Shillong, Naitung 16:
U President ka Khasi Authors’ Society (KAS), Dr. D.R.L. Nonglait u la ong ba ka seng kan sa leit ban buddien hi dalade halor ka rai ba la mynjur da ka Ïingdorbar thawaiñ ka Jylla ban kyntu ïa ka Sorkar Pdeng ban kynthup noh ïa ka Ktien Khasi ha ka Khyrnit ba 8 jong ka Riti Synshar ka Ri.
“Ngi la ïakren shi ïakren bad ba ngin shu sngap tang ha ki jingkren jong ki (Sorkar Jylla) ngim sngewhun shuh. Ngi dang pynkhreh mynta ba ha u bnai Nailar, shuwa ban kut, ne ha u bnai Nailur, ngin leit sha Delhi, ngin peit ïa ki jinglum thup na ka tnad treikam la ki dorkhas jong ngi ki poi ne em sha ka tnad,” la ong u Dr. Nonglait.
U la ong ba ka seng ka kwah ruh ban tip la ka Sorkar Jylla ka la phah jingthoh eiei ne em sha ka tnad pohïing.
“Lada ym don kino-kino ki jingthoh, ka mut ba ka jingkren jong ki (Sorkar Jylla) ka long tang da ka ktien,” u la ong.
Utei u nongïalam u la ong ruh ba ka seng kan buddien tyngeh halor katei ka bynta namar ka Sorkar ba ha shuwa, kam da shimkhia than haduh katta-katta bad lada dei ba ka (Sorkar) shimkhia mynta, ka seng ka sngewkmen eh bad kan ai ruh ka jingïatreilang.
U Dr. Nonglait u la ong ba lada ka Sorkar ka leit sha Delhi ban shimkhia halor katei ka bynta, kata dei ban don da ka jingthoh – ban ïoh ïa ka jubab bad ym tang da ka ktien.
“Ki dei ban don ki sakhi sabut bad ka tnad ban pyni ba ka kam ka la ïaid shakhmat,” u la ong.
Kumba ka long, ka Kynhun Myntri ka Sorkar Jylla hapoh ka jingïalam u Myntri Rangbah, Conrad K. Sangma shen kan sa leit sha Delhi ban-ban jur ïa ka Sorkar Pdeng halor ki 2 tylli ki mat jingdawa kiba dang sahteng — ka Inner Line Permit bad ka jingpynrung ïa ka Ktien Khasi & Garo ha ka Khyrnit ba 8 ka Riti Synshar ka Ri.
Ka Kynhun Myntri ka khmih lynti ruh ba u Myntri Rangbahduh ka ri, u Narendra Modi bad u Myntri ka tnad pohïing ka Sorkar Pdeng, u Amit Shah ha kane ka kynti kin sa ai ka jubab halor kine ki 2 tylli ki mat jingdawa kaba ka Jylla ka la ap khmih lynti la bun snem mynta.
“Nga kyntu ïa ka Kynhun Myntri jong kane ka Sorkar ba mynta ba haba ki leit shathie (Delhi), ki dei ban pynsngew sha ka Sorkar Pdeng ban pynkhreh noh ïa ka ‘Official Bill’ ban wanrah jingkylla ha ka Khyrnit ba 8 ka Riti Synshar ka Ri na bynta ban pynrung ïa ka Ktien Khasi ha ka Khyrnit ba 8 ha kane ka sien shong Dorbar ba mynta. Lada leh ruh ka biang hi namarba ka Dorbar kan ïaid da ki bnai. Lah ban shim ha ka sngi shuwa ban kut ka Dorbar (Lyïur) ka Parliament,” u la ong.
Na ka liang u President, u la ong ba lada ym lah ban leh ïa katei ha kane ka kynti, kata dei ban rah ïa kane ka mat ha ka Dorbar Tlang jong ka Parliament.
“Lada ka Kynhun Myntri ka nud ban ong kumta bad lada ka Sorkar India kam treh, ngi la sngewthuh ïa ka jingshimkhia jong ka Sorkar, hynrei lada kita kim paw ha ki kot ki sla, tang ban shu kren ha ki rynsan, kren paidbah lane ka ophis treikam lane ban leit Delhi na bynta kiwei-kiwei ki kam, ym na bynta kane ka kam, te u paidbah ruh u dei ban sngewthuh,” la ong u Dr. Nonglait.
Shuh shuh u la bynrap ba ka seng ka la khmih lynti ba ka Sorkar Pdeng kan pynbna ïa ka jingpynrung ïa ka Ktien Khasi ha ka Khyrnit ba 8 ha ka jingrakhe dap 50 snem ka Jylla ha u snem 2022.
Kum ban shu kdew hangne, ka Ïingdorbar thawaiñ ka Jylla ha u Naiwieng jong u snem 2018 ka la mynjur ïa ka rai ban kyntu ïa ka Sorkar Pdeng ban kynthup noh ïa ka Ktien Khasi bad Garo ha ka Khyrnit ba 8 ka Riti Synshar ka Ri.
Ïa katei ka rai la phah sha ka Sorkar Pdeng ha u Kyllalyngkot 2019, hynrei haduh mynta katei ka kam, kam pat poi shano-shano.
Na ka liang ka KAS ka la aiti ruh ïa ka dorkhas sha u Myntri ka tnad pohïing ka Sorkar Pdeng, Amit Shah ha u Nailar 2021 ban kyrpad ïa ka jingtuklar jong u halor katei ka bynta.
