Shillong, Risaw 03
Ka umbam umdih kaba la pyndonkam da ki 44 tylli ki shnong jong ka nongbah Shillong, ka long ka bym shngaiñ satia bad kaba buh jingma shikatdei eh ïa ka koit ka khiah jong ki paidbah.
Ïa kane ka jingbym shngaiñ (unsafe) jong ka umbam umdih ba la pyndonkam da ki 44 tylli ki shnong ka nongbah Shillong, la lap da ka Food Safety and Standards Authority of India (FSSAI) hadien ba ka la khmih bniah bad tohkit ïa ki um nongmuna (water sample) ba la lum da ka seng Federation of Khasi Jaiñtia & Garo People (FKJGP) na ki 46 tylli ki shnong ka nongbah Shillong ha ka 22 tarik u Nailar mynta u snem.
Kum ban shu dew hangne, ka FKJGP ka la leit ban lum nongmuna ïa ki um halor ka jingud jingnam jong ki nongshong shnong ba ki ïoh ïa ka umbam umdih kaba jaboh bad bym shngaiñ. Hadien ba la dep ban shim nongmuna jong ka um, ka FKJGP ka la leit ban phah leh test bad kumta ka kaiphod ba la pynmih da ka FSSAI ka la lap ba napdeng ki 46 tylli haduh 44 tylli ki shnong ki ïoh ka umbam umdih ka bym long shngaiñ bad dei tang ka shnong Demthring bad ka Mawblei kiba ïoh ïa ka umbam umdih kaba khuid bad long shngaiñ.
Ka kaiphod ka pyni ba katkum ki test, ki um ba la lum nongmuna na ki 44 tylli ki shnong ki dei kiba don ïa ki coliform bad E..coli, ba duna ka pH value, ba bun iron palat ïa u pud, kaba pyni shai ruh ba kine ki um kim long satia kiba shngaiñ ban dih katkum ka FSSAI standard.
Ka FKJGP ka la pynpaw ba ka jingshem ïa ka jingduna ka pH value ha kine ki um ba la lum nongmuna ki pyntip ba kine ki um ki dei kiba jur ka acid bad katkum ka FSSAI standard, ka umbam umdih ka dei ban don ïa ka pH value hapdeng 6.5 haduh 8.5 bad kaba hapoh jong ka 6.5 ka dei kaba long acid.
Nalor kane ka la ong ba wat la ka jingdon ka iron ka long kaba kongsan ïa ka koit ka khiah, hynrei ka jingdon palat pud ka lah ban lam sha ki jingma; kata ka lah ban pynïoh ïa ka jingpang shini, hemochromatosis, pang kpoh, pyndap lyer ka kpoh, bad jingpang sniewdoh kaban lam sha ka jingring sti kloi.
La ong ruh ba nalor kane, ka lah ban pynsniew ïa u dohnud, pancreas, bad klongsnam nalor kiwei kiwei.
Ka jingdon jong ki faecal coliform bad ka E Coli ha ka um ka lah ban lam sha ki jingpang Diarrhea, hemorrhagic colitis, hemolytic uremic syndrome, respiratory illness, pneumonia bad kiwei kiwei ki jingpang kum ka meningitis, septicemia, urinary tract, kaba lah ban shim ïa ka jingim jong ki khynnah rit bad ki tymmen.
Ha kaba ïadei bad kane ka jingbym long shngaiñ jong ka umbam umdih, ka FKJGP ha ka Sngi Ba-ar ka la leit ban pyntip bad ujor sha u Myntri Rangbah ka jylla u Conrad K Sangma ban buh ka jingkyrpad ba un shimkhia halor kane ka bynta kaba ktah ïa ka koit ka khiah jong ki nongshong shnong.
“U Myntri Rangbah u la ai ka jingïaroh ïa ka lynti kaba ngi la shim, kata ba kan dei ka sien kaba nyngkong ban phah test ïa ka um kaba la shim nongmuna na kylleng ki shnong ka nongbah Shillong,” la ong u President ka FKJGP u Bah Dundee C Khongsit haba kren sha ki lad pathai khubor.
Une u nongïalam ka FKJGP u la ong ba na ka liang jong u Myntri Rangbah ruh u la pynpaw ïa ka jingsngew lyngngoh ban ïoh jingtip ba ka umbam umdih kam long kaba shngaiñ ban bam ban dih.
“Ngi la dep ban leh ïa la ka bynta ban lum ïa ki um ban phah test ha ka Food Safety Laboratory kaba la lap ïa kane baroh bad ngi dawa ba ngi dei ban ïoh ïa ka umbam umdih kaba khuid namar ba ki paidbah kiba ïoh ïa ka um na ka PHE ki da siew da ka pisa ym ba ki shu ïoh ei,” la ong u Bah Dundee.
U la pyntip ruh ba ha kane ka jingïakynduh, na ka liang u Myntri Rangbah u la kular ban shimkhia ïa kane ka jinglap jong ka seng halor ka jingbym shngaiñ jong ka umbam umdih kaba ki paidbah ki ïoh.
