Shillong, Naiwieng 03
Ka jingïakhih ban dawa pyntreikam ïa ka Inner Line Permit (ILP) hapoh Meghalaya, ban pynrung ïa ka ktien Khasi bad Garo ha ka Khyrnit ba Phra jong ka riti synshar ka ri bad ka mat u pud u sam, ba la pynlong da ka seng Hynñiewtrep Achik National Movement (HANM) ka la sawa jam ha ka Sngi Thohdieng ha Jantar Mantar, New Delhi.
Ha kane ka sngi, palat spah ngut ki dkhot ka HANM hapoh ka jing-ïalam u Bah Lamphrang Kharbani kum President ki la ïalum ha Jantar Mantar ban shong kyllaiñ mungor ryngkat ka jingpyrta ïa ki mat jingdawa ban pynbor bad dawa na ka Sorkar Kmie ba kan pynurlong noh na ka bynta ka bit ka biang jong ki nongshong shnong ka jylla Meghalaya.
Wat la ka jingïoh por ban shong jingïakhih ka la long tang 3 kynta hynrei na ka liang ka HANM ka la pyndonkam pura da kaba pynsawa jam ïa kane ka jingdawa ryngkat ka jingrah placard bad pynher ki lama jong ka seng.
Wat la na ka liang ka seng ka la khot sngewbha ïa ki sengbhalang, ki seng saiñ pyrthei bad ki ‘riew paidbah ba don ka jingsngewkhia halor kitei ki mat, hynrei ha kane ka sngi la sakhi ba dei tang ar ngut ki MDC kiba la wan ai mynsiem ba kynthup ïa u Bah Bajop Pyngrope MDC ka Rambrai bad u MDC ka Sohïong u Bah Sherbor L Mawlong bad ki nongïalam ka Jaiñtia National Council kiba la poi sha kane ka jaka.
Haba ai jingkren ha kane ka sngi, u President ka HANM Bah Lamphrang Kharbani u la ong, “Ha kane ka kynti ba mynta, kum ka seng ngi dang wan tang ban pynlong ïa ka jingïakhih kaba jai-jai ha nongbah Delhi hynrei lada ka Sorkar Kmie ka leh bym patiaw ïa ki mat jingdawa, ka seng kan sa pynlong da ka jingïakhih kaba jur bad ban hiar da ki hajar sha India Gate ban ïakhih bad lada jia eiei ka Sorkar Kmie bad ka Sorkar Meghalaya ki dei ban shim ïa ka jingkitkhlieh.
“Ka jingwan jong ngi sha Delhi ka dei ruh ban ai jingkyrshan ïa ki 60 ngut ki MLA kiba la mynjur ïa ka Resolution hapoh ka ïingdorbar thawaiñ ka jylla bad ban pynsngew ïa ka jingdonkam sha ka Sorkar Kmie bad ka Sorkar Kmie ka dei ban burom ïa ka Resolution jong ka ïingdorbar thawaiñ ka jylla kaba la dawa ban pyntreikam noh ïa ka Inner Line Permit bad ban pynrung noh ïa ka ktien Khasi bad Garo ha ka khyrnit ba phra jong ka riti synshar ka ri,” la ong u Bah Lamphrang.
Nalor nangta u la ong haduh mynta ka sorkar kam shym la leh eiei ne pyni ïa kino-kino ki dak ki shin ban pyntreikam noh ïa ka ILP ha Meghalaya ne ban pynrung noh ïa ka ktien Khasi bad Garo ha ka Khyrnit ba Phra jong ka riti synshar ka ri.
“Kane ka jingïakhih ka dei tang ka jingsdang bad lada ka Sorkar Kmie ka dang leh mynthi ïa ka Resolution bad ïa ka jingdawa ki paidbah, ka seng ryngkat bad ki dkhot jong ka jaidbynriew na Meghalaya ngin wan da ki hajar ngut. Ngim tip ïa kaei ka ban jia, lada ngi shah kem, ka Sorkar India bad ka Sorkar Meghalaya ka hap ban shim ïa ka jingkitkhlieh namar ngi sngewthuh ba kine ki 3 tylli ki mat ki dei kiba kongsan ïa ka jaidbynriew bad ïa ka pateng kaban sa wan,” la ong biang u Bah Lamphrang.
U la ong ba dei tang ka ILP kaba lah ban ïada na ka jingwan rung kyrthep ki bar jylla bad ki bar ri khamtam ïa ki Muslim kiba na ka ri Bangladesh. Nalor kata, u la ong ba ïa ka ktien Bodo la lah ban pynrung ha ka khyrnit kaba phra, balei ym shim la pynrung pat ïa ka ktien Khasi. Kumta u la kyntu ïa ka sorkar pdeng ba ka dei ban tuklar noh mardor ha ka jingpynbeit ïa u pud u sam hapdeng ka Meghalaya bad Assam.
“Namar ka jingbym biang u pud u sam, la pynlong ‘langknia ïa ki para ri ki jong ngi kiba sah ha khappud bad ngim lah ban klet ruh ïa ka jingshah siatïap jong ki para ri ha Langpih bad ha Jaiñtia Hills bad dei na kane ka daw ba ka seng ka la wan ha nongbah Delhi ban pynmih ïa ka sur jingdawa” la bynrap shuh u Bah Kharbani.
Shuh shuh u la ong wat la kane ka jingïakhih ka la kut noh, hynrei ki nongïalam ba hakhmat jong ka HANM kin dang sah shwa ha Delhi ban buddien halor kitei ki mat jingdawa na ka sorkar pdeng ban ïoh ïa ka jingshai ïa kaei kaba ka sorkar pdeng kan leh halor kitei ki jingdawa bad ynda ki la ïoh ïa ka jubab kaba shai kin sa pynbna paidbah ynda ki la wan phai sha nongbah Shillong.
Na ka liang u President ka JNC, Bah Sambormi Lyngdoh u la ong ba ka jaidbynriew kam don ka jingpyrshah ïa ki briew kiba nabar ka jylla ban wan kai sha ka jylla, hynrei ka long pat kaba donkam ban don ïa ka ILP ban ïada ïa ka jaidbynriew na ka jingwan rung kyrthep ki briew kiba nabar ka jylla.
U la ong, ba ka MHA ka la kynthup ïa ki 38 tylli ki ktien kaba kynthup lang ïa ka ktien Khasi ha ka Khynit ba Phra bad u ngeit skhem ba dei ba lyngba kane ka jingïakhih kaba la pynlong ha Delhi, ba ka sorkar kmie kan jubab noh bad kan pynurlong noh ïa ka jingdawa jong ka jaidbynriew.
