Ban tehlakam ïa ka HIV/AIDS, da ka mishon ba T.25 klur ha ki 5 snem pynbna u CM

Shillong, Risaw 27 U Myntri Rangbah ka Jylla, u Conrad K. Sangma, ha ka Sngi Ba-ar u la ong ba ka Meghalaya ka dei kawei napdeng ki Jylla kaba jur tam haba phai sha ka...

Shillong, Risaw 27

U Myntri Rangbah ka Jylla, u Conrad K. Sangma, ha ka Sngi Ba-ar u la ong ba ka Meghalaya ka dei kawei napdeng ki Jylla kaba jur tam haba phai sha ka jingpang HIV bad AIDS (ha ka ri) ha kaba ka jingdon jong kiba shah ktah ha kane ka jingpang ka la nang kiew man u snem.

U Conrad u la ai jingkren ha ka jingïalang ‘State-Level Youth Festi-val 2026’ kaba la pynlong da ka Meghalaya AIDS Control Society.

“Ka Meghalaya ka dei kawei na ki Jylla kaba jur tam ne kaba jur eh ha ka ri haba phai sha ka jingpang HIV bad AIDS. Ka jingdon jong ki briew kiba shah ktah ka kiew man la u snem,” la ong u Conrad.

U Myntri Rangbah u la maham ba ka jingpynslem ban leh eiei kan nang pynsniew shuh-shuh ïa ka jinglong-jingman bad ong ba ban tehlakam ïa ka, kam dei ka kamram jong ka Sorkar marwei.

“Kam dei tang shaphang ka ‘AIDS Control Society’ ne ka tnad ka koit ka khiah ne ka Sorkar. Ka dei ka jingkitkhlieh bad ka jingïashim bynta lang jong uwei-pa-uwei u nongshong shnong ka ban ïarap ïa ngi ban tehlakam ïa kiei-kiei baroh. Lada phim shimkhia mynta, ka jinglong-jingman ka lah ban nang kham eh shuh-shuh,” u la ong.

Haba pynbna ïa ka sienjam kaba aiti lut, u Conrad u la ong, “Ngi la rai ban don ïa ka mishon na ka bynta ki san snem ban wan, ha kaba ka Sorkar Jylla kan pynlut T.25 klur bad lada donkam, kham bun shuh-shuh.”

U la ong ba ka Sorkar ka la dep ban sdang ïa kiba bun ki prokram ban ïaleh pyrshah ïa u drok, uba don jingïadei bad ka jingsaphriang jong u khñiang HIV.

“Ngi don ïa ka saiñdur, ngi don ïa ka pisa bad ngi don ïa ka teknoloji – ka dawai ‘Antiviral’ kaba donkam ban tehlakam ïa u khñiang bad ban pyntikna ba un ym saphriang. Lada shimkhia ïa ka jingsumar ha ka rukom kaba dei, lah ban tehlakam bad pyntlot bor ïa u khñiang,” u la ong.

U Conrad u la ong ba ka jingpynleit jingmut mynta ka long ban pynpoi ïa ka jingsumar sha ki bynta ba kyndong tam – ban pyntikna ïa ka jingpeit bniah bad ka jingsumar kaba bteng lyngba ka jingpynpoi dawai sha ki ïing ki sem bad ki jaka ‘test’ ba khlem da donkam ban pynpaw kyrteng.

“Ki ophisar ha ka kyrdan jong ki distrik jong ngi ki don ka bynta kaba kongsan bha, la ka long ki ophisar distrik ba peit ïa ka jingpang HIV bad AIDS, lane u Deputy Commissioner, lane ki seng treimon sngewbha kiba trei ha ka distrik lane ki skul, ki kolej. Ka tnad treikam Sorkar baroh kawei kan trei na ka bynta kane,” la ong u Conrad.

U la ong ruh ba ka jingjop jong ka thong 95-95-95 – ban pynithuh, sumar bad pynduh bor ïa u khñiang jingpang – kan shong ha ka jingïatreilang jong ki paidbah.

“Ka khubor ba kongsan ka long, kam lei-lei. Kam lei-lei lada ‘test’ bad kam lei-lei lada phi long ‘Positive’, ka don ka jingsumar. Kam lei-lei ban kyrpad na ka bynta ka jingsumar bad ban pan jingïarap,” la ong u Conrad.

“Kam dei shuh ka jingñiew beiñ,” u la bynrap, da kaba kyntu ïa ki samla ban pynphriang ïa ka khubor ha ki rynsan ‘Social Media’.

Halor ki rukom kiba shngaiñ, u Myntri Rangbah u la ong, “Ngan ym ong ba ka long kaba bha ban ïashongkha hashuwa ban heh ban san, hynrei lada jia ba ka long kumta, te phi dei ban pyntikna ba phi pyndonkam ïa ki ‘Condom’. Bad lada don kiba pynbor ïa phi, kam lei-lei lada ong em.”

“Kynmaw, lada phim sngewsuk, don kaei-kaei kaba bakla. Shaniah ha kata ka jingsngew,” u la ong sha ki samla.