Khliehriat, Naitung:
U Bah Cheerful Surong na ka thaiñ Wahiajer Narpuh u la phah ka jingujor sha u Myntri ka tnat Commerce & Industry ka sorkar Meghalaya ban pynpaw pyrshah halor ka jingai NOC sha ka kompeni pynmih dewbilat kaba kyrteng ka ‘Bond Cement Company Ltd’ hapoh Wahïajer Narpuh.
Lyngba ka kyrwoh, u la ong ba kum ki nongshong shnong jong ka Wahïajer Narpuh u la wanrah ïa kane ka shithi jingujor pyrshah ïa ka jingai NOC ne ka jingai jingbit na ka bynta ban wanrah ïa ka karkhana pynmih dewbilat kaba thymmai hapoh ka shnong lyngba ka ‘Bond Cement Company Ltd’ ha kaba ïa ka NOC na ka shnong ka jong ki la ai bad mynjur da u Waheh Shnong u Ma Sibren Sumer khlem ka jingai jingmynjur da ki paidbah nongshong shnong.
Halor kane ka bynta, u la ong ba na ka liang ki nongshong shnong ki la pynpaw ka jingpyrshah ban wanrah ïa ka karkhana dewbilat namar kane ka shnong ka dei kaba la kerkut lypa da kiba bun tylli ki karkhana pynmih dewbilat. La ong ruh ba ka jingwan jong kine ki karkhana dewbilat hapoh ka shnong bad ki shnong ba marjan ka long lyngba ka jingkular ha ka liang ka ai kam ai jam bad ban kyntiew ïa ka roi ka par jong ki shnong ki thaw, hynrei kaei kaba ki sakhi ka long ba ki la nang wanrah pynban ïa ka jingpynjulor ïa ka mariang, ka jingduh ki tyllong um bad ka jingjakhlia jong ka lyer.
U la ong ruh kaei ka ban jia ïa ka shnong ka jong ki bad ki shnong ba marjan lada kiba kum kine ki karkhana ki dang ïai wan. Ka jingïeng pyrshah halor kane ka jingthmu ban wanrah ïa kane ka karkhana dewbilat ka long ruh halor ka nongrim jong ka jingshah ktah jong ka mariang kumjuh ïa ki jingthung jingtep, ki mrad ki mreng bad khamtam ïa ki briew.
Nalor kata, u la ong ruh ba katkum ki jingtip ba ki la ïoh ki dang don shibun ki kompeni kiba thmu ban sdang ïa ki karkhana treikam ha kane ka thaiñ, bad ka jingsngewkhia ka long ba kane kan nang pynjulor shuh shuh ïa ka mariang bad ïa ki sawdong sawkun jong ka. Ka jingpule bniah katkum ka saian la pynhisha ba ki karkhana dewbilat ki dei ki nongnoh synñiang ba hakhmat eh ha kaba ïadei bad ka jingduh jong ki khlaw ki btap tang ha i por ba khyndiat, bad ka jingnang bun jong kine ki karkhana hapoh ka thaiñ kan pynlong ïa ki jaka khlaw ka thaiñ Narpuh ba kin duh kin dam noh tang hapoh ka 5 bad 10 snem ki ban wan.
La ong ruh ba ka jingwan jong kine ki karkhana kan nang pynkhluit ïa ka jinglong jingman ha ka mariang hapoh ka thaiñ Narpuh kaba ha ki shiphew snem kiba la dep ka long hapdeng 24-26 degree Celsius ha ka lyiur bah, hynrei ïa kaba mynta ka la kiew shaduh ka 30 degree bad palat namar ka jingpynmih jong ki karkhana dewbilat ïa ka lyer bih (Carbon dioxide). Kumjuh kane kan wanrah ruh ka jingjulor ïa ka rep ka riang kaba long ka tyllong jong ka jingim na ka bynta ki nongshong shnong.
Shuh shuh ha ka jingujor la pynpaw ruh ba ka jingwan jong kine ki karkhana kam shym la ïarap satia ban kyntiew ïa ka roi ka par ne ha ka ïoh kam ïoh jam hynrei ka la wanrah pynban ïa ki jingpang jingshitom.
Kumta ruh halor kine ki nongrim ba la kdew haneng la kyntu ïa u Myntri ba un shimkhia lem halor kane ka bynta hashwa ba kane ka ophis kan ai ïa ka jingbit na ka bynta ki karkhana dewbilat bathymmai hapoh kane ka shnong ka jong ki ïa kaba kin ïai bteng ban pyrshah jur.