Shillong, Naiwieng 10
Ki nongmihkhmat ka Jylla ki don ha Ri Bilat (United Kingdom) na ka bynta ka jingshah hikai ha ki kam long nongïalam ne ka ‘Leader-ship Crash Course’ kaba 8 sngi – ban sngewthuh kumno ka synshar paidbah kaba la rim tam ha pyrthei, ka synshar, ïalam bad pyndep la ki kamram.
Ka ‘State Legislators’ Leadership Excellence Programme’, kaba la ïaid naduh ka 7 bad ka ban kut haduh ka 14 tarik u Naiwieng ha London bad Cambridge, ka la wanrah lang ïa ka kynhun jong ki MLA bad ki heh ophisar na ka bynta ki jingïamir-jingmut kiba jur bad ki ‘riew shemphang ka Ri Bilat, ki ‘riew shemphang ha ka liang ka polisi bad ki nongmihkhmat barim jong ka Parliament.
Ïa kane ka kynhun la ïalam da u Lamphang ka Ïingdorbar Thawaiñ ka Jylla, u Thomas A. Sangma.
Napdeng ki nongthaw aiñ, ki long u Symbud Lamphang, u Limison D. Sangma, u Symbud ‘Chief Whip’ ka Sorkar, u Bah Ronnie V. Lyngdoh, ki Myntri Sorkar – Marcuise N. Marak bad Bah Paul Lyngdoh, u ‘Chief Whip’ ka Sorkar, u Dr. Celestine Lyngdoh, bad ki MLA – Abu Taher Mondal, Rupert Momin, Subir Marak, Bah Ollan Sing Suiñ, Mohammed Mizanur Rahman Kazi, Bah Matthew Beyondstar Kurbah, Bah Mayralborn Syiem, Bah Gavin Miguel Mylliem, Bah Renikton Lyngdoh Tongkhar, Bah Gabriel Wahlang, Bah Kyrmen Shylla, Bah Banteidor Lyngdoh, Bah Balajied Kupar Synrem, Bah Charles Pyngrope bad u Bah Alexander Laloo Hek.
Haba kren halor kane ka prokram, u Thomas u la ong ba ka jingthmu ka long kaba shai – ban wanrah ïa ka synshar-khadar kaba kham bha sha ka Jylla.
“Kane ka prokram ka dei na ka bynta ban ïoh jinghikai na kiba tbit tam bad ban pyntreikam ïa kita ki jinghikai bad ka jingshisha ba ïadei bad ka Meghalaya. Ka jinglong nongïalam ba bha ka dei shaphang ka jingshim ïa ki rai kiba kit jingmut, ka jingïakren kaba shai bad ka jingshakri ban pynpoi sha ki paidbah,” la ong u Thomas.
Ïa kane ka prokram la pynlong lang da ka Meghalaya Legislative Research Fellowship Project (MLRF) bad ka Intellectual Forum ha Jesus College, Cambridge, ha ryngkat ka jingïasnohktilang bad ka King’s India Institute, King’s College London, bad ka LSE Consulting.
Ki jinghikai ki kynthup halor ki jingshim rai kiba shong nongrim, ka jinglong nongïalam ha ki por jong ki jingeh, ki jingtei ha ka liang ki lad ‘digital’, ka jingkren paidbah, ka synshar-khadar nalor kiwei.
Ka bynta kaba kongsan kan long ka jingleit jngoh ïa ki Houses of Parliament ha Westminster ha ka 11 tarik u Naiwieng, kaba kynthup ïa ka jingleit jngoh ban ïalam da ki House of Commons Doorkeeper, ka jingïakren bad ka Commonwealth Parliamentary Association, ka jingïalang halor ka bynta jong ki nongmihkhmat, bad ka lad ban peit ‘Live’ ïa ki jingkylli jong u Myntri Rangbahduh (PMQ).
Ka jingïakren halor ka polisi ba ïadei bad ka jingheh-jingsan jong ki khynnah rit – ‘Think Equal ECD Policy Dialogue’ – kan sa long ruh ha ka House of Lords.
Ha Jesus College, Cambridge, ki nongïashim bynta kin ïashim bynta ha ki jingïalang halor kumno ban tei ïa ka jingïatylli hapdeng ki tnad treikam Sorkar, ka ‘Green Transition’ kum ka lynti sha ka roi ka par, ka polisi paidbah, bad kiwei.
Kaba kongsan ka long ba ka prokram kam dei kaba kyllum lang. Ka kynthup ïa ki jinghikai ba kyrpang na ka bynta ka Meghalaya – ‘Everyman’s Economics: Democratising the Economy of Meghalaya’ ba la ïalam da ka Antara Halder, bad ‘Adaptive Leadership for Facilitating Economic Growth in Meghalaya’ hapoh ka jingïalam jong u Professor Ronald Heifetz.
Ki ‘riew shemphang kiba ïakren bad kane ka kynhun ki kynthup ïa u Professor Jaideep Prabhu, Julian Huppert, Professor Louise Tillin, David Halpern bad kiwei-kiwei ki ‘riew shemphang ba pawkhmat.
Kane ka prokram kan kut ha ka 14 tarik Naiwieng da ka jingai syrnot bad ka jingaikhublei bad jingaiburom khatduh ha Jesus College, Cambridge.