Shillong, Nailur 28
U Adviser ka tnad ka Koit ka Khiah ka Jylla, u Bah Mayralborn Syiem ha ka Lah Sngi U Blei u la ong ba ki jingkheiñ haba ïadei bad ka jingpang HIV/AIDS bad ka bampong ha ka Jylla ki long kiei-kiei kiba pynkhuslai jingmut, ha kaba ka jinglong-jingman ka Meghalaya ka kham jur ban ïa kaei kaba jia ha ka ri baroh kawei.
U MLA ka Nongpoh u la ong ba ki jingkheiñ ki long kiba sngew shyrkhei khamtam ha East Khasi Hills, East Jaiñtia Hills bad Ri-Bhoi.
“Ka jingpang HIV/AIDS ka long kaba sngewkhia bad ka dei ka jingshisha ba ki jingkheiñ jong ngi ki kham palat ban ïa kaei kaba jia ha ka ri baroh kawei ne ka ‘National Average’. Nga kwah ban kyrpad ïa ki para nongshong shnong ban wan shakhmat, phah peit bniah bad ïoh jingsumar. Kane ka long kaba donkam bha,” la ong u Bah Mayralborn.
“Ngim dei ban sheptieng. Ka Sorkar bad ka tnad ka Koit ka Khiah ki don beit ban peit ban khmih bad pyntikna ba ngi pynduna ïa kane ka jingkheiñ. Ïa mynta shipor, ka long kaba sngew ma ha ki distrik bapher-bapher, khamtam ha East Khasi Hills, East Jaiñtia Hills, wat ka Ri-Bhoi ruh kam sahdien than shuh,” u la ong.
U la pynsngew ruh ïa ka jingma halor ka jingsaphriang jong ka jingpang bampong ha ka Jylla.
“Ym tang ka jingpang HIV, ka bampong ruh ka dei kawei na ki jingpang kaba ngi don ha kine ki sngi. Katkum ka rekod, ka jingïap jong ki shynrang na ka jingpang bampong – ngi don ha ka kyrdan kaba ar ha ka ri, bad hapdeng ki kynthei, ngi don ha ka kyrdan kaba 11,” la ong u Bah Mayralborn.
U la ong ruh ba ka jinglap slem namar ka jingbym shimkhia ïa ki dak ki shin kiba sdang ka la nang pynsniewdur ïa ka jinglong-jingman.
“Ha kaba sdang, ngi shim sting ïa ki dak ki shin jong ka jingpang. Kiba bun ki nongshong shnong kim shimkhia ïa ka. Ka jingkyrpad kaba rit jong nga ka long ban wan shakhmat bad ban phah peit bniah ruh na ka bynta ka bampong,” u la ong.
U Bah Mayralborn u la ong ba ka Meghalaya State Cancer Society (MSCS) ka dang pynlong ïa ki ‘Screening Camp’ ha kylleng ka Ri-Bhoi na ka bynta ban lap kloi ïa kane ka jingpang.
“Ka prokram ka dang ïaid shakhmat. Ha ka sien kaba la dep, ngi la don ka prokram ha Madan Pahamsyiem. Ha kine ki sngi ban wan, yn sa pynlong ha Umsning, Bhoirymbong, Mawhati, Patharkhmah, Byrnihat bad kiwei-kiwei ki jaka ha kaba ka ‘Society’ kan leh ïa ka jingpeit bniah bad ki ‘riew shemphang lem bad ki doktor kin ai jingmut ïa ki nongshong shnong haba ïadei bad kane ka bynta,” u la bynrap.
