Sei ki samla ïa ki sap tang ha ki rynsan Social Media, lyngngai ha ka eksamin Civil Services

Ki samla jong ngi na rilum Khasi Jaiñtia bad Garo la slem kim shym la mih shuh shakhmat ban poi sha ka thong ban ïakhun ne jop ïa ka Civil Services Examination lane ka eksam...

Ki samla jong ngi na rilum Khasi Jaiñtia bad Garo la slem kim shym la mih shuh shakhmat ban poi sha ka thong ban ïakhun ne jop ïa ka Civil Services Examination lane ka eksam ka ban jied ïa ki samla ba kin long ki babu ha ka kyrdan Indian Administrative Service (IAS), Indian Foreign Service (IFS), Indian Police Service (IPS) bad ki Central Service (Group ‘A’ bad Group ‘B’) ba la pynlong da ka Union Public Service Commission (UPSC), kaba kum ka Jylla ngi sngew bynñiaw shisha namar ngi donkam ïa ki samla jong ngi ban poi sha kitei ki kyrdan ba kin lah pat ban pynïaid bad pynbit pynbiang ïa ka jingdonkam bad ki jingangnud. Ngim tip ngin hap ban ap sa katno snem haduh ba ngin da ïoh ïa ki trai ri trai muluk ba kin pyndep ïa ka eksamin Civil Services kaba long kawei na ki eksamin ba jwat tam.

“Baroh u briew ba stad, mano ba lah ban len, la khlem da plie ka lad, kumno un lait ban kren…” Kine ki long ki kyntien jong u Myllung Soso Tham, u Myllung bad u nongthoh bakhraw ka jaitbynriew jong ngi. Ngi tip ba ka sorkar ka la plie lad ïa ki samla ba kin leit pyntbit ïalade kumno ban ïakhun ïa ka Civil Services Examination. Ki la don ki kynhun ba nabar ruh kiba la wan ban plie ïa ki shlem ai jinghikai hangne ryngkat ka jingïatreilang bad ka Sorkar Jylla. Imat kita baroh ki la shu long lehnohei noh namar ym pat don iwei ruh I ban lait ïa kane ka eksamin napdeng ki trai ri trai muluk ha kine ki 10 ne 12 snem ba la leit noh. Ban pynkhreh ban ïakhun ïa kane ka eksamin kam dei ka kam kaba suk. Ki samla ki hap ban pynlut por da kiba bun kynta ha ka shi sngi ban khreh kot nalor ka jingleit shah hikai pyntbit. Ki la don bun ki samla na kane ka Jylla kiba la leit shah hikai kum sha Delhi bad kiwei ki jaka, hynrei kim ju kham lah ban poi shaduh kaba kut. Ban poi sha ka jingjop, donkam ïa ka jingminot, jingshah shitom, jingiehnoh ïa ki kam pynbyrngia bad ka jingmut jingpyrkhat kaba ïar bad kaba proh.

Hynrei kumba ka paw mynta, lyngba ka jingïaid jong ka por bad ka jingkylla ka juk, ngi ïohi bad sakhi ba ki samla jong ngi kim dei satia kiba duna ka sap hynrei ki don bun ki sap ha ki, la ngi phai ha ka liang ka shad, ka rwai, ka tem ka put, ka shet ka tiew ne bun bah kiwei kaba ngi ïohi lyngba ki rynsan social media la ka dei kum ha ‘Youtube, Facebook, Instagram ne kiwei ki rynsan’. Ngi ïohi ba kiba bun ki la kylla kita ki ‘youtuber’ ha kaba ki la pynlut ïa la ka por kumno ban pyrkhat ïa kaei pat ka bynta ba kin leh ban ïoh thep ïa kita ki jingkwah ki jong ki ha ki rynsan social media. Ka rynsan Social Media ka la dei shisha kawei na ki stieh kaba la pynkylla dur shibun ïa ka jingim briew bad haba ngi phai sha ki Jylla rithor, ngi lah ban sakhi ba kito kiba donsap shisha, ki la kiew shisha ha ka kamai ka jong ki, kaba ki ïoh lyngba ka jingkiew kita ki ‘viewership’ ne ki nongpeit. Ka Ri India ka dei kawei na ki ri kaba don ïa ka jingbun paid kaba la tam da ki spah klur, kumta haba nang ban pyndonkam ïa ka sap lyngba kine ki kor ki bor jong kane ka juk, ka jingkamai ruh ka heh.

Hynrei ngi sngew bynñiaw pat ba lada baroh baroh ngi phai sha kane ka bynta, shano pat ka Jylla jong ngi kan phai khmat ban ïoh ïa ki samla trai muluk ban ïakhun ïa kitei ki eksamin. Ki samla trai ri trai muluk jong ngi kim dei satia kiba dang duna ha ka liang ka jingtip. Ki long kiba nep ha ka jabieng bad ka pyrkhat ka pyrdaiñ. Hynrei lehse kiba bun kim pat kot bor pat ban ïakhun haduh ki kyrdan kiba kham shajrong kum ka Civil Services Examination. Na u snem sha u snem, ngi ju ai mynsiem ïa ki samla ba kin ïakhun beit ïa kane ka eksamin khnang ba kin lah ban long ki nongpynïaid ïa ka synshar ka khadar ha Jylla lajong. Ki samla kim dei ban hun tang ha ka jylli kaba ki la mad baroh shi katta. Shabar jong ka jylli kaba ki don mynta, ki don sa ki jylli kiba kham ïar bad kiba khot ïa ki ban ïashim bynta lem. Lada shu hun tang hangne, shano ngin poi? Ki lad ki don beit haba ka mon ka long kaba skhem bad kaba jwat. Ki don bun bah ki samla kiba la pyndep ïa katei ka eksamin watla ki wan na ki longïing longsem kiba duna ha ka ïoh ka kot bad ka kamai ka kajih. Ki trei shitom miet la bad sngi ban ym pynsepei ïa ka um syep bakordor jong ki kmie ki kpa kiba la pynheh pynsan ïa ki. Ki siew kylliang da ka jingtrei shitom ïa ka jingtrei shitom bad ki ïoh ïa ka lad ban kheit ïa u soh bathiang.

Ngi sngewdei ban kyntu ïa ki shlem ai jinghikai ïa ki khynnah bad ki samla la ki dei ki skul lane ki kolej lane ki skulbah ba kin pynkhreh ïa ki ba kin long ki atiar kiba khlaiñ jong ka lawei. Ban shu ïa duh sah ïa ki IAS, IFS, IPS da ki phew snem, kan long ka jingma lashai. Ngi donkam ïa ki briew lajong ban bat ïa u lakam jong ka jingsynshar khnang ba ngin kham shngaiñ. Ngi tip ba ki ‘riew saiñpyrthei ki dei tang ka dur, hynrei kiba pynïaid lut ïa ki kam ki jam jong ka sorkar ki dei hi ki babu IAS. Kine ki don shisha ïa ka bor ban wanrah ïa ka jingkylla na ka bynta ka jingbha. Ngi hap ban shu kyrmen ba ki samla jong ngi kin ïa kyndit thiah bad long kiba trei shitom bad minot ha ki jingpule khnang ba kin poi lem sha ka jingjop kumba long kiwei ki jaitbynriew.