Yn dang phylla lei ïa u Ishmael

D H Kharkongor Ngam lah shisha khlem da rymmuiñ weibriew naba kato ka jingjia hangtai ha Ri Lum Garo ka ïasyriem thik kum ka jinglong jong ka suiñbneng kaba mynha kane ka taiew kaba dang...

D H Kharkongor

Ngam lah shisha khlem da rymmuiñ weibriew naba kato ka jingjia hangtai ha Ri Lum Garo ka ïasyriem thik kum ka jinglong jong ka suiñbneng kaba mynha kane ka taiew kaba dang shu dep. Ha kaba ïadei bad ka jinglong jong ka suiñbneng ba nga la khmih lynti naduh kaba sdang jong ka taiew kaba khatduh ka jong u bnai uba ar, u Rymphang,ïa ka jingkhreh khie jong ka lyer. Nga khmih lynti kumta wei ba kat kum ka jingkynmaw ka jong nga ka jingkhie jong ka lyer kylla aiom ka ju sdang naduh ka taiew kaba ha shwa jong u bnai Lber. Ka lyer kaba ïarap pynslor noh naduh ïa ki tnad jong ki diengtad haduh ïa ki sla ki jong ki, kiba la iapstai. Nga da khmih lynti ruh de ïaka jinghap ka jong u slap Pyrem. U slap uba jem jai, uba tang shipor, uba tang kat ban jah shipor u pum-pum, uba tang kat ban tngen shipor ruh de ka mei mariang lem bad baroh ki jingthaw kiba im. U slap u ban ïarap pynkhie lung biang sa shisien ïa baroh kiei kiei kiba la tyrkhong hi raw, kata, naduh ïa u phlang u kynbat tad haduh ïa ki dieng ki siej. Ngam shym khmih lynti ïa kum kato ka jinglong khyllah jong ka suiñbneng kaba tad haduh ar-laisngi. Kumta ngam shym khmih lynti ïa u slap uba ha ryngkat ka lyer kaba jur. Kaba katno tam ïa u pyrthat uba bud khongdong’ jat ïa ka jingthaba jong ka lei-lieh. 

Nga khlem khmih lynti hi ruh ïa kum kato ka jingleit hiarthma kaba kyndit kyndit da ki liengsuiñ ïapom ïa ka Iran. Kaba katno tam ïa kum kato ka jingïakynad kabajur kaba hapdeng ki ar ki jaitbynriew kiba don hangtai ha West Garo Hills. Ka jingïakynad kaba hapdeng ki jaitbynriewA ‘chik bad ki ‘Ishmael’ kiba la ioh lad naduh mynno mynno ban buh aishnong bad ban roi stet bha ruh de ha ki bynta them ne ki kjat lum jong ka Ri Lum Garo. La katta ngam sngewphylla pat de ba balei ba ka poi syndon tad haduh uto u pud. Ngam phylla wei ba u ‘Ishmael’ u dei shisha u ‘Ishmael’, khamtam eh ynda haba u la roi ha ka liang ka jingdon paid bad ynda haba u ioh lad ban ïa donlang ruh khrui hajuh. Ngam phylla wei ba nga la poi teng shaduh kham sha khmat jong ka ‘Phulbari’. U ‘Muslim’ u da dei shisha uta u ‘Ishmael’.

U ‘Ishmael’ un ïaidei hi u ‘Ishmael’, uba wat lada phim kynmaw sngi ban wad daw wad dong ïa u  pynban u (Ishmael) pat de u lahdep don daw lypa ïa phi naduh kaba sdang ban thut lane ban khohñioh mynsiem ïa phi. Kumta kampher la phi dei u ‘Hindu’ ne u ‘Christian’ ne u ‘Buddhist’ ne u ‘Jain’ ne u ‘Sikh’. Kam pher hi ruh wat lada phi dei uba dang bat skhem ïa la ka jong ka ‘niamtynrai’. Ym dei ban sngewphylla ïa kata kaei kaeiwei ba ïa kata kaei kaei la bsut pynsuh thied hapoh jong u da ka ‘Niam Islam’ ka jong u. Ka ‘Niam’ kaba ym lah ban pdiang ïa kiwei kiwei pat ki jaitniam. Ka niam kaba kwah ban pynduhjait ïa kiwei kiwei pat de ki jaitniam.Wat ka Bible ka lah dep ‘ïathuhlypa’ ïa ka jinglong tynrai ka jong u ‘Ishmael’. Ka da kren shai lane ‘ïathuhlypa’ (Genesis 16:12) ba u ‘Ishmael’ un ïa syriem ïa u ‘Kada Khlaw’ (Wild Donkey), ba mutlop. U ‘Kadakhlaw’ uba ym don mano mano ruh ba lah ban tehlakam lane ban sharai ïa u, kumba dei rukom. U ‘Kada Khlaw’ u ban sa rah kti rah kjat lane ïeng ïaleh pyrshah ïa baroh bad ba baroh baroh pat de ruh kin ïa rah kti rah kjat lane ïeng ïalehpyrshah ïa u. U jingthaw u ban nym lah da lei lei ruh ban ïashongsuk shongsain lane ïadei jingmut badno badno ruh.

U ‘Ishmael’ un ïai dei u ‘Ishmael’ bad kampher la u dei na kano kano ka jaitbynriew (race). Kata ka mut ba u ‘Muslim’ u deibeit hi u ‘Muslim’ bad kampher la u dei na kano kano ka kynhun jaitbynriew. Te kumta wat u ‘Arab’ hi ruh u kut noh ka jing-long ‘Arab’ ka jong u, kata, un tang shu mar ïa pdiang (embrace) ïa ka niam ‘Islam’. U Arab, tang shu mar ïa pdiang ïa ka niam ‘Islam’, u ñiewbeit noh ïalade ba u dei u ‘Muslim’,kata, u ‘Ishmael’. Ka long kumta kumjuh la ïa uba ïong ka sniehdoh (African) ne ïa u lieh ka sniehdoh (European), la ïa u ‘Dravidian’ ne ïa u ‘Aryan’. Kumta tang shu mar ïa pdiang ïa ka niam ‘Islam’ wat u Bengali ruh um ñiewshuh ïalade ba u dei u ‘Bengali’ hynrei u ‘Muslim’.Ka long hi kumta kumjuh la ïa u ‘Marathi’ ne ïa u ‘Assamese’ ne ïa u ‘Meitei’ ne wat ïa u ‘Khasi’ hi ruh. ñiuma ïa ki ‘Muslim’ kiba kren kiba khana da ka ktien Bengali la tip ruh kum ki ‘Miya’, khamtam eh ïa kiba ka tynrai ka jong ki ka dei nangthie na Bangladesh. ïa ki ‘Muslim’ jong ka jylla Manipur pat de la tip ruh kum ki ‘Pangal’ lane ki ‘Meitei-Pangal’. Te la nga phylla ïa kane ka jinglong khyllang jong ka suiñbneng pynban ngam sngewphylla ïa u ‘Ishmael’, kata, ïa u ‘Muslim’ bad kampher la u dei ne em uta u ‘Miya’. Yn dang phylla lei ïa ka ‘saiñpyrkhat’ ka jong u ‘Ishmael’. Ka saiñpyrkhat kaba kat kum ka ‘jing-ngeit’ lane ‘niam’. Ym phylla hi ruh ïa ki kam be-ain ki jong u wat lada u shit niam kat ban ‘shah jingit’ bad dem duwai da pyllup haduh san sien shisngi.