Shillong, Naiwieng 08
Ka National Thermal Power Corporation (NTPC) mynta ka dang leh ïa ka jingpule bniah haba ïadei bad ki projek kiba lah ban pynmih bording da ka shu tan ïa ka um kaba pyllang ha kawei ka jaka bad ïa kane ka projek la tip kum ka ‘Pumped Hydro Storage Project (PHSP).’
Ka tyllong khubor ka ïathuh ba ka jingpule bniah da ka NTPC ban tei ïa kum kane ka projek ka dei ha ki saw tylli ki jaka ha kane ka Jylla kiba kynthup ha Diengsong, East Khasi Hills district, Leshka-Lamu ha East Jaiñtia Hills district, Leshka-Amsheirang ha West Jaiñtia Hills district bad Umïam.
La ïathuh ba ka NTPC ynda ka la pyndep ïa ka jingpule bniah ka lah ban aiti ïa ki kaiphod sha ka Sorkar Jylla ha u Nohprah mynta u snem bad hadien ba la ïohpdiang ïa ki kaiphod halor ka jingpule bniah, ka Sorkar kan sa shim sa kiwei pat ki sienjam.
Ha kine ki saw tylli ki jaka, ka jingpynmih bording da kaba shu tan ïa ka um ka lah ban kot palat 3,000 MW.
Shuh shuh la ong ba lada kine ki saw tylli ki jaka ki long kiba biang ban tei ïa kine ki projek, ka Sorkar Jylla kan hap wad lad kumno ban pyntreikam khamtam eh ban ïoh pisa namar ka jinglut ruh kan kham bun.
La ïathuh ba ka NTPC ka la dep ban ithuh ïa ki jaka ha ki katto katne ki Jylla kiba ïahap ban tei ïa ki projek bording da kaba shu tan ïa ka um bad kine ki projek ki lah ban pynmih bording la kumno kumno haduh 14,000 MW. Ki jylla kiba ka NTPC ka la lap ba ki don ki jaka kiba biang ban tei ïa kum kine ki projek ki long ka Gujarat, Himachal Pradesh, Chhattisgarh, Meghalaya bad Uttar Pradesh.
Ka rukom pynmih bording kine ki projek ka long da kaba tei ïa ki jaka pyllang um ha ki ar bynta, kawei ha ka bynta kaba kham shaneng bad kawei pat kaba kham shapoh.
Katkum ka jingbatai, la ong ba ha ka por ba kham duna ka jingdonkam ïa ka ilektrik, ïa ka bording kaba tam kaba don ha ka grid yn sa pyndonkam na ka bynta ban tan ïa ka um na ka jaka pyllang um kaba don shapoh (lower reservoir) sha ka jaka pyllang um kaba shalor (upper reservoir). Ha kajuh ka rukom, haba kham dawa ban pyndonkam ïa ka ilektrik, kaba um kaba la pyllang ha ka bynta kaba shalor yn pyllait noh biang sha ka jaka pyllang kaba don shapoh na ka bynta ban kynshait bad tuid lyngba ki ‘turbine’ ban pynmih bording.