La pynlong ïa ka prokram ai jinghikai halor ka jingshongkha khynnah bad kiwei

Ha kaba ïadei bad ka Cyber Crime bad Security- kaba ïadei bad ka jingshah thok shah shukor lyngba ka ‘internet’ bad ka jingshngaiñ jong ka.

Jowai, Nailur 17

Ka Village Defence Party (VDP) Ïongnoh ha ryngkat ka jingïatreilang bad ka Jowai Police Station ka la pynlong ïa ka jingai jinghikai ban ïakhun pyrshah ïa ka jingshongkha khynnah, ka jingïada ïa ki khynnah na ka jingshah thombor bad shah lehbeiñ ne ka POCSO Act, Cyber Crime, ka jingïakhun pyrshah ïa u drok bad kiwei-kiwei ki jingktah ha ka imlang-sahlang. 

Ïa kane ka jingai jinghikai kaba pynlong ha ïingdorbar jong ka shnong Ïongnoh ha ka Sngi Saitjaiñ, la wan ïashim bynta lang ruh da ki khynnah ka skul SSA UP School bad Presbyterian UP School Ïongnoh, ki kmie ki kpa jong ki khynnah skul, u Waheh Shnong Ïongnoh, Bah Hoping Bang, VDP Secretary, u Bah Manchwa Khlem bad kiwei-kiwei ki ’riew rangbah ka shnong.

U Circle Inspector uba long ruh u Officer-in-Charge ka Jowai Police Station, u Bah Sunday Manner, OC Women’s PS, Kong I. Kharpran, DCPO, Bah S. Passah ki la ai ki jingbatai.

Ki la batai ba ka aiñ Protection of Children from Sexual Offences (POCSO) kaba ai jingïada ïa baroh ki khynnah kynthei bad shynrang ba hapoh 18 snem rta na ka jingshah lehbeiñ kum ka jingleh khlem akor, leh be-i-jot bad kiwei-kiwei ki kam thombor bad ki kyndon ban pynshitom ïa ki nongleh kam sniew.

Ha kaba ïadei bad ka Cyber Crime bad Security- kaba ïadei bad ka jingshah thok shah shukor lyngba ka ‘internet’ bad ka jingshngaiñ jong ka. La kyntu ïa ki khynnah kumjuh ïa ki kmie ki kpa ban da peit thuh bad ban long kiba husiar bad adkar haba pyndonkam ïa ki ‘mobile phone’, ‘computer’ ban lait na ka jingshah pynbieit ha ki ’riew shim kabu bad ban kiar na ka jingsam ïa ki OTP, PIN, bad kiwei-kiwei ha ki briew ki bym ithuh bad kiba shu ‘phone’ ban pynbieit ba ïoh ïa ki jingai sngewbha ne ka pisa.

La pynsngewthuh ruh ïa ki khynnah ïa ka jingktah ka jingshongkha khynnah. La kyntu ïa ki khynnah ban kiar na ka jingshongkha khynnah ban lait na ki jingkulmar ha ka jingmut jingpyrkhat, ka jingduh lad ban pule bad kaba ktah ïa ka koit ka khiah jong u/ka khynnah.

La hikai ruh halor kumno ban ïakhun pyrshah ïa ka jingsniew na u drok bad kiwei-kiwei ki jingdih pynbuaid kiba ktah ïalade shimet bad ïa ka imlang-sahlang.