Shillong, Rymphang 01
Ki trai jaka kiba hap ha Ri-Bhoi district kiba dei ban ïoh ïa ka bai jaka lada ka Sorkar ka shim jaka ban shna ïa ka surok Western Bypass ki la kloi ban pdiang katkum ka dor jaka kaba la buh da ka Sorkar Jylla ha u snem 2020.
Ïa kane la ïathuh da ka Synjuk ki Rangbah Shnong Ri-Bhoi (SRSRB) kaba la leit pynsngew ruh sha u Symbud Myntri Rangbah u Bah Prestone Tynsong uba dei peit ïa ka tnat shna surok ha kane ka Jylla.
Haba ïakren bad u Chairman ka SRSRB u Bah BB Makdoh hadien ba la dep ïakynduh ïa u Bah Prestone, u la ïathuh ba ka synjuk ka la sngewkhia hadien ba ïohi ha ki lad pathai khubor ba ka Sorkar Pdeng ka lah ban nym ai shuh ïa ka projek Western Bypass tang namarba rem palat ka bai jaka.
Kumta u la ong ba ka long pat kaba sngewkmen ba na ka liang ki trai jaka kiba don ka jaka kaba hap ha Ri Bhoi District, ki la kloi ban pdiang ïa ka dor jaka kaba dei katkum ka dor kaba la buh da ka Sorkar ha u snem 2020. U Bah Makdoh u la ong ba um da don jingtip tikna ïa kiwei pat ki trai jaka kiba ka jaka jong ki ka hap shabar na ka Ri Bhoi.
Namarkata, u la ong ba kum ka synjuk ka wan ban pynsngew sha u Symbud Myntri Rangbah ïa kane khnang ba kane ka projek kan long kaba seisoh na ka bynta ka jingmyntoi jong ka Jylla khamtam ban pynduna ïa ka dheng kali ha Shillong da kaba shna ïa ka Western Bypass.
Kum ban pynkynmaw, na ka liang u Bah Prestone Tynsong uba peit ïa ka tnat shna surok ha Jylla, u la ïathuh ba ka Sorkar Pdeng ka la mang kumba T.600 klur ban shna ïa ka projek Western Bypass. Hynrei u la pynpaw ka jingdiaw namar ka bai jaka ban shna ïa kane ka projek ka la rem shaba palat ha kaba u la ïathuh ba ka bai shim jaka ka kham rem ar shah ban ïa ka bai shna ïa ka Western Bypass kaba la poi haduh kumba T.1200 klur.
U Bah Tynsong u la ong ha kato ka por ba lada ym lah ban pynbeit ïa kane ka jingrem palat ka bai shim jaka, ka Sorkar Pdeng ka lah ban nym mynjur ïa kane bad ka lah ban poi pynban sha u pud ban duh ïa kane ka projek Western Bypass tang na ka daw ka jingrem palat ka bai jaka.
Lah ruh ban pynkynmaw ba ha u Nohprah 2023, na ka liang ka Synjuk ki Nongsynshar Shnong Nongthliew Area ha ryngkat ka Hynñiewtrep A’chik National Movement (HANM) ka la phah jingthoh ban ai jingmut ïa ka Sorkar Jylla ban shna ïa kane ka projek Western Bypass na ka surok kaba la don lypa kata na Mawmaram sha Lad Umsaw ha Umïam ha kaba ka bai shim jaka ruh kan long kaba kham duna lada shna ïa ka projek na kane kajuh ka surok kaba la don lypa.
Ha ka jingthoh kaba la phah sha u Bah Tynsong ha ka 11 tarik Nohprah, 2023, la soi da ki nongkitkam ka Synjuk ki Nongsynshar Shnong Nongthliew Area lem bad ka HANM Eastern West Khasi Hills, ha kaba la pynpaw ka jingdiaw lada ka Jylla kan duh noh ïa ka projek Western Bypass tang namar ka jingrem palat ka bai jaka kumba la dep ban pynpaw da u Symbud Myntri Rangbah lyngba ki lad pathai khubor.
Kumta ka HANM bad ka Synjuk ki Nongsynshar Shnong Nongthliew Area ki la ai jingmut ïa ka Sorkar Jylla ban pynïaid noh beit ïa kane ka projek na ka surok kaba rim kaba la don lypa naduh Mawmaram sha Ri-Bhoi ter ter khnang ba ka projek kan nym long lehnohei bad kan long ka jingmyntoi ïa ki paidbah bad lait na ka dheng kali ha Shillong baroh kawei.
Ki la pynkynmaw ruh ba katto katne snem mynshwa, ka la don teng ka jingleit peit ïa kane ka surok na Mawmaram sha Ri Bhoi da u Myntri Rangbah u Conrad K Sangma.