Ka jingïakhih ka KJDSTA por eksamin ka sma politik, ong u Bah Prestone

Shillong, Naiwieng 18 U Symbud Myntri Rang-bah ka Jylla Bah Prestone Tynsong ha ka sngi Balang u la pynshai ba ka kyntien kaba u la kren ka dei beit thik tang ïa ki nongïalam jong...

Shillong, Naiwieng 18

U Symbud Myntri Rang-bah ka Jylla Bah Prestone Tynsong ha ka sngi Balang u la pynshai ba ka kyntien kaba u la kren ka dei beit thik tang ïa ki nongïalam jong ka Khasi Jaiñtia Deficit School Teachers Association (KJD STA) ym ïa ki nonghikai bad ong ba ka jingïakhih kaba dang ïaid mynta ka sma politik bad kynnoh ba tang na ka bynta ki jingmyntoi jong ki, kim kheiñ shuh ïa ka eksamin jong ki khynnah.

U Bah Prestone ha kajuh ka por, u la pynshai ruh sha ki nonghikai da kaba ong ba ïa ki kyntien kiba u la kren, la sngewthuh bakla bad kam dei satia kaba u thew ne mut na ka bynta jong ki.

“Nga la ïohi ba ka la don ka jingkynthoh bad ruh ka jingsngew -sih jingsngewdiaw khamtam eh na ka liang jong ki nonghikai hapoh ka Jylla jong ngi,” ong u Bah Prestone bad bynrap, “Nga kwah ban pynshai ba ka jingkren jong nga ha kato ka jingïalang kam dei kaba nga mut ban kdew kti ïa baroh ki nonghikai baieid ba donburom jong ka Jylla jong ngi, namar ki dei shisha ki paia na ka bynta ban pyntyllun ïa ka pateng jong ka Jylla ka jong ngi bad ban ïai bteng ruh nangne shakhmat.”

“Kaei kaba nga kwah ban pynshai ka long ba ha kato ka sngi ka jingkren jong nga ka long beit ïa ki nongïalam ka KJDSTA, kaba nga ïohi ba ka la kylla kum ka politik, bad phi ruh phi i ïa baroh ki mat,” u la ong.

U Bah Prestone u la ong ba ka Sorkar ka la ïoh ban ïakren lyngba ki jingïalang la bunsien, ki jingïakhih bad ki jingaiti ïa ka dorkhas bad ha kaba na ka liang ka Sorkar ruh ka la pyrshang ban pynbeit ïa ki mat kawei hadien kawei pat, hynrei ki nongïalam ka KJDSTA pat ki la jied ban pynbor ïa ki nonghikai ban mih sha madan.

“Ka jingkren jong nga ka long beit ïa kito ki nongïalam kiba pynbor ïa ki nonghikai baroh ban mih sha madan. Ngam mut ban ong pat ban khang ïa ka jingïakhih. Ha ka synshar paidbah phi don ka hok ban leh kumta, hynrei tang kawei kaba buh jingkylli ïa nga, ïa kito ki nongïalam ha kane ka por eksam, kaba dei ka jingtrei shitom ki khynnah, kaba dei beit ba ki kmie ki kpa ki kwah ban ïoh ban kheit ïa u soh shisien shi snem ha kaba kum kane ka por ba ngin pynkut noh ïa ka samoi jong ka jingpule jong ka shisien shisnem, phi ïa wan ban ïakhih na ka bynta kito ki mat,” ong u Bah Prestone.

Shuh shuh u Bah Prestone u la ong, ki mat ki lah ban long kiba dei hynrei ka por ban ïakhih ka la wanrah ïa ka jingklumar jingmut na ka bynta ki kmie ki kpa bad ruh ban pynduh mynsiem ïa ki khynnah.

“Balei phim pyrkhat lem ïa ka jingeh jong ki kmie ki kpa, ki jingeh jong ki khynnah haba ka final eksam ka la wan hakhmat, kaba ki la pyrkhat ban leh bha, hynrei la ïohi ïa kine kiei-kiei kiba la jia ha madan, ka la pynduh mynsiem bad ktah shibun eh ïa ki,” u la ong.

“Ai ba ki eksamin kin ïaid beit, ai ba ki kmie ki kpa ruh kin khmih lynti ban ïoh kheit ïa u soh, bad katba ïa kiwei pat ki mat, hadien ba la dep ki eksamin, kano-kano ka jingïakhih kaba phi kwah ban pynlong, lada ïaid katkum ka aiñ, ka Sorkar kan pdiang ïa kata”, u la ong.

“Ko nongïalam, phi pynbor ïa ki nonghikai ban mih sha surok ban iehnoh ïa ka kam ba kyntang jong ki, ka kam ba donburom jong ki, bad ka kam kaba ktah ruh ïa ka kam jong ki khynnah skul bad ki longïing, ki kmie ki kpa,” u la bynrap.

U Bah Prestone u la ong ba la pynphriang ïa ka bynta ba la ot na ka jingkren jong u ban ïalam bakla bad pynmih ïa ka jingbym ïasngewthuh jingmut.

“Ki don ruh ki riew shimkabu kiba la ot ïa kata ka bynta jong kaei kaba nga la kren, ki la shim tang ïa kita ki kyntien, ngam sngew phylla, kam lei lei, phi lah ban shim tang ïa kata, hynrei kynmaw ka jingshisha kan ïeng kumba nga la kren”, u la ong.

“Nga long kumba nga long mynta namar ki nonghikai ba ieid jong nga, kiba la pynwandur ïa ka jingim jong nga haduh mynta”, u la ong. “Ko Nonghikai baieit, wat sngewthuh bakla ïa nga, ngam don jingthmu ban kren kum kine ki ktien ban pynmong ïano ïano.”

U la pynkynmaw ba u la kren ïa kane ka jingkren ha ka por ba plie ïa ka centre thoh eksamin Matrik kaba thymmai ha Riwar, ha kaba kumba 184 ngut ki samla pule kin sa ïoh ban shong thoh eksamin. Kane ka skul ka dei ka skul shimet kaba khlem ïoh jingïarap na ka Sorkar, u la ong, ha kaba ki nonghikai jong ka, ki ïoh jingsiew T.10 hajar hynrei ki dang shakri ïa ki khynnah bad ki longïing.

Haba kylli balei u khot ïa katei ka jingïakhih kaba don jingthmu saiñpyrthei, u Bah Prestone u la kdew biang sha ka por kaba kum kane ba ki pynlong jingïakhih.

“Lada phi don ka jingkitkhlieh kum ki nongïalam jong ka seng, balei phim shym la buhteng shwa ha u bnai Naiwieng bad ap haduh ban da kut ki eksamin, khnang ba ki kmie ki kpa bad ki khun kin ïoh bad don ka jingmut jingpyrkhat kaba suk ynda la sdang ka shuti, bad phin ïoh ruh ïa ka jingkyrshan na ki kmie ki kpa bad ki khynnah skul?” u la kylli.

“Hynrei ka rai jong phi ban pynlong jingïakhih ha kum kane ka por ba dang pynlong ïa ki eksamin, nga sngew ba ka don kaei re kaei kaba pher halor kane. Namarkata, da ka jingsngewrit nga kyrpad ïa ki nongïalam ka seng ba kin pyrkhat thymmai”, u la ong.

U la ong ba u kren da ka dohnud kaba khia, namar ki nonghikai ki dei ki nongmihkhmat kiba pynwan dur ïa ka lawei jong ki khynnah.

U Bah Prestone u la ïathuh ba ki nonghikai deficit ki don 6902 ngut, bad ki skul deficit baroh ki don 2194 tylli, bad ka bor baroh halor kine ka shong ha ki Managing Committee.

“Ka bor ka shong eh ha ki managing committee naba ïa ka tulop jong ki, ngi na ka Sorkar ngi phah beit sha ki managing committee jong ki skul, kaba pyllait bad siew pat sha ki nonghikai, kaba mut ka bor ka don bad ki managing committee.

“Ha kum kane ka khyllipmat ba ki ïakhih bad sangeh na ka kam ba ki trei, ki don ki managing committee kiba la ‘outsource’ ne aiti sha kiwei ban pynïaid, don kiba da ka jingstad jong ki, ki pynïaid beit ïa ka eksam, bad haduh mynta ym pat don ka jingktah ne jingbym ïaid beit ïaid ryntih jong ki eksamin,” u la ong.

U la ong, da ka jingïasyllok lang bad ki managing committee bapher-bapher ka Sorkar ka kwah ba ka eksamin matrik ruh ba kan ïaid beit ïaid ryntih, namar kane ka ktah ym tang ïa ki khynnah hynrei ïa ki kmie ki kpa.

“Ka Sorkar kan bteng ban don beit hangne hynrei kynmaw ka eksamin kan leit noh. U bnai Naiwieng shisien ba u la kut un nym wan phai shuh,” u la ong.