Shillong, Naitung 19:
Ka jingieh rynhang ïa ka doh ha ki dukan khlem kino kino ki jingker jingda, ka wanrah ka jingma ïa ka koit ka khiah jong ki paidbah nongthied nongbam na ka jingwan dem jong skaiñ, ki pum-pum bad ka tdem kali.
Ha kaba ïadei bad kane ka jingdie ïa ka doh khlem da don kano kano ka jingker, na ka liang ka Dr Banita Diengdoh kaba dei ka Senior Animal Husbandry & Veterinary Officer bad kaba dei khmih ruh ïa ka jaka shoh doh hapoh Mawïong, ka la ong ba ki don bun tylli ki tnad kiba ïa don bynta lang bad ka jaka shoh doh kaba don ha Mawïong.
Ka kamram jong ka tnad Animal Husbandry & Veterinary ka dei ban peit ha ka por ba u mrad u dang im ban leh ïa ka ‘Antimortem’ bad ha ka por ba la dep ban ot kata ka ‘Postmortem’ hynrei shisien ba ka doh ka la mih na katei ka jaka shoh doh ban leit ban die sha ki dukan, ka la dei ka kamram jong ka tnad Food Safety ba kan khmih halor kane ka jingbym ker jong ki dukan ïa ki doh bad hakajuh ka por ka shong ruh pat ha ki trai dukan ba kin shimkhia halor kata.
Na ka liang u President jong ka Khasi Jaiñtia Butchers’ Welfare Association, u Bah Generous Warlarpih, u la ong ba ha kaba ïadei bad katei ka bynta, ka ïingbishar ruh ka la tuklar halor kane ka jingbym ker jong ki dukan ïa ka doh. U la ïathuh ruh ba na ka liang ka sorkar ka la dep ban khot ïa ka kynhun lyngba ka jingïalam jong ka Assistant Food Commissioner of Food Safety, ka Kong DBS Mukhim ba kin leit kylleng ka Ri Khasi ban kren bad pynsngewthuh ïa ki nongdie doh ha kaba ïadei bad ka jingdonkam ban ker ïa ki doh jong ki na ka bynta ka khuid ka suba.
“Na ka liang ka khuid ka suba, nga mynjur ïa kata namar kane ka dei ka bam, katno tam ngin lah ban long ki briew kiba donbok lada ngi lah ban leh khuid ïa ka bam bad kata ka dei kaba ym donkam hi ruh ban pynbor da mano mano, kata ka dei ban mih hi na ka jingsngew jong ngi kum ki nongdie,” la ong u Bah Warlarpih.
U la ong ba ka doh ka dei ka mar kaba ym tang ki briew ki bang ban bam hynrei kiwei kiwei ki khñiang jingpang ruh ki hun ban bam ïa ka doh bad kumta ka long kaba donkam ban leh khuid bad ban ker ïa ka hynrei ka rukom die doh hapoh Ri Khasi ka long kaba shitom than ban leh ïa kata.
U la ong ba katkum ka hukum ba la pynmih da ka ïingbishar, dei ban da sop da spaiñ, ban da kah bha ïa ka doh bad ban buh hapoh ka ïit. Hynrei u la ong ba kane ka long kaba buh jingeh na ka daw ba lada ki nongdie ki buh ïa ka doh hapoh ka ïit khlem kano kano ka kor pyndait thah, kan pynsniew bad pynduh noh ïa ka doh.
Watla katta, u Bah Warlarpih u la kyntu bad kyrpad ba kum ki nongdie doh ki dei ban buh ïa ka doh ha ki jaka kiba kham biang khnang ba kan lait na kino kino ki pum pum, ka tdem kali bad kiwei kiwei.
“Ngi la ïakren bad ki para dkhot ba ngin pyllait na u pum-pum, na ki skaiñ bad kata ka dei kawei ka bakongsan ba ngin ker bha,” la ong u Bah Warlarpih.
Shuh shuh u la ong ba kum ka basa die doh ha Ïewduh ka long kaba eh ban ker ban da ïa ka doh hynrei watla kata ki la pyrshang ban ker katba lah. U la ong ha ka jingshisha katei ka jaka die doh ha Ïewduh ka dei kaba shngaiñ tam kaba lait na kino kino ki pum-pum bad ka tdem kali bad u la ong ba na ka liang ka kynhun pat, ha u snem ba la dep, ki la ïakren bad u Syiem ka Hima Mylliem ba kin shu ker noh khyndiat ha man ki jaka ban rung sha katei ka basa die doh.
“Hynrei ban sop ban spaiñ, kan duh lut ka doh. Ngi kiba la im ban die doh shirta ban ong ban buh hapoh jong ka ïit, kan ieh ïa ngi bad hap ban pyrkhat bha kumno khnang ba kato ka doh kan nym duh,” la ong u Bah Warlarpih.
