hato u paidbah u donkam shisha ïa kane ka lynti rel (railway line) sha ka Jylla Meghalaya?

Ngin peit nuksa tang ïa ki jingeh jong ki samla ban ioh kam ioh jam ha kane ka Jylla jong ngi ha kane ka juk mynta. Dang shen ka la don ka ‘Job Fair” ha State Central Library ban tyrwa ïa ki samla ban leit trei shabar. Ka daw ka long ba ym don kam hapoh ka Jylla la jong, katba ki samla kiba la nang la stad ki nang bun man la u snem. Katba nga sngew ba ngi dei ban pynshlur ïa ki samla ban leit training shabar bad ban trei shabar, hynrei ka jingdonkam ban don ïa ki infrastructure ka long kaba donkam. Ngi tip mano, kata ka bor, kaba lah ban shna ne ban thaw ïa kita ki infrastructure na ka bynta ban mih ki kam ki jam bad ban kiew sha kata ka development kaba ka Jylla ka donkam.