Shillong, Naitung 14:
Ki saw tylli ki jylla-niam ka Balang Katholik ha Meghalaya ba kynthup ïa ka jylla-niam bah Shillong, bad ki jylla-niam Nongstoiñ, Jowai bad Tura, ki la pynpaw ïa ka jingpyrshah kaba jur halor ka jingthmu ban pyntreikam ïa ka Uniform Civil Code (UCC) ha ka Ri.
Ha ka shithi ba la thoh sha ka Law Commission jong ka Ri India, ki Lyngdohsad jong kitei ki jylla-niam ba kynthup ïa u Archbishop Victor Lyngdoh, Bishop Wilbert Marweiñ, Bishop ba la shah jied Ferdinand Dkhar, bad u Bishop bynrap ka Tura, u Jose Chirackal, ki la pynpaw ba ka UCC kan ktah ïa ka jingngeit niam, riti ki dustur bad ïa ki jingai bakyrpang da ka Riti Synshar ïa ki riewlum.
“Ngi sngewnguh ïa U Blei ba ngi dei ki nongshong shnong ka India. Ngi long kiba donbok ba ngi don ka Riti Synshar kaba ïada ïa man la uwei pa uwei u nongshong shnong. Ngi don ha ka Ri kaba burom ïa ka jingdon ka jingïatylli wat hapdeng ka jingïapher bad kaba ngeit ha ka jingbym shah liang ïa kano kano ka niam,” la ong kitei ki saw ngut ki Lyngdohsad.
Ha kajuh ka por, ki la ong ba ka India ka dei ka ri kaba ailad ïa ka jingpyntreikam ïa ki aiñ ki kanun (Personal Law) halor ka shongkha shongman, jingpyllait san shyieng, jingïoh pateng, jingïoh ïa ki jingdon jingem bad kiwei.
“Hynrei ka shithi paidbah jong ka 14 tarik Jylliew, 2023 ba la pynmih da ka Law Commission ha kaba ïadei bad ka jingpyntreikam ïa ka UCC ka long ka kam kaba pynsngewdiaw ïa ngi,” la ong ki Lyngdohsad.
Ki la ong ba ki pyrshah ïa ka UCC namar ka Balang kam mynjur satia ïa ka jingpyrshang ban pyntreikam ïa ka jingngeit, riti bad dustur jong kawei ka niam halor kiwei pat lyngba ka UCC.
“Ym lah ban pynduh pyndam ïa ki aiñ ki kanun kiba mih na ki riti ki dustur kiba ïasnoh bad ka jingngeit niam da kaba wanrah ïa ka UCC. Ka Article 25 jong ka Riti Synshar ka pynkupbor ïa baroh ki jait niam ba kin pynïaid ïa ki kam ki jam lajong,” la ong ki Lyngdohsad.
Nalorkata, ki la kdew ba katkum ka Riti Synshar, ki Article 341, 342 bad ka Khyrnit Ba Hynriew, ki la buh ïa ki kyndon bakyrpang ban pynkupbor ïa ki riewlum. “Ka Balang ka sngew ba lada wanrah ïa ka UCC, kine ki kyndon bakyrpang bad ki hok na ka bynta ki riewlum kin shah ktah,” ki la bynrap.
Shuh shuh ki la kdew ba ha u snem 2018, ka Law Commission kaba 21 ka la pynpaw ba kam donkam bad kam long satia ban wanrah ïa ka UCC ha kum kane ka por. Namarkata, kitei ki Lyngdohsad ki la kylli ba balei ka sorkar India ka kwah leh kyrkieh ban wanrah ïa ka UCC.
Namar jong kitei ki daw ba la kdew, kitei ki Lyngdohsad ki la kyntu ïa ka Law Commission bad ïa ka sorkar India ba kim dei satia ban pyntreikam ïa ka UCC ha ka Ri India kaba ki nongshong shnong ki dei na ki kynhun bad jaitbynriew bapher-bapher.
