Ka Lehbiang pat bad Sngewpaw

Raphael Warjri Ka ktien Ani ka dei ka ktien ba kham ñiar ban pyndonkam ha ka thohkot thohsla, hynrei dei ban kynmaw dngong ban pyndonkam ha ka kren ka khana. Kane ka ktien ka dei...

Raphael Warjri

Ka ktien Ani ka dei ka ktien ba kham ñiar ban pyndonkam ha ka thohkot thohsla, hynrei dei ban kynmaw dngong ban pyndonkam ha ka kren ka khana. Kane ka ktien ka dei ka ktien kyndit lane ba ha ka phareng ki ong ‘Interjection’. Kane ka ktien ‘ani’ ka kit jingmut bun bynta ha ka kren ka khana. Haba ud na ka jingpang jingmynsaw ruh la ju ong ‘ani’, ha ba iohi kynsan ïa kaei kaei kaba khraw bad phylla la ju ong ‘ani’ haba kynthoh kyndit ïa kaei kaei ba ym sngew ïahap ruh la ju ong ‘ani’ bad kumta ter ter. Ka ktien ‘ani’ ka ju bynrap bad kawei pat ka ktien ‘wow’ ïa kaba ym lah ban batai shai la ka dei ka ktien tynrai lajong ne dei kaba shu iapan kylliang na kiwei. Haba pang ne ba kynthoh ïa kaba khraw bad phylla lane ba phai kyntien kynsan ïa kaei kaba ym sngew ïahap ruh la ju ong ‘ani wow’. Lehse kine ki kyntien kyndit kynsan ba pynpaw da ki briew ba ym dei kaba long trai mano mano, hynrei ka dei ka ba mih hi na ka jingsngew shimet kum ki briew. Kumta kum kine ki kyntien ki long salonsar bad kyllum lang ïa kino kino ki jaitbynriew. Ha ka imlang sahlang Khasi ki briew ki ju ong ruh ‘ada’ ne ‘adi’ kiba ryngkat hi kum ka kyntien ‘ani’ tangba bunsien dei haba pang kynsan. Haba ud ba lynñiar, haba risa ba kyrkait ka sur briew kham bunsien ka long kumjuh ne ïa syriem, kumta ym lah ban kam mano mano ïa kata ka sur ba ka dei tynrai na kano kano ka jaitbynriew, ka dei hi ïa ka longbynriew manbynriew shityllup ka pyrthei. Kumta ka kyntien kyndit ‘wow’ ka dei kawei na kum kita ki ktien. 

Ka ktien ‘ish’ ka long kaba khongpong khongdeh katkum ka rukom kynnoh ïa ka kyntien bad kaba paw ka jingsngew ha ka durkhmat briew. Haba itynnat, haba pang kynsan kumba shah shyit, haba thait ne ngiah ïa kaei kaei la ju ong ‘ish’ katkum ka ba pynsngew kita kiba kynnoh ïa kane kajuh ka kyntien ha la ka jingsngew. Ha kane ka kyntien ‘ish’ la ju bud ryngkhi ruh da ka kyntien ‘shish’ arsien kum haba babe na kaba bakla ne sep ei kaei kaei. Hynrei ka kyntien ‘shish’ tang marwei ruh ka don la ka jong ka jingsngew kyndit ki briew haba ki kynnoh ïa kane ka kyntien kum haba kynjing ne haba babe. Nalor kine ki don ruh ki sur pynsngew kum haba ngiah ïa kaei kaei la ju ong ‘uph’ lane kham biang da u dak phareng ‘uff’, kumjuh ruh haba kynthoh ïa kiwei ha kano kano ka liang ba leh phylla ne leh kynshia. Kawei pat haba kohnguh ‘hmmh’ bad haba kyrngah ‘ymhmh’ bad kine ki kyntien haba kynnoh ki long ba mih sur khlem da plie ka shyntur bad ryngkat bad ka rukom pynkhih khlieh ka ban ïahap katkum ka kyntien. Haba thie lada don ba khot pat la ju mih ka sur ‘mh’ kumjuh ruh haba shahshkor na ba dang thiah haba don ba kyrsiew. Lada kum kine ki kyntien ba pah ban mih sur kynud na ki briew lah ne kumno ban kheiñ kum shibynta jong ka thoh ka tar, ba ka jubab ka shong ha ki riewtbit ïa ka ktien lane ki stadsaiñktien (linguist). Kine ki sngewpaw (expression) ki long kiba kyllum bad salonsar ïa ki bynriew shityllup, hynrei ki don ruh kiba long kyrpang tang ha kawei na ki paidbynriew ha lade. Ki nuksa ba shynna ba ym lah da lei lei ban dang artatien ki dei kum ha ka ktien Khasi haba kyrkait risa ïa ka jingjop la ju pyrta ‘kiw’, ba syriem kum ‘hurray’ ha ka ktien phareng, nangta kumba long ha ki paidbynriew Bangali pat ka sur kyntien ‘oma’ ne ‘ayo’ ha ki Madrassi bad kumta ter ter.

Ki dang don byllai ki sngewpaw kiba mih na ki briew kum haba sat sohmynken kyndit kynsan, lane haba sawa kaba bthei kyndit kynsan, lane ba kum ioh ktah ïa kaei kaei kaba kynshia, lane haba bylliat, phloit ne btuit kyndit kynsan,bad kino kino ki jingjia kiba jia kyndit kynsan khlem poi pyrkhat ki don la ki jong ki lehbiangpat (reaction) ba mih hi na ki briew shimet. Ki lehbiang pat ba sngewpaw kyndit kynsan da ki briew lada dei shimet ha la marwei ne lada dei kum ka kynhun ha kano kano ka khep ki long kiba mih hi khlem da pyrkhat ban pynmih kum kata ka sur lada dei shimet ha lade ne synrop lang ha ka lympung ne kynhun. Lehse kiba bun ba lang ki sngew ba ym dei kaba myllai ban thoh kum kine kiei kiei, hynrei ban sngewthuh ïa ka jingsngew jong ki briew kumba ka paw na ka tynrai deiriti lajong ka long kaba donkam ban tyngkai bad ban kynshew khnang ban lah ban pynshongdor ïa la ka tynrai bynriew haba nujor bad kiwei pat ki paidbynriew ha pyrthei.

 Ha ka jingïaid jong ka por bad ka juk ba ïai kylla, ka long kaba donkam ban kynshew bad tyngkai bin-pa-bin ïa la ki snap tynrai kiba lah ban pyndonkam ha kano kano ka bynta jong ka kam ka ba ïadei ha ka imlang sahlang. Ka niam ne ka jingsngew shem mynsiem ha kano kano ka jaitbynriew ka paw lyngba kum kine ki kyntien ba mih kynsan kaba thew ba ka pyrkhat pyrdaiñ ki bynriew la synshar na kliar duh da kata ka jingsngew niam ne jingsngew shem mynsiem.Kum ka nuksa, haba kyndit kynsan na kano kano kaba triem ne ba shngaiñ, lane ba bha ne ba sniew kaei kaei lane kano kano ka jingjia ba kyndit kynsan barabor ka ju mih ka kyntien ‘wow ko blei’ ka ba ïa ryngkat bad kiwei kiwei ki ktien kum ha ka Hindi ‘hey bhaghwan’ ne Muslim ‘ya allah’ ne phareng ‘oh my god’ bad kumta ter ter.