Shillong, Naitung 19:
Ka sorkar jylla ka la pyntip sha ka Meghalaya High Court ba ka don kata ka Meghalaya Water -bodies (Preservation and Conservation) Guide-lines, 2023, hynrei na ka liang ka ïingbishar ka la kdew ba kine ki kyndon ki khlem kren eiei pat halor ka jingshna ïa ki ïing mala bad kiwei harud ki wah.
Haba shong bishar halor ka mukotduma kaba ïadei bad ka jingkhuid ka Wah Umïam bad kiwei ki wah, ka High Court ka la ong ba watla kitei ki kyndon ki la batai halor kaei kaba dei ban leh ïa ki jaboh jabaiñ lane ki ñiut ki ñier ba ym dei ban bret ïa ki ha ki wah, ka long kaba lyngngoh pat ba ym shym la batai ka jingjngai kaba donkam ban don hapdeng ka wah bad ki jingtei.
Na ka liang kawei ka mamla jong katei ka mukotduma ka la kdew ba ki la don ki jingai jingmut ban pynthikna ba ki jingthung jingtep bad ki mrad ki mreng kiba don hajan ki wah kim dei ban shah pynduh ha ka kyrteng jong ka jingpynïaid ïew ïa ki kam jngohkai pyrthei lane ban shna ïa ki jingtei. Hynrei la ong ba ka sorkar ka khlem shim satia ïa kita ki jingai jingmut.
Ka High Court ka la ong ba kitei ki kyndon jong ka sorkar jylla kim pat long satia kiba biang ban ïada ïa ki wah khamtam ïa ka Umïam. Ka la ong ba dei ban ïada ïa ki jingdon jingem ba la ai ka mariang watla kiba bun ki jaka ba don ki khlaw ki la hap ban kylla noh sha ki shnong ki thaw ban shong ban sah ki briew lane na ka bynta kiwei pat ki jingdonkam.
Ka sorkar ka hap ban pynpaw ïa ki sienjam ba ka la shim ban teh lakam ïa ka jingsyllen ki khlaw namar ba la shem ba ka don ka jingpynkhyllem ïa ki dieng ki siej bad ka jingpyn madan ïa ki lum khnang ban ïoh pynïeng ïa ki jingtei.
Watla ka sorkar ha ki por kiba la dep ka la kam ba 72% ka jaka ha ka jylla ka dei kaba don ïa ki khlaw ki btap, ka High Court ka la ong ba ka kwah ban tip la ka la don ne em ka sorjamin ba la leh shen halor kane ka bynta bad lada ka kaiphod ka don, dei ban wanrah sha ïingbishar.
Nalorkata, da ka jingbymdon jong ki lad ai kam ai jam bad ha ka kyrteng jong ka jingpynkiew ïa ki kam jngohkai pyrthei, ïa ka jingitynnad banylla jong ka jylla ym dei satia ban pynduh bad ka sorkar ka dei ban tip ïa ki jingeh.
Kiba bun na ki wah kynthup ïa ka Wah Umkhrah ha Shillong ki rah ïa ka um ba jaboh bad kam long satia wat tang ban pynngam da ka kjat ha kita ki wah.
Haba phai biang sha kitei ki kyndon (Meghalaya Waterbodies (Preservation and Conservation) Guidelines, 2023), ka High Court ka la ong ba kane ka dei tang ka jingpyndep rukom da ka jylla khlem da ktah pat ïa ki mat ki jura kiba dei.
Ka la ong ba ka sorkar jylla kan hap ban kham leh bha halor kane bad kan hap ai da ka kaiphod hapoh hynriew taïew. Ka High Court ka la bteng ruh ïa ka hukum ban pynsangeh ïa ka jingpynïeng ïa ki jingtei harud jong ki wah tad haduh ba ka sorkar kan wanrah da ki kyndon kiba ïadei bad kine ki jait jingtei.