Ka jingkhwan myntoi shimet jong u briew ka pynjot ïa kane ka pyrthei

Babu Kular Khongjirem Ka pyrthei ka la nang kylla khongpong katba nang ïaid ki por ki snem. Dei ka jinglong bad jingleh khyllah hi u briew kaba pynsniew dur plak ïa kane ka pyrthei. Kane...

Babu Kular Khongjirem

Ka pyrthei ka la nang kylla khongpong katba nang ïaid ki por ki snem. Dei ka jinglong bad jingleh khyllah hi u briew kaba pynsniew dur plak ïa kane ka pyrthei. Kane ka pyrthei ka la nangrit nangrit shuh-shuh mynta khamtam hadien ka jingroi sted jong ka jingstad saian bad teknoloji (development of science & technology). Hynrei, lada ka pyrthei ka nangrit, kata, kam lei lei hynrei ba ka la kylla khongpong pynban na kaba bha sha kaba sniew bad na kaba sniew sha kaba kham sniew shuh-shuh (from bad to worst), kata keiñ ka la kylla long kaei-kaei kaba ijli, isih bad bym lah satia ban pdiang ne bym poi pyrkhat satia.

Don bun bah ki daw ba kane ka pyrthei ka kylla sniew bad jot haduh katne-katne. Ha ka jingshisha, katba ngi nangkiew ha ki kyrdan pule ba shalor bad katba ngi nang stad, katta, ngi dei ban nangkiew ruh ha ka akor ka burom bad nang ïar ruh ka bor pyrkhat ka bor pyrdaiñ. Hynrei, kaba phylla pat ka long, ba, mynta ki por, ka long pynban mar khongpong (vice versa). Hynrei kaba lyngngoh pat mynta ka long ba, katba ngi nangkiew ha ki kyrdan pule bad nangkiew ha ka jingstad bapher-bapher, katta, ngi nang hiar arsut pynban ha ka liang ka akor ka burom bad nang lyngkot pynban ka bor pyrkhat ka bor pyrdaiñ jong ki briew.

Napdeng kiba bun ki daw, kaba kham kongsan eh ka dei ka jingdon ka mynsiem Ñiangkuhiw, ka mynsiem bishni-pihuiñ, ka mynsiem khwan myntoi jong ki briew shi met shi met (Selfishness) bad pyrkhat tang ïa la ka bit ka biang ka “Ma lade” shi met shi met. Ym don shuh ka jingpyrkhat lem na bynta ka bit ka biang lang bad ka imlang sahlang jong kiwei (social mind-set). Ki Khasi jong ngi lei lei ki long thik kum ka Tham, ïalade kim lah ban leh ne kim kot bor ban trei hynrei ban kiew pat kiwei kim shah ne ailad satia tdot. Ki kwah bad angnud ban jop lut ïa ka pyrthei la kum u Kyndang kwah khylwait kadiang tangba, ynda ki la ïoh ïa ka bor bad ka iktiar ba ki kwah pat, ki pynjot syndon thiaw ïa ka pyrthei.

Ka ktien phira ki ‘riewstad ka ong, ba ka jingkhwan myntoi ïalade, ka jingkwah rhah tang ïalade, ka jingkwah burom tang sha lade (selfishness) kan sa pynjot bad pynïap hi ïa lade da lade (Selfishness is self-defeating). Ka phawer u Aesop pat ka ong, “Ka nongkylliang kaba kham sniew ka ap (ïa phi) ban snoh hapiew (sniew hapoh ne kham sniew kham hadien). Ka ong ruh, “Lada phi leh beiñ ïa uba tlot, phin liem ha uba kham khlaiñ”. Wat sarong te, namar “Ka jingsarong ka wan hashwa jong ka jingjot (pride goes before destruction). Wat ju ong ba phi biang lut nadong shadong (kum U Blei), hynrei u briew u don shibun bah ki jingduna bad jingbakla suda. “Biang hawei, duna hawei, ym don ba janai”. Da pyrkhat bad sumar bha ïa la u thylliej ha shwa ba phin kren. Da pyrkhat bunsien shwa ba phin ryngkoh (leave before you bound). Mut ïa kaba dei, leh ïa kaba hok bad ba shisha, ïarap lem ïa kiwei khamtam kiba dei hok ban ïarap, wat ju ibeiñ ne ñiew poh ïa kiba duk ba shitom dei hangta ba phin sa ïoh shisha ka jingkyrkhu (real blessing) ym tang nakhmat u briew hynrei khamtam eh na khmat U Blei.