Shillong, Nailar 09:
U Myntri Rangbah ka Jylla, u Conrad K Sangma u la ong kum ki nongshong shnong bad khamtam ki samla riewlum jong ka thaiñ shatei lam-mihngi ki donkam ban wanrah ka jingkylla ha ka jingmut jingpyrkhat bad ruh ban sangeh ka khmih lynti ba ha ki liang baroh kan don beit ka bhah ne ka ‘Reservation’.
“Ngi dei ban peit sha lyndet jong ka Reservation bad ba ha ka jingmut jingpyrkhat jong ki samla pule ka thaiñ shatei lam-mihngi ka dei ban don ka mynsiem ban ïakhun bad kiwei pat ki samla jong ka pyrthei,” la ong u Conrad haba ai jingkren kum u kongsan ha ka sngi rakhe ïa ka International Day jong ka World Indigenous People ba la pynlong da ka North East Indigenous People’s Forum (NEIPF), Meghalaya Chapter ha Multi Conventional Hall, NEHU Campus, Shillong ha ka sngi Balang.
U Myntri Rangbah u la ong ba ka long kaba kongsan ban pynkylla ïa ka jingmut jingpyrkhat jong ki briew khamtam jong ki paid riewlum ka Jylla bad ban sangeh noh ïa ka jingkhmih lynti ba kan sa don ka jingbuh bhah kyrpang ha baroh ki kam ki jam.
U Conrad u la pyntip ba ki don shibun jait ki ishu jong ki paid riewlum ka thaiñ shatei lam-mihngi kiba u sngewkhia shisha bad pyntip ba ki seng saiñ pyrthei bapher bapher lane ki kynhun seng bapher bapher lane ki Forum ki don ïa kajuh ka thong haba phai sha ki paid riewlum, watla ka lynti ïaid ka pher, namar ha kaba kut hi, ka long ban ïada ïa la ka snap kyrpang, ïa la ka tynrai bad ïa kaei kaba ngi dei kaba pynïapher ïa ngi bad kiwei pat ki jaidbynriew nalor ban sngew sarong ïa la ka snap lajong.
U Myntri Rangbah u la ong, “Kum ki jaidbynriew riewlum, kaba kongsan eh ka long ba ngin don ha lade ïa ka jingithuh ne ka identity bad ruh ba ngi dei ban don ka mynsiem ban sngew sarong ïa la ka jong ka tynrai bad lariti naba kane kan pynneh pynsah ïa ka jinglong jong ngi.”
Nalor nangta, u la ong ba haba phai mynta sha ki samla riewlum jong ka thaiñ shatei lam-mihngi la ki dei na kano-kano ka jaidbynriew kam pher, hynrei kumba ka paw, ba ka jingtip shaphang ka tynrai ka la sdang jah bad kane ka dei ka phang kaba hap ban shim khia bha.
“Na ka liang jong ngi ka sorkar, ngi la dep ban bthah ïa ki district council ba kin sdang noh ban buh jingthoh ne shna ki kynja documentary khnang ban lah pynneh pynsah ïa ki jingtip halor ka tynrai, ki riti dustur jong ki paid riewlum,” la ong u Conrad.
U Myntri Rangbah u la kyntu ïa ka NEIPF ban ïaleh ha ka ban buh jingthoh noh halor ki snap kyrpang jong ki paid riewlum bapher bapher ka thaiñ shatei lam-mihngi.
Nalor kata, u la pynpaw ruh ba ki Jylla bapher bapher jong ka thaiñ shatei lam-mihngi namar ka jingdon bun ki jaidbynriew ha ka, ki la mad ïa ki jingeh ba bun rukom bad ka dei lyngba ki prokram bad ki forum ba kum kine ba ka thaiñ ka lah ban ïeng rasong halor kine ki jingeh bad ba lah ban pynlong ïa ka kum ka thaiñ kaba khlaiñ.
“Nga pang mynsiem ban ïohi ïa ka jingjia ha Manipur bad nga kyrmen ba ka forum kum ka NEIPF kan shim khia ïa kane ka kam ha kaban lah wanrah pat ïa ka jingsuk ha Manipur khnang ba ngin lah ban jam shakhmat bad ïoh ïarap ïa ki jaidbynriew bapher bapher ha kane ka Jylla,” u la ong.
U Conrad u la ai jingmut ruh ba ka Forum kum ka NEIPF nalor ka jingshim khia ïa ki mat bapher bapher jong ki paid riewlum, ka dei ruh ban wad jingtip, wad bniah bad buh jingthoh ïa ki jingnang jingtip bad ki jingleh tynrai (knowledge & Practice) jong ki paid riewlum kaba don shibun ban tyrwa sha ka pyrthei.
Ha kane ka sngi, na ka liang u Myntri Rangbah u la pyllait paidbah ruh ïa ka kot “Indigenous 2023” ha kane ka prokram. Ki kynhun bapher bapher na ki jylla ka thaiñ shatei lam-mihngi ki la wan ïashim bynta ha kane ka jingrakhe.