Da u Bah N. Nongshli Mawlai, Shillong
Ha ka jingbuddien ïa ka jingiathuh khana jong u para jong u (L) Dr. Ricky Syngkon, la sngewthuh ba u (L) Dr. Ricky u la jied ïa ka lynti sha ka sain hima da kaba bishar bniah bun bun snem. Ngi sngewthuh shai ba kata ka jingjied ka long hadien ka jingpeitngor bad ka jingtynjuh ïa kiei kiei baroh. Ynda u la shah jied kum u MP jong ka Shillong, u (L) Dr. Ricky u la ïaid da ka lynti kaba jai jai bad kaba pyrshang ban khring ïa ki paidbah la kiba pyrshah ne kyrshan da ki ktien kiba shong nongrim bad ym da ka kynnoh kynthoh.
Ka jingjied jong ki paidbah ïa ka VPP ha ka Elekshon MP 2024 ka long shongshit namar ki ïohi ha u (L) Dr. Ricky ïa ka jingkyrmen bad ka jingshaniah ba ngi lah ban ai la ka lawei ha u kum u rangbah. Ha ki jingïakynduh kiba bunsien, u (L) Dr. Ricky u la pyni shai ba u ïaleh ban trei hok la ka kam bad da kaba buh ïa U Blei hakhmat. Ngi sngewbynnud ba ka rta bad ka jingshakri jong u ka la kut noh tang khyndiat por.
U Bah Ardent Basaiawmoit u nongïalam uba la long MLA la lai wat u la pyrshang ban ïaid ïa ka lynti ban kyrsiew thiah ïa ka jaidbynriew da ki mat ki bapher bapher. Naduh ka aiom jong ka Clean Governance ngi kynmaw ba une u nongïalam u la pyrshang ban ïaid ka lynti kaba pher wat lada u hap ban ïaid marwei ruh. Ka jingïaid jong u Bah Ardent ka la ai ha u ïa u sohthiang bad u sohjew. Bun bah ki paidbah ki shoh jingmut bad sngew shongshit ïa ki nongrim kiba u Bah Ardent u ïaleh ban pynpaw.
Ka dei biang por bha ban ïanujor ïa kine ki arngut bad ka rukom ïaid jong ki ban ïalam ïa u paidbah. Kane ka jingïanujor kan ailad ba ngin pyrkhat ba hato ka VPP jong u (L) Dr. Ricky ka dei kajuh ka VPP jong u Bah Ardent?
U (L) Dr. Ricky u la ïaid da ka jingsngewrit. Wat lada u la peit miet ban ïoh lad ban kren ha Iing Dorbar Thawain Parliament, u ïaid da ka jingjarjar bad u la trei la ka kam. U la thied da i kali ar shaka ban pynpoi kloi ïalade sha ki bynta jong ka sor Shillong, u la shet sha dalade na ka bynta ki paralok ba leit donkam sha ïing jong u, u la kren ki kyntien ba sngew thiang bad ai mynsiem. Kine baroh kiba lah ban pynkynmaw ki pynjaw ummat ïa ki paidbah haba ki kynmaw ïa u (L) Dr. Ricky Syngkon.
U Bah Ardent u la pyni ha bun ki khep ba u kham sngewtynnad ban pynphai ïa ki paidbah sha lade. Naduh ki durkhih ba u Bah Ardent u kynjat lakait ne ka dur khih ba u ring ïalade ha Iing Dorbar Thaw Ain ka Jylla (kaba u la shah dumok ruh ha u Shongknor ka Iing Dorbar) ki pynishai ba u sngewtynnad ban pynphai ïa ki pyllew jong ki paidbah shalade. Kiba la ïa shongkai bad u Bah Ardent ki ïohi ba une u rangbah u dap ka snam khluid, u pyneh ñiuhmat bad pynheh thliew khmut haba u ïohi ba kiei kiei kiba jia kim ïaid katkum ki jingkwah jong u.
Mynta ka la poi biang ka por ba u Bah Ardent u la sah biang marwei hadien ba u la sospon ïa Bah Adelbert Nongrum, MLA bad ka jingkhlad kynsan jong u (L) Dr. Ricky. Ki paidbah ki la pynkiew rynïeng ïa kane ka VPP ym dei tang ba don u Bah Ardent – hynrei ba ïalam da u Bah Rit Adelbert bad da u (L) Dr. Ricky. Mynta kaba kongsan ka long ba ngin bishar pat kumno u Bah Ardent u pyndonkam ïa kane ka rynsan kaba kham halor ha ka kyrteng jong ka VPP.
Ngan pyni ïa kaei kaba ki paidbah ki la sdang ïa kren. Kaba nyngkong dei ka Bhah Thungkam lane ka State Reservation Policy. Hadien ka jingshah thngan jong u Bah Ardent, ka Sorkar ka la wanrah ïa ka Komiti ban peitbniah ïa ka Bhah Thungkam. Ïa ka kaiphod la pynpaw paidbah ha ka Iing Dorbar Thawain ha u bnai Rymphang 2026. Ka komiti ba la lam khmat da u Nongbishar Mool Chand Garg ka la pynpaw ba dei ban pynneh beit ïa ka Bhah Thungkam kumba la buh naduh u snem 1972 – kata Khasi-Jaiñtia 40%, Garo 40% bad kaba tam ïa kiwei. Kane ka kaiphod ka la set syndon da u kak ïa ka tyngam jong kito kiba shah thngan. Ka paw shai ba ynda la tynjuh da ka aiñ, ka jingdawa ha surok ban pynshit paidbah ka long tang ban khroh ïa ka Vote jong ki, hynrei ban ïakhun pynshisha ha ka Iing Dorbar pat ym lah pynpoi shano shano.
Ka poi sa ka Elekshon MDC 2025 ha kaba ka VPP ka la jop 17 ngut ki MDC ha ka KHADC. Hadien shi snem, ka la biang por ban bishar la kane ka EC jong ka VPP ha KHADC ka lah ne em ban pynthymmai ïa kiei kiei kiba la pynpaw ha surok bad ha dukan sha. Nga dang khmih lynti ba marsien shimti ka VPP, yn nym don khar khapsniuh shuh ha ïewduh ne ha Sor Shillong lane u nongshna shaka kali ne u nongsam petrol ne u nongdie shana. Wa jia pynban da kongphong! La sdang shuwa da kaba beh kam shuwa ïa ki khun Khasi lajong!! Kumno kumta?
Nga la khmih lynti ba ki khyrdop khrong khajna jong ka KHADC kin khuid lut phar. Mynta ngi ïoh sngew pynban ba u don u nongtrei ba hakhmat jong ka VPP bad uba ïaid pyneh shadem ba u ieid Ri, u dei ruh u nongleit pynlum pisa na ki kontrak khyrdop. U kit shano ïa ka pisa ki paidbah ruh ki la nang ïoh khubor. La khmih lynti ba ki Raid ki Hima kin shongsuk noh, hynrei phewse la khihwin shuwa na Hima Sohra bad la shu ïohsngew pynban ia ka jingkyreit tipain jong u EM Elaka ha ki durkhih. Ki khana KHADC lei ki dang bun, ym dap jaka shuh hangne.
Mynta dang shen u Bah Ardent u la ong ba ka Sorkar kan pynkylla noh ïa ka Sor Shillong sha ka nongbah jong ki ‘thei nuti. Ha Motphran u la ong ba ki paidbah khamtam ki baduk kin nym ïoh leit rung sha kata ka Umiam Taj Spa & Resort. Kumno kumta? Lada tang ban rung nym ïoh, kumno ka Sor Shillong baroh kawei kan kylla nuti lut? Ka aiñ ka don ban khang ïa ki kam nuti bad ka imlang sahlang ha Sor Shillong ka tang tip ïa la u pud. Ka kam nuti ka dei ka kam shimet jong ki briew bad dei ban teh lakam da ki aiñ bakhlaiñ. Dei tang u Bah Rit Adelbert (uba la shah sospon na ka VPP), uba la kren ïa kane ka mat.
Mynta la poi sa sha kita ki 8 tylli ki mat. Ym pat dap nud ban kren ha Motphran, u Bah Ardent uba la ong ïa ki lak ngut ki paidbah ba kin ieh ïa la ki kam, ïa ki jingpule bad ban nym thiah kai ha ïing ban ïa lang ban ïa leit sha Secretariat. Haba u paidbah u la dep jied ïa u Bah Ardent ban kren na ka bynta jong ki ha Iing Dorbar, mynta u kwah ban pynbor da ka jingpyni paidbah ha surok pat? Dei ba ym lah ap shuh ban ïoh bor ne u kwah ïaid da ka jingleh jubor? Ne u kwah ban shah synreit um u paidbah bad ba kin shah tied CRP khnang ba ka VPP kan ïoh kham bun shuh shuh ka Vote ha u 2028? Wat leh jubor, ïoh lait u thied sohpet la ong ki riewtymmen.
Kaba thamula ka long ba une u juh u nongïalam uba khñium ïa ka jingdheng kali ha Sor Shillong, u leit khang ïaid kali ha Motphran da ka 4-5 kynta ban pyndik ïa ki paidbah. To bishar lem ma phi kiba thap kti por ba ïa leit sngap ba ki ïabok lakait ha Motphran.
Ïa kita ki 8 tylli ki mat balei u Bah Ardent u khlem rah shuwa ha Iing Dorbar Thawain? Imat u salia ba ïoh u shah pyniap nia noh ne kumno? U la rah ïa kita ki mat tang ha ki briew kiba im pynroh bad kiba long ñiangkohnguh ha ki kyntien pynshit paidbah.
Kaba suk ban pynshit. Kaba eh ka long kumba ngi ïohi mynta ba ki dkhar ki dang muja arshah, ki khyrdop khajna KHADC ki la nang lum pukpuk bad ka mat ‘State Reservation Policy’ la ïa pynklet noh.
La pynbieij thymmai pat ba u mynder u la rung lut sha ki shnong ki thaw, katba ïa ka iktiar jong ka KHADC pat ym dei ba bat da ka VPP? Kim lah seh ban teh lakam ïa kita ki Rangbah Shnong kiba pynrung mynder? Haba kumta ym sepei ka jingpynjop bun ngut ïa ka VPP ha ka Elekshon MDC 2025? Ne kim sngewthuh kumno ban pyntrei ïa u lakam ba la ai da u paidbah?
Te to. Dang bang khyrwit bha, tangba la hap pynkut noh shuwa. Ngan sa dang bteng. Phi ki paidbah to da kein noh ka shongshit khleh bieit. Ngi la shaniah ha ka VPP ba jaijai jong u (L) Dr. Ricky ym ka jingïalam shitkhlieh kaba lah ban pynmynsaw pynban. Wat bakla shuh, ka VPP u (L) Dr. Ricky kam dei kum ka VPP jong u Bah Ardent.