Khanduli (Meghalaya), Nailur 5 (UNI)
Kawei ka Sub Health Centre (SHC) ha ka shnong Khanduli – kaba la kam trai da ka Meghalaya bad Assam, bad kaba ai jingshakri ïa 6896 ngut ki nongshong shnong ka dei kaba la pynïaid da ka Auxiliary Nurse bad Midwife (ANM).
Katei ka SHC ba la pynïaid da katei ka nos ka dei tang kawei ka jaka sumar kaba ai jingsumar ha ka liang ka koit ka khiah ha katei ka jaka kaba don hapdeng ka jingïa-ka-jia pud. Ïa ki nongpang ba la kham shitom la pynkit noh sha ka jaka sumar kaba hajan eh – Namdong Primary Health Centre (PHC), ha kawei ka liang kaba pynlong ïa kiba bun ki nongshong shnong ban shaniah ha ki nongsumar tynrai na bynta ka jingsumar.
“Dei tang ma nga ka nos ha kane ka jaka sumar. Ym don doktor ba wan hangne, kumta kino-kino ki jingshitom ha ka liang ka koit ka khiah, nga hap ban peit hi ha ka por ba kyrkieh,” la ong ka Kong Elizabeth Sana, ka nos ANM kaba shakri ha katei ka jaka sumar ha Khanduli.
“Nga leit sha jaka sumar arsien shi taïew bad baroh shi taïew nga leit mih sha ki longïing. Nga ïaleh katba lah ban ai ka jingshakri kaba paka sha ki paidbah,” ka la bynrap.
Ka Khanduli kaba ha West Jaiñtia Hills District ka don ïa ka jingbun briew kaba 6896 ngut.
Ka Kong Sana ka la ïathuh ruh ba ka jingbym biang ki lad jingsumar ha ka koit ka khiah ka la ïalam sha ka jingkiew ha ka jingïap jong ki longkmie ba armet bad ki khyllung ba dang shu kha hapoh ka thaiñ.
“Ki briew kim pat long kiba kloi ban wan kha ha ki jaka sumar. Ha kajuh ka por, ka jingai tika ïa ki khyllung ka duna bha naba ki briew ki sngew ba ka jingai injek ïa ki khyllung kam long kaba dei nalor kiwei-kiwei ki jingngeit bieit namar ka jingbym nang bym stad,” la ong ka nos.
Kiba bun na ki nongshong shnong ki la pynpaw ba ka Sorkar ka la dei ban buh sa kawei ka nos lem bad kiwei-kiwei ki nongtrei ‘Paramedical’ ha katei ka Sub Centre.
“Katei ka nos marwei kam lah ban ai ka jingshakri sha baroh. Lada ka nos ka shitom ne ka leit jngoh ïing, ym don lad ban ïoh jingsumar,” la ong uwei u nongshong shnong ba la tip kyrteng kum u Ma Hes.
“Ym don jingtikna ba phi lah ban shem doktor ha Namdong PHC bad kaba bun na ki por, ki nongtrei ha ka PHC ki phah ïa ki nongpang sha ka Community Health Centre (CHC) kaba jan eh, kaba ha Ummulong. Kumta kiba bun ki leit sha ki nongsumar tynrai na bynta ka jingsumar,” batai u Ma Hes.
Nalor ka jingbym biang ha ki lad jingsumar, ka jingdon ki briew kiba la nang la stad ha Khanduli ka duna bha, kham duna ban ïa jong ka Meghalaya, kaba 74%.
“Nga kwah pule ban long doktor, hynrei ngim don ‘High School’ ha ka thaiñ jong ngi bad kumta nga leit sha Ummulong na bynta ki jingpule ba shajrong,” la ong ka Wanrilanai Nongrum, ka khynnah ba pule klas X.
Ka Ummulong ka jngai 40 km na ka shnong Khanduli bad ka leit ka wan katei ka khynnah ka long jan kumba 100 km ban leit sha ka jaka pule.
Kumba ka long, nalor ka Wanrilanai, ki don ruh kiwei ki khynnah skul kiba leit skul ha Ummulong na bynta ka jingpule ba shajrong.
Ka Meghalaya bad Assam ki don hapdeng ka jingïakren pynbeit pud haba ïadei bad ki 6 tylli kiwei pat ki jaka ïa-ka-jia ba dang sah ba kynthup ïa ka Khanduli.
“Ngi kwah ban pynbeit noh ïa u pud u sam khnang ba ngi lah ban pyntyllun ïa la ka jingim, ha ka jaka jong ka jingbym tikna bad jingtieng,” la ong u Bah Yoshida Nongspung, Rangbah Shnong ka Khanduli.
