Ka ‘Tangjait’ ka long kum ka jingkhang kaba plie na ka bynta kiwei pat ki jaitbynriew ban ïoh long Khasi: HYC

Ïa kitei ki artylli ki jait la dep ban pdiang bad pynskhem da ka Registration Authority jong ka KHADC ïa baroh artylli ki longïing da kajuh ka kyrteng jait.

Shillong, Nailur 06

Ka Hynñiewtrep Youths’ Council (HYC) mynta ka sngi ka 6 tarik u Nailur. 2023 ka la leit ban ïakynduh bad aiti da ka dorkhas ha u Chief Executive Member (CEM) ka Khasi Hills Autonomous District Council (KHADC), u Bah Pynïaid Sing Syiem ban ujor halor ka jingleh thurmur jong ka KHADC ha kaba ïadei bad ka Tangjait.

Haba kren sha ki lad pathai khubor hadien ka jingwan ïakynduh ïa u CEM, u President ka HYC Sohïong Circle, u Bah Purningstar Shabong, u la ong ba hadien ba ka seng ka la tih bniah lyngba ka RTI, ka la lap ba ïa ka jait Kharbah kaba la tang ha ka 20 tarik u Naitung, 2019 ha kaba la tang da kajuh ka kyrteng jait ïa ki artylli ki longïing, kata ka longïing jong u Bah Gilbert G. Lyngdoh bad ka Chubalema Longkumer bad ka longïing jong u Bah Robert G. Lyngdoh bad ka Grace Aonok. Nangta ïa ka jait Khasabet kaba la tang ha ka 6 tarik u Kyllalyngkot, 2020 kaba la tang da kajuh ka kyrteng jait ïa ki artylli ki longïing, kata ïa ka longïing jong u Bah Denis Kurbah bad ka Susmita Thapa bad ka longïing jong u Bah Arnest Kurbah bad ka Kumri Chetri.

Ïa kitei ki artylli ki jait la dep ban pdiang bad pynskhem da ka Registration Authority jong ka KHADC ïa baroh artylli ki longïing da kajuh ka kyrteng jait. Na ka liang ka seng ka la ong ba kane ka long pyrshah ïa ka riti kheiñ jait jong ka Jaitbynriew kaba dei ban don tang kawei ka Ïawbei ha kawei ka jait, ha kaba ha kitei ki artylli ki jait, la don arngut ki Ïawbei.

Kumta, na ka liang ka seng ka la kyrpad ïa u CEM ba un pynbeit thymmai ïa kane khnang ba kan nym don kano kano ka jingwoh hadien habud bad ka la dawa na u CEM ba un ai jingpynshai hapoh ka artaïew ïa ka jingmut ne ka nongrim jong ka KHADC kaba pdiang ban tang da kajuh ka jait ïa ki artylli ki longïing.

U Bah Purningstar u la ong ba katkum ka Khasi Autonomous District (Khasi Social Custom of Lineage) Act,1997 ka la kdew shai ba ka tang jait kan dei ïa ki khun jong u shynrang Khasi bad ka kynthei dkhar hynrei katkum ka jingtip, na ka liang ka KHADC ka la pdiang bad shah ban Tangjait wat ka kynthei dkhar kaba ïoh lok Khasi bad ki kynthei dkhar ki la ïoh lypa ïa ka jait Khasi hashwa ban tangjait bad ruh ki la pynkylla ïalade sha ka jait Khasi ïa kaba la pdiang da ka KHADC.

U Bah Purningstar u la ong ba kane ka jingpdiang jong ka KHADC ban tangjait ïa ka kynthei dkhar bad ka jingpdiang jong ka ban pynkylla Khasi ïa ki kynthei dkhar ka long pyrshah ïa ka Lineage Act bad kumjuh ïa ka riti ka dustur jong ka jaitbynriew Khasi.

“Ka jingïoh jait Khasi ki kynthei dkhar ka buh ha ka jingma kaba khraw ïa ka jaitbynriew jong ngi namar lyngba jong ki, lah ban pynlong jaitbynriew Khasi ïa ki hynmen ki para jong ki ne lah ban pynïoh syrnot Scheduled Tribe ïa ki hynmen ki para jong ki kynthei dkhar kaba buh ha ka tmier jong ka jingma ïa ka jaitbynriew rit paid jong ngi”, la ong u Bah Purningstar.

U Bah Purningstar u la ong ba ha kaba ïadei bad ka NOC, dei ban ai da ka jingmynjur na ka Executive Committee jong ka Dorbar Kur ban ïasoi lang da baroh bad ym dei ban ailad tang ïa u Rangbah Kur marwei namar ba bunsien ki Rangbah Kur ki shim kabu na ka bynta ban ai ïa ka NOC.

Shuh shuh ka seng ka la lap ruh ba ha kaba ïadei bad ka Tangjait, ki don ki kynthei ki bym dei ki Khasi ki shongkha bad ki shynrang Khasi khnang ba kin ïoh ban longtrai hangne. Kumta na ka liang ka seng HYC ka kwah ba ka KHADC kan tehlakam ïa kane khnang ba kum kine ki jingjia kin ym jia shuh nangne shakhmat bad u la ong ba teng teng la ïohi ba kum ki paidbah ki ju peit tang ïa ki kynthei ba ki ïoh lok bar jylla hynrei ki leh klet pat ïa u shynrang bad kane ka pynlong ïa u shynrang Khasi ba haba u shongkurim bad ka kynthei ka bym dei Khasi, ki khun ki kti jong ki, ki la ïoh ïa ka jait Khasi ba la tang.

“Kaba ma ka long lyngba ka RTI kaba ngi lap ka long ba lada u shynrang Khasi u ïashong kurim bad ka kynthei dkhar, ki khun jong ki, ki la ïoh jait Khasi hadien ka tangjait hynrei ki khun jong ki, ki ïashongkha hi para dkhar bad ka tangjait ka long kum ka khyrdop kaba plie na ka bynta kiwei pat ki jaitbynriew ba kin ïoh long Khasi”, la ong u Bah Purningstar.

Na ka liang u CEM u la ai ka jingkular ba un sa shimkhia ïa kitei ki jingujor ba la wanrah da ka HYC khnang ba kino kino ki jingbakla kin nym jia shuh nangne shakhmat.