Shillong, Risaw 20
Kum shi bynta na ka ‘Operation Chakra-II’, ka Central Bureau of Investigation (CBI) ka la lap ïa ka jingkynrei ka jingthok pisa ïa ki nongshong shnong ym tang jong ka India, hynrei wat ki nongshong shnong ka Singapore.
Ha ka jingtohkit banyngkong, ka CBI ha ka Sngi Thohdieng lyngba u kyrwoh ka la ong ba ha u snem 2022, ka la pynrung ïa ka jingujor halor ka jingkynrei ka jingthok pisa ïa ki nong India da ki briew kiba nabar ri ha ka kyrteng jong ka jingkynshew pisa, jingai ram bad jingai kam ai jam.
Hadien ba la leh ïa ka jingtohkit halor ka jingpynïaid ïa ka pisa, ka CBI ka la ong ba dang shen ka la pynlong ïa ki jingkhynra ha ki katto katne ki jaka jong ki briew kiba ka la suba ba ki donkti ha katei ka kam be-aiñ.
La kynnoh ba kita ki nongshukor ki la pyndonkam ïa ki rynsan ‘Social Media’ bad ki rynsan pynbna ïa ki byrta, SMS bad kiwei ban pynngop ïa ki briew da kaba kular ban ai kam ai jam ïa ki lyngba ki Ponzi Scheme bad kiwei. Ban lait na ka jingshah kem, kine ki ‘riew shukor ki la pyndonkam ïa ki UPI, Crypto Currency bad ka jingphah thep pisa shabar ri.
Nalorkata, la kynnoh ba kine ki nongshukor ki la pyndonkam ïa ka rynsan byrta jong kawei ka shlem bad kiwei pat ban phah ïa ki SMS khnang ban thok ïa ki briew. Ka CBI ka la ong ba la pynngop ïa ki briew ba kin bei tyngka lyngba ki UPI Account da ka jingkular ba kin ïoh kamai kham heh. Ïa kata ka pisa bym hok ba ki la lum, kita ki nongshukor ki la pynïaid lyngba ki UPI Account, bad hadien kata, la pynïaid sha ki Crypto Currency lane ka jingthied ïa ka ksiar da kaba ai ïa ki jingtip ba lamler.
Ka CBI ka la lah ban ithuh kumba 137 ki kompani (Shell Company) kiba la don bynta ha kane ka jingshukor pisa. Kiba bun na kine ki kompani ki dei kiba don kyrteng ha Bangalore.
Da ka jingtohkit kaba bniah, la lah ban ithuh ïa ki Director jong kita ki kompani bad kiba bun na ki, ki dei kiba shong ba sah ha Bangalore. Ki don ruh ki katto katne ki Director kiba la ïadon bynta bad kawei ka rynsan ba ki briew ki lah ban siew pisa kaba don ha Bangalore hi. Kane ka rynsan, kaba long pdeng ha kine ki kam shukor, ka la pynïaid ïa 16 tylli ki Bank Account bad ha kita ki Bank Account ka la don ka pisa kaba kumba T. 357 klur.
Ïa kata ka pisa pat la pynpra bad pynïaid ha ki Account bapher bapher da ka jingthmu ban buhrieh ïa ki kam shukor. Ka CBI ka la pynlong ïa ka jingkhynra ha Bangalore, Cochin bad Gurgaon bad la ïohlum ïa ki sabut kiba bun kiba pyni ïa ki kam shukor jong kita ki Director.
Nalorkata, la lap ruh ïa ka jingdonkti jong uwei u briew uba nabar ri. Ka CBI ka la lap sa ïa ka jingïadonbynta jong arngut ki Chartered Accountant na Bangalore ha kaba kine ki arngut ki la pynkylla ïa ki kyrteng jong ki Director bad ki jingtip bakongsan jong kine ki kompani ba shukor.
Ha ka jingkhynra ïa ki ïing jong kine ki arngut ki Chartered Accountant, la lap ïa ki kot ki sla, jingthoh lyngba ki email bad ki jingïakren lyngba ka WhatsApp bad na kine baroh, ka CBI ka la lah ban sngewthuh ïa ka jingdonkti ka jong ki ban ïarap ïa uta u briew uba nabar ri ban ïadon bynta lang ha kine ki kam shukor.
Ha kaba ïadei bad ka jingujor kaba ar, ka CBI ka la ong ba ka la don ka jingkynnoh ba ki nongshong shnong ka Singapore ki la shah thok pisa. Ïa ki jingtip bakongsan halor kane, ka CBI ka la ïoh pdiang na ka Singapore Police Force lyngba ki lad INTERPOL ha kaba ki la don palat 300 tylli ki kam shukor pisa pyrshah ïa ki nongshong shnong ka Singapore. Ha kane ka jingshukor, ki don palat 100 tylli ki Bank Account ha India ha ki 10 tylli ki jylla.
La kynnoh ruh ba kine ki runar ki la pyndonkam ïa ki kor ki bor ban shukor ïa palat 400 ngut ki nong Singapore.
Hadien ba la pynrung ïa katei ka jingujor, ka CBI ka la pynlong ïa ka jingkhynra ban lap ïa kita ki nongshukor ïa ki nong Singapore. La shem ba ki runar ki la pyndonkam ïa ki lad ki lynti bapher-bapher ha kaba ki nong Singapore ki la hap ban thep pisa ha ki Bank Account kiba don ha India. Ïa kata ka pisa ba la thep da ki nong Singapore pat la sam sa sha kiwei pat ki Bank Account ha India hi lane la sei noh da kita ki nongshukor.
Na ka liang ka CBI ka la peit bniah ïa kumba 150 tylli ki Bank Account, bad ka la bud shaei ka pisa ka ïalam. Ha ka jingkhynra ïa ki ïing ki sem jong kita ki nongshukor ha ki 35 tylli ki jaka ba kynthup ïa ka Patna, Kolkata, Lucknow, Varanasi, Chandigarh, Jalandhar, Bhopal, Chennai, Kochi bad Madurai, la lap ïa shibun bah ki kot ki sla bad ki sabut kiba pyni ïa ka jingdonkti jong ki ha kitei ki kam shukor pisa ïa ki nong Singapore. Ka CBI ka la lah ruh ban ithuh ïa kiba bun ngut ki runar. Ka jingtohkit ha kaba ïadei bad kitei ki artylli ki jingujor ka dang ïaid shakhmat.

