Raphael Warjri
Lada puson sani ïa kane ka bynta lah ban kam ba ka phang ma jong ki longshwa manshwa ka dei ka ba la iohi paw sha jngai bah, haba bishar ïa ka jinglong jingman jong ka imlang sahlang ha ka juk mynta. Ki longshwa manshwa mynnor haba ki seng ïa ka riti kheiñkur kheiñkha Khasi, ki la tip shai kdar ba ym long ban ai laitlan ïa ki kynthei Khasi ba kin shong-kha pathar ïa ki mynder da kaba pynksan ha uta u shyiengkrung ne ba la thoh shun ban ïa poikha bad u khyllahjait. Don ruh ki ba said ksan ba dei ka jingieit bad ka kam shimet jong manla ki briew la kynthei ne shynrang. Ka jingshisha kumba ka paw ka long ba byllai ki khyllahjait ki shongkha ïa ki kynthei Khasi tang lada ki ioh kabu ban kamai spah bad ban roi ka khaïi pateng, ñiar eh ban don kiba aiti shisha na ka bynta ban parum pareh ka ïing jong ka tnga bad ki khun jong ki.Nalor kata ka long ka aiñ salonsar ba ki shynrang ki dei ki rangïada ïa la ka longïing longsem khamtam ïa ki kynthei khynnah, tangba dei ban ioh ïa ka bor ka iktiar kaba shisha kumba long lem kiwei kiwei ki paidbynriew. Ka riti dustur Khasi ka dei kaba biang ka pansara ïa ki kynthei bad shynrang ban buhti ha la ka bynta jong ka jingïadei ha ka imlang sahlang, kumjuh ruh ïa ki bynriew kyllum ka don ka pansara ba ym don bakhraw ne ba poh kyrdan ha ka imlang sahlang. Ym long kum ka dustur kiwei kiwei ki jaitbynriew ha kaba ki ñiewpoh ïa ki kynthei bad ha la ki para bynriew na ka juh ka jaitbynriew ruh ki don ki bakhraw jait bad kiba pohjait ha la ka kyrdan kyrdan. Ki don lei ki jaitbynriew kiba set slung ïa ki kynthei bad ym ju shah tdot ban ai ñia naduh na la ka longïing longsem haduh ynda poikha ha ïing kiaw lane ha kano kano ka lympung ha ka imlang sahlang.
Kawei ka bynta ba kongsan ka long ba da ka aiñ mariang hi ki kynthei ki dei ki ba kham tlot ïa ki shynrang ha ba shim kyllum, ki kynthei ki long kiba dei ban phikir na baroh ki liang naduh ka longrynieng haduh ka bynta ba la buhti da ka aiñblei ban long ki nongpun nongkha bynriew. Haba shim kyllum dei ban ym kheiñ ïa kiei kiei kiba kham ñiar ha ka longbriew manbriew kum ki shynrang kiba tlot bor lane kum ki kynthei ba lyngki, bad kumjuh ruh ïa ki kynthei ne shynrang kiba mala ka jinglong ka met longkynthei longshynrang, namar ïa kiei kiei baroh dei ban buh diengkot ha kaba kren ïa kiba bun ba lang salonsar. Kumta haba shim ïa kata ka bynta ha ka pyrkhat Khasi la kdew ba ki kynthei ki dei tang ha ka lyngwiar jong ka rympei ïing, bad shabar na ka rympei ïing ka dei ka bynta jong ki shynrang. Na ka daw ba ki rympei ïing ki long kiba tang khyndiat u pud u sam, bad ka lyngwiar jong ka pyrthei mariang baïar bad ka dei jong ki shynrang, kumta ka paw ha ka imlang sahlang ba kynrei ki shynrang ha manla baroh ki jaitkam. Hynrei ym lah ban kheiñ dewthala ïa ka bhah jong ki kynthei ba ki shynrang kin ym lah ban shimti da lei lei ruh em. Kaba kongsan na kita dei ka kha ka pun bynriew kaba dei thik ba la buhti tang ïa ki kynthei kiba lah ban long kmie.
Na kata ka daw ba ha kiwei kiwei ki jaitbynriew ka la phalang pat da kumwei ba ki shynrang barabor ki dei ha khlieh bad ki kynthei ki dei ba kham hapoh, bad don lei lei ki paidbynriew kiba ym ju kheiñ snep ïa ki kynthei bad baroh kiei kiei ki dei beit ha ka kti jong ki shynrang. Wat ha ki longïing longsem Khristan ruh ki ñiew ba u shynrang kum u kpa u dei u khlieh ka ïing, bad ka tnga kum ka kynthei ka long hapoh ryngkat bad la ki khun ki kti. Kane ka rukom ka la kylla long ha baroh kawei ka imlang sahlang ba ka long kyllum ha satlak ka pyrthei. Ka longïing longsem Khasi mynnor ba shong ba sah tang shikur ha kaba u kpa u wan thiah shlur bad la ka tnga, namar ba mynstep u dei ban leit phai sha la ïingkur; ym ju don shuh mynta. Jar la katta haba shim kyllum ïa ki rangbah Khasi mynta, wat lada ki shong ki sah bad la ka tnga bad ki khun ki kti, hynrei ka kamram ïa la ki para pyrsa ki dang tip ban kit ban bah. Ha ka jingkylla jong ka juk, ki longkpa Khasi ki la kham kit ïa la ki khun ki kti ba kum ki longkñi ka la kham duna ka jingkit ha la ïingkur, hynrei ki hynmen para kynthei bad ki pyrsa kynthei bad shynrang ki dang tip ban burom kñi, lada kita ki shynrang ki long rangbah ban tip akor ha la ïingkur. Ka rukom ba kynthoh ba ki longkñi kim don bynta shuh ha la ka ïingkur ka dei tang ha sor ba la synjor ka longïing longsem bad ba don ki shynrang ba lyngkar bad ba la ïa tynneng ïa ka dustur khyllah jong kiwei ki paidbynriew. Hynrei ha khapsor bad ha nongkyndong pat wat lada ki shynrang ki la shong la sah ha la ka ïing tnga bad la ki khun ki kti, hynrei ki dang shim ka jingkitkhlieh kum ki longkñi bad ki hynmen para bad ki pyrsa ki dang tip la ka burom kñi. Wat la katta ha sor kiba duk ba rangli ki dang tip la ka akor katkum ka riti dustur tynrai, ka jingkylla ka dei tang ha ki longïing ba don ba em, namar ba la rah skong ïa ka spah pyrthei.
