Shillong, Nailur 08
U Myntri ba khmih ïa ka kam jngohkai u Bah Paul Lyngdoh u la kyntu ïa ka All Khasi Meghalaya Tourist Taxi Association (AKMTTA) ba kan ïakren shuwa bad ka kynhun na Assam hashwa ba kan ïaid shakhmat bad ka rai ban khang ïa ki kali tourist kiba nabar ban leit sha ki jaka jngohkai kiba don ha Meghalaya.
Kane ka la mih shi sngi hadien ba ka Tourist Transporter Association of Assam (TTAA) kala byrngem ba ka United Body of the Transporters ka Assam ka lah ban pynsangeh lut ïa ka jingkamai kali sha ka jylla Meghalaya lada ka AKMTTA ka khang ïa ki kali na Assam ban leit sha ki jaka jngohkai kiba don ha Meghalaya.
Haba ïakren bad ki nongthoh khubor ha ka sngi Nyngkong, u Bah Paul haba kdew ïa ka jingpynpaw jong ka TTAA u la ong, “Kane ka long thik ïa kaei kaba nga lah dep ban maham ha ki por kiba la dep ba kano kano ka jingleh ka jong ngi kan don beit ka jingshah pynphai kylla. Ngi im ha ka pyrthei kaba ngi hap ban ïa shañiah mar kylliang”.
“Ngi lah ïakren bad kine kiba don bynta kynthup ïa ki kynhun jong ki nongñiah kali bad sa shisien, ngi khot bad kyntu ïa ki ba kin sngewbha ban ïakren bad ki kynhun kiba na Assam” u la ong bad bynrap “Mynta haba phi don ïa kino kino ki mat kiba ïadei hapdeng ka jylla Meghalaya bad ki jylla kiba marjan, la shim ba kan long kaba biang bha lada phi ïakren bad kiba na kawei ka jylla ruh. Lada ka KSU ka don ïa kano kano ka mat ha Assam, ka ïakren bad ka ASU kumta ngi khmih lynti ba kitei ki kynhun ruh kin ïakren bad ki kynhun kiba na Assam kiba ïadei lang ha ka juh ka kam khaïi pateng”.
Haba kylli la katei ka jingthmu ban khang pyrshah (ban) kadei kaba be-aiñ, “Kawei ka long la ki don ïa ka ‘national permit’ ne ka ‘permit’ ban kamai ha ki 3 tylli ki jylla ne palat, kiba bun hi ki don ïa ka ‘national permit’ ne ka ‘permit’ kaba kynthup ïa ka Assam, Meghalaya bad Arunachal Pradesh. Kum ki nongpathai khubor, nga kwah ban pynshlur ban wad ïa ka jingshisha ban lap la kitei ki seng kidei kiba la dep rejistar bad ki don ïa la ka jaka treikam. Hato ki don ne em ïa ka ophis treikam? Ka long ruh kaba kongsan ïa ki ban rejistar ïalade ha ka tnad Transport. Hato kila pyndep ïa katei?.
U la ong ruh ïa ka AKMTTA, “Mynta shwa ba phin dawa eiei na ka sorkar jylla, la kumno kumno dei ban bud ryntih ïa ki katto katne ki bynta kiba donkam katkum ka aiñ jong ka jylla. U Myntri u la pynshai ba ka jinglong jingman hapdeng ka Sikkim bad ka Meghalaya ka ïapher namar ka jinglong jingman jong ki jaka kum ka ‘Transit State’ ha kaba bun tylli ki kali ki hap ban ïaid lyngba ka Meghalaya bad ki nongjngohkai ki ju wan ruh sha ka jylla. U la kdew ba ka Sikkim kadei ka jylla kaba kut, kaba don ïa kiwei pat ki bynta.
“Ka Meghalaya kadei ka ‘transit state’, kaba mut ba kiba bun ki kali kiba ïaid lyngba ka Meghalaya bad shi sien ba ka la dei ka transit point, ka mut kam long kaba kongsan ïa kata ka kali ban pynkut ïa ka leit ka wan ka jongka hapoh ka jylla Meghalaya. Ki don ruh ki nongjngohkai kiba leit sha kylleng ki thaiñ shatei lammihngi, kiba mih na Kaziranga sha Shillong ban leit sha Sohra bad nangne ban leit sha Silchar. Kumta kine ki nongleit nongwan kiba leit na kawei ka jylla sha kawei pat” u la ong.
U la bynrap ba “Kane ka jingpyrshang kan ïalam bakla da kaba ong ba la khang pyrshah ïa ki tourist taxi kiba nabar ban leit sha Sikkim. Phi lah ban wad hi dalade ba bun ki kali kiba na West Bengal ha ka jingshisha ki la leit ïalam ïa ki nongjngohkai sha Sikkim.”
Halor ka jingkynnoh ba bun ki nongñiah kali ki la leit ban aiti noh ïa ki kali PRIME, namar ka jingbym lah ban siew ïa ka ram, u Myntri u la ong “Mano mano ruh ki lah ban pynmih ïa kano kano ka jingkynnoh hynrei katba ngi dang ïakren, ka don ka jingduna jong ki kali kiba kit bad ïalam ia ki nongjngohkai sha ki jaka jngohkai ki bapher-bapher”.
“Mynta ka jubab kaba suk bha, kaba nga lah ban ai ïa ka Association lyngba ka jong phi bad ïa ka kynhun ka long ba phim dei ban klet ba phi don ïa ki kabu kiba biang bha kum ki trai shnong. Shisien ba phi dei u trai shnong, kaei ka jingeh ban pynïadei bad ki homestay, resort, hotel. Iakren bad ki, ïatreilang bad ong ïa kiba don 6 tylli ki kamra bad ha kano-kano ka por ba phi don ïa ki nongwankai, ngin wan ïalam ma ngi ïa ki sha ka homestay jong phi bad ha kawei pat ka liang, phi lah ban pyndonkam ïa ngi ba ngin ïalam ïa ki sha ki jaka jngohkai. Kan don jingeh aiu ban leh ïa katei. Kadei ka lad kaba suk tam ban pynbeit kaba nga lah ban ai. Phi shu kit ïa ki nongleit nongwan na Guwahati, na Airport ne na Train station, don ïa ka jingïateh kular bad ki briew kiba pynïaid ïa ki homestay, ong ïa kiba phin wan ïalam ïa ki briew ban sah bad na ka liang ka jongki pat kidei ban pyndonkam ïa ka jingshakri ka jongki ban kit ne ïalam ha kylleng ka jylla Meghalaya. Kaei ka jingeh ban leh ïa ka tei? Balei ba ka sorkar kan leh ïa katei na ka bynta ka jongki?” U la ong shuh shuh.
Na ka liang u Commissioner & Secretary u ba khmih ïa ka kam jngohkai u Bah Cyril Diengdoh u la ong ba ka tnad ka la lum la bunsien ïa ka jingïalang bad ka AKMTTA bad ka dang wad ïa ki lad ki lynti kiba biang tam.
U la pyntip ba kawei na ki lad kaba ki la shimkhia kadei ban pynduna noh ïa ka jingshim ïa ka bai pynïeng kali jong ki kali na Meghalaya ha Guwahati Airport bad kane kan ïarap ïa ki.
U Bah Diengdoh u la pynshai ruh ba yn sa pynheh bad pynïar ïa ka Shillong Airport, kane kan kyntiew ïa ka jingwan beit ki nongjngohkai sha ka jylla bad kane kan kyntiew ïa ka kam jngohkai. Ia kane la khmih lynti ba kan wanrah shuh shuh ïa ki nongjngohkai sha ka jylla kaban ai jingmyntoi ïa ka ïoh ka kot jong ka jylla.
U Commissioner u la banjur halor ka jingïar jong kane ka mat, kaban kynthup ïa baroh kiba donbynta lang ha ka kam naduh ki trai jong ki homestay bad ki kynhun na ka jylla. U la banjur ïa ka jingdonkam ban long kiba phikir bad ban ïadonbynta bad baroh ki kynhun ban wad ïa ka lad kaban long kaba biang bad kaba long hapoh jong ka aiñ.
U Bah Diengdoh u la maham ba kano kano ka rai kaba shim khlem da pyrkhat bha ka lah ban pynmih ïa ka jingeh kaba khraw kynthup ïa ka jingshah mudui sha ka Ïing Kashari.
U la banjur ïa ka jingdonkam ban don ïa ka jingpynbeit ka ban ryntih na ka bynta baroh kiba donbynta lang ha ka kam bad ka pynthikna ban bud ryntih ïa ki kyndon aiñ.
“Ki la don kiei kiei kiba ngi la shimkhia, kam dei ba ngi la kyntait ïa ki mat jingdawa. Kano kano kaba hap hapoh u pud u sam kaba lah ban leh, ngi kyrmen skhem ban ngin lah ban pyntreikam ïa ki hynrei kane ka donkam shwa ban pyndonbynta lang ïa baroh bad ban khmih bniah bha namar ba kadei ka mat kaba lah ban shah ktah kylla ïa ngi ha ka rukom kaba jur bha namar ba ki paidbah ka Meghalaya ki leit sumar sha Guwahati, Airport ne Railway station,” ong u Bah Diengdoh.
Kumta ngi hap ban peit ha baroh ki liang, hashwa ba ngin shim ïa kano kano ka rai bad kano kano ka rai kadei ban ïaid katkum ka aiñ. Ka hap ban long kaba shongaiñ namar lada ngi shim ïa kano kano ka rai ka bym biang bad kaba lah ban pynphai kylla da kiwei pat, ki lah ban leit mudui pyrshah ha ka Ïing Kashari, kumta ngi hap ban long kiba pyrkhat bha, u la ong.