Raphael Warjri
Kumjuh ruh haba pyrkhat sniew, leh sniew, bishni pihuiñ ïa kiwei ba hadien ka kyrtoh kylla sha lade. Ym don ki briew ki ban paka pura bad janai nadong shadong, hynrei tang ban shu sdang da ka pyrkhat bha, leh bha sbun mynsiem, sngewlem shilynter ïa kiwei ka la dei hi ka jingpyrshang na ka bynta ban kamai ïa ka hok ha lade shimet. Jar la katta ban hok than ruh kaba ma, ba dei ban husiar bad phikir ba ïa ka jinglong babha ha lade ym dei ban shim kabu da kito kiba khwan myntoi. Kumta dei ban long adkar ha baroh ki liang la kumno kumno ban lam sha ka lynti jong ka jingjanai. Ka don ka ktien riewstad ka ba ong ‘Sian kum u bseiñ, jemnud kum ka paro’ nangta ka bud sa ka kyntien ‘ban shida eh ka ban iap’. Ka jinglong jongngi ki riewlum ha kine ki thaiñ ha ki por mynhyndai shwa ban wan kyntur ki mynder ka long ka nongmuna kaba shynna haduh mynta ba la paw pen ryngkew ba haduh katno ki dkhar ki long ki paidbynriew kiba sianti haduh katta katta. Lada shim naduh shwa ban wan hiar thma ki phareng, ki dkhar Bangla ki long kiba shalak haduh katta katta ba la paw lyngba ki khana mynnor ba ïathuh ki longshwa manshwa. Kaba isaitmet tam ka long ba da ki briew lajong ki leit tyndep ïa ka rukom ki dkhar bad wanrah ban pynjiari ha la rilum lajong. Kaba paw tyngkreiñ eh ka dei na ki Syiem Jaintiapur hyndai haba ki wanlam ïa ki rukom niam Hindu ha ki katto katne ki jaka ha Ri Pnar, khamtam eh ha Nartiang bad Jowai. La kumno kumno ha Nartiang haba ki lehniam Durga Puja ka la kylla long ka tynrai jong ki trairi traimuluk, wat lada u pandit dei da u dkhar.
Ka khana kaba kham kynrei eh na ka thaiñ Bangla ka dei ba kumno ki pandit ki pynthame ïa ki Khasi da ka rukom jong ki da kaba ki pynkjeh shwa bad ynda ki Khasi ki la ngop ha kata ka rukom pynroh pynkjeh ki dkhar ba ki sa ngop ban pdiang ïa kano kano ka rukom dkhar ban byrshem ha la ka rukom lajong. Hadien ynda la wan thombor sa ki phareng la wanlam sa da ka niam Khristan bad ka rukom tynrai Khasi ka la nang blad suki suki, haduh ba mynta lei lei ka la tyllep syndon haduh ba la jwat ban thwet ïa la ka tynrai ba nylla. Kaba ïa pakhuh bunsien ka dei tang na ka thaiñ Bangla namar ba ka suk ban leit ban wan, hynrei mynnor na shatei sha thaiñ Bhoi ka kham jwat namar ba tyllup da ki khlaw barben ba ki dkhar Assamese kim da ioh lad ban wan kyntur. Ka don ka khana kaba kdew ïa kata ka jinglong ba ka jynjar ban kyntur na shaphang shatei ba rben ki khlaw bad ba kynrei ki jingpang khamtam ka khieshoh rih, hynrei na sha ka thaiñ Bangla pat ym da don than ki jingeh ki ban long diengpyngkiang ïa ki briew banleit banwan, lait noh sa tang ha ba shlei umsaw na kine ki lum Khasi.
Kata ka khana ka ba dei shaphang uwei u radbah u ba kyrteng u Weiñ. La ïathuh ba u Weiñ u dei shipara bad u Ramhah bad sa uwei pat u radbah ba kyrteng u Bnang. Kine laingut shipara ki dei ki radbah bad ki don tang uwei pat u para khatduh uba long lem kumba long ki para bynriew, tangba ym pat ioh jingtip ïa ka kyrteng jong u. u Ramhah ba ju tip khana sha thaiñ Nongphlang haduh ba la ïathuh ba kumno u long u babha ha ka ba sdang, bad u kylla sniew hadien haduh ba shah shet kylla da kaba phon ban ai bam da ka ja ba la shet lang bad ki phliah nar. Ynda u Ramhah u la bam ula phet la ka lynti haduh ba u la suhsnier artat lynti haduh ba un da bynshet la ka khoh ha rsham Thangkharang ba haduh mynta la ïeng u mawramsong baheh bah ba la tip kum ka Khoh Ramhah. Bunsien la ju tip tang shaphang u Ramhah bad ha-dien la shem ba u don ki para kiba la phet shnong noh sha thaiñ War ba la ïalam hi da ka kmie kaba kyrteng ka Bthuh. La ïathuh ba u Bnang u long u radbah uba ju rah bad kynting ïa ki mawramsong bad ha kawei ka sien u la bah ïa uwei u mawramsong baheh ban na ka bynta ba u thmu ban dem ïa ka Wah Umiam na ka bynta ban kdat ïa ka phud wah sha kawei pat ka liang.Hynrei la jia ryngkhat ba la phloit u star jyrmi bad uta u mawramsonmg u la ban na ka skhep haduh ba ym lah shuh ban lait na kata ka lanot, tat haduh ban da iap syndon.
Dei kum ha kata ka por ba u para jong u pat, u Weiñ u dang leit tur thma sha Assam haba ki Ahom ki thmu ban wan hiarthma ïa ka Ri Khasi. La ïathuh ba u Weiñ u la patar ïa ki shipai Ahom kumba patar u khla ïa ki blang, haduh ba ki la sheptieng her bad her syrngiew tang ban iohsngew ïa ka syrwet jong u Weiñ. Kumta ka jing -thmu jong ki paid Ahom ban wan thombor ka la pulom bad ka Ri Khasi ka la lait na kaba shah tyllep ha ki mynder. Ynda u Wei ñu la jop thma pyrshah ïa ki Ahom, u la wanphai noh sha la shnong ha Nongtrai bad u la ioh jingtip ba u hynmen baieit jong u, u Bnang u la iap ha kata ka lanot ba shah ban ha u mawramsong ha la shnong ha Dewsaw.
