Ha ki 2 mukotduma: 19 ngut ki MDC barim ka GHADC ba shah mudui halor ki jingkynnoh bamsap, Paw kyrteng ki 2 ngut ha baroh artylli ki jingmudui

Ka jingmudui ïa kitei ki 13 ngut ka la long katkum ki kyndon 7 bad 12 jong ka aiñ Prevention of Corruption Act, 1988.

Shillong, Nailar 03:

Ka jingshah mudui ki MDC barim ka Garo Hills Autonomous District Council (GHADC) halor ki kyndon aiñ kiba ïadei bad ka jingïada na ki kam bamsap bamngem lane ka “Prevention of Corruption Act, 1988”, ka la kiew sha ka 19 ngut lada kheiñ naduh u bnai Jymmang bad Naitung mynta u snem.

Ïa ka jingmudui ïa kine ki 19 ngut ki MDC barim lem bad kiwei pat, ba kynthup ruh ïa u MLA ka NPP na Mahendraganj, u Sanjay A. Sangma, uba long ruh u kynum trai jong u Myntri Rangbah, Conrad K. Sangma, la leh da ka Meghalaya Lokayukta ha kaba u Shongknor u dei u IAS barim ka jylla, u Bah Bhalang Dhar.

Kum ban kyrtiang dien, ha ka 18 tarik Jymmang, 2023 ki 13 ngut kiba la shah mudui ki kynthup ïa u Chief Executive Member (CEM) barim ka GHADC u Boston R Marak, ki Executive Member barim kiba la tip kyrteng kum u Mark Goera B Marak na ka Batabari konstitwensi, u Winnison Ch Marak na Rongrikimgre konstitwensi, u Jimbert R Marak na Amongpara konstitwensi, u Lovastone T Sangma na Jengjal konstitwensi, u Righteous N Sangma na Babellapara konstitwensi, u Rupert M Sangma na Tura konstitwensi, u Kenedick S Marak na Siju konstitwensi, u Dhormonath Ch. Sangma na Naguapara konstitwensi bad u Ismail Marak na Asanang konstitwensi.

Ki arngut ki kontraktor kiba la shah mudui ne ‘chargesheet’ ki long u Kubon Sangma bad u Nikseng Sangma katba u Secretary barim ka GHADC u dei uba la tip kyrteng kum u Hewingson A Sangma. 

Kane ka hukum ban ‘chargesheet’ ïa kine ki 13 ngut ka dei halor ka jingmudui jong uwei u nongshong shnong ïa uba la tip kyrteng kum u Nilberth Ch Sangma pyrshah ïa u Ismail Marak bad kiwei ha u snem 2019. Ïa ka jingtohkit la leh da uwei u heh pulit MPS jong ka Crime Branch Police Station ha Tura.

Ka jingmudui ïa kitei ki 13 ngut ka la long katkum ki kyndon 7 bad 12 jong ka aiñ Prevention of Corruption Act, 1988.

Hynrei, kitei kiba la shah mudui, ki la leit ai da ka mukotduma sha ka Meghalaya High ban pyrshah ïa ka hukum jong ka Meghalaya Lokayukta. Na ka liang ka High Court ha ka 5 tarik Jylliew, 2023, ka la pynsangeh shwa shipor ïa ka jingpyntreikam ïa katei ka hukum jong ka Lokayukta pyrshah ïa kitei ki MDC barim bad kiwei ba la pynmih ha ka 18 tarik Jymmang, 2023.

Lah ban kdew ba ha u snem 2019 u Nilberth u la mudui sha ka Lokayukta pyrshah ïa u Ismail Marak bad ïa ki arngut ki kontraktor halor ka jingkynnoh ba ki la sei lut ia ka pisa na ka GHADC hynrei ki khlem pyntrei pat ïa kino kino ki kam. U Nilberth u la ujor pyrshah ïa ka jingbym pyntreikam ïa ki projek ha Asanang konstitwensi ba la mihkhmat da u Ismail Marak. Ki la don 49 tylli ki projek ba la ai ban pyntrei ha Asanang konstitwensi jong u snem 2017-18, bad ïa kine ki projek la ïoh ban pyntrei da ki arngut ki kontraktor, kata, u Kubon bad u Nikseng.

Hadien ka jingtohkit, la shem ba na ki 49 tylli ki projek ba la thmu ban shna, ka la don tang kawei ka jaka da sngi/slap ha u lum jingtep ha Balupara bad kawei ka top um ha Daljagre. Katkum ka jubab ba la ïoh lyngba ka RTI, la shem ba ka mang tyngka jong baroh 49 tylli ki projek ka long T. 1 klur na ka bynta ka Asanang konstitwensi.

Ha ka jingtohkit la lap ruh ba ka la don ka jingpyndonkam bakla ïa ka pisa kaba T. 28 klur kaba la bei da ka Sorkar Pdeng bad namarkata la shem sa ïa kitei kiwei pat ki MDC barim ba ki la donkti.

Ha kawei pat ka liang, ka Meghalaya Lokayukta, ha ka 28 tarik Naitung, 2023, ka la mudui (Chargesheet) sa ïa 9 ngut ki MDC barim ka GHADC lem bad ïa arngut ki kontraktor, kata, u Sanjay A. Sangma, uba dei ruh u MLA ba mynta ka Mahendraganj na ka seng NPP, bad u Dolrich D. Sangma. Sa uwei pat uba la shah mudui u dei u Secretary ka GHADC, u Hewingson A. Sangma.

Kiwei pat kiba la shah mudui ki long u Denang T. Sangma, CEM barim ka GHADC, bad ki MDC barim – Augustine R. Marak, Brilliant R. Sangma, Dipul R. Marak, Kurosh M. Marak, Winninson Ch. Marak, Dolly K. Sangma, Bhupen Hajong, bad u Sukaram K. Sangma.

Nalorkata, ka paw ba ki don artylli ki kyrteng kiba mih ha baroh artylli ki jingmudui ka Meghalaya Lokayukta, kata, u Winnison Ch. Marak bad u Hewingson A. Sangma.

Katkum ka hukum jong ka Lokayukta, kitei ki 12 ngut ki la shah mudui hapoh ki kyndon 12 bad 13 jong ka Prevention of Corruption Act, 1988.

Ka rai ban mudui ïa kitei ki 12 ngut ka long hadien ba ka Lokayukta ka la ïoh pdiang ïa ka kaiphod jong ka jingtohkit na u Anil Sangma, u ophisar MPS ba la shongthait, bad uba long ruh u dkhot ka ‘Inquiry Wing’ jong ka Meghalaya Lokayukta.

Ka rai pyrshah ïa kitei ki 12 ngut ka long na ka jingujor jong uwei u nongshong shnong uba la tip kyrteng kum u Kingstone Bolwari Sangma ha u snem 2021. U Kingstone u la ïathuh ba ka jingrai ban mudui ïa kitei ki 12 ngut ka dei halor ka kaiphod jong u Anil Sangma. U la ïathuh ba u la ujor sha ka Lokayukta pyrshah ïa u Sangma A Sangma bad kiwei (Case No. 5 jong u snem 2021) halor ka jingbym pyndep ïa ka jingshna ïa ka ‘Hostel’ lane ka jaka sah jong ki MDC ka GHADC ha Tura. Ka jingmang pisa ïa kane ka jingtei ka long haduh T. 6,01,31,100, la ong u Kingstone.

Shuh shuh u la ong ba kane ka pisa (T. 6,01,31,100) ka dei ka bynta jong ka Special Assistance na ka Sorkar Pdeng sha ka GHADC jong u snem 2015-16. Ha u 2015-16, u Kingstone u la ong ba ka tnat pla tyngka jong ka Sorkar Pdeng ka la mang T.100.71 klur kum ka jingïarap bakyrpang lane Special Assistance ïa ka GHADC ban kyntiew ïa ki shnong ki thaw kiba shong ba sah ki riewlum.

Ha kaba nyngkong, u Kingstone u la ïathuh ba ka Lokayukta ka la pynlong ïa ka jingtohkit kaba malu-mala, hynrei na kata, la lap ba ka don eiei ka bym biang ha kaba ïadei bad ka jingpyndonkam ïa katei ka pisa ban shna ïa ka jaka sah ki MDC ka GHADC.

Namarkata, u la ong ba ka Lokayukta ka la aiti ha u Anil Sangma ba un pynlong da ka jingtohkit kaba bniah, bad hadien ba u la aiti ïa ka kaiphod, ka Lokayukta ka la rai ban mudui syndon ïa kitei ki 12 ngut.

U Kingstone u la pyntip ruh ba u Anil Sangma u la dep ban aiti ïa ka jingmudui bad ka kaiphod jong ka jingtohkit sha ka ïingbishar bakyrpang ha Tura bad kane ka ïingbishar ka la pdiang ïa kita bad ka la pynrung ruh ïa ka ‘case’. U la ong ba ka ïingbishar ka la buh ïa ka 29 tarik Nailar, 2023 kum ka sngi ba kitei ki nongshah mudui kin hap ban wan mih.