Nongstoiñ, Naiwieng 13
Da ki spah ngut ki nongtrei ASHA na kylleng ki jaka jong ka West Khasi Hills ha ka Lah Sngi U Blei ki la ïa mih paidbah ban shim bynta ha ka ‘peace rally’ ïa kaba la pynlong da ka West Khasi Hills ASHA Association hapoh ka Meghalaya ASHA Workers Union ban pynpaw ïa ka jingdawa sha ka sorkar kata ban pynkiew noh ïa ka bainong ka jong ki.
Ïa katei ka rally la sdang na MCH Children Hospital ter ter ka sor Nongstoiñ bad pynkut ha ka jingïalang hakhmat ïew Nongstoiñ ha ryngkat ki placard kiba la thoh ïa ki kyntien jingdawa, kumjuh ruh ki jingpyrta ban pynrem ïa ka Sorkar Jylla halor ka jingïai kuman bad ka jingbym leh eiei halor ki la dawa jong ki ASHA.
Haba kren ha katei ka jingïalang, ka Kong Mira June kaba dei ka President ka Meghalaya ASHA Workers Union ka la ong, kane ka ‘peace rally’ ka dei kum shi bynta ka jingbym sngewhun jong ki ASHA halor ka jubab kaba ïoh na ka sorkar, ka bym shym la pynhun eiei ruh em hynrei kaei kaba ki ASHA ki ïoh ka long kaba pynkthang bad sngewsih haduh katta katta ïa ki.
Ka la ïathuh ruh ba hadien ka jingïalang jong ka Meghalaya ASHA Workers Union bad ka Myntri ka tnat ka koit ka khiah, ka la kular ban ai ïa ka jubab hadien ka jingïakren bad u Myntri Rangbah ka Jylla. Hynrei katkum ka jubab ïa kaba la ïohi lyngba ki lad pathai khubor ka long ba na ka liang ka sorkar ka khlem shimkhia eiei ruh em ïa ka jingdawa jong ki ASHA bad ruh kaei kaba ki ASHA ki don hapdeng ka jinglyngngoh ka long ba, ha kaba ka Myntri ka tnat ka koit ka khiah ka ong ba ka por ba ki ASHA kin trei ka long tang ar snem.
“Sngew lyngngoh naei i Myntri ka tnat ka koit ka khiah i ïoh ïa kane ka kyndon, lada ka don kum kata ka ‘guideline’ na ka liang ka Union ka kyrpad ïa ka Myntri ba kan sngewbha ban phah mardor ïa ka ‘ASHA Guideline’ sha ka Union ba ngin tip ba ki ASHA ki jong ngi, ki dei ban trei tang ar snem,” la ong ka Kong Mira June.
Nalor kata, ka la buh ruh ka jingkylli ba balei pat ka National Health Mission ka ong ba kano kano ka ASHA kaba lah ban trei haduh shiphew snem bad hadien ka shiphew snem ka jingtrei ka jong ka, lada ka shongthait kan ai ïa ka Golden Handshake kaba arphew hajar tyngka.
Ka Kong Mira June ka la pynpaw ruh da kaba ong, “Nga sngew lyngngoh ba ka Myntri kam ïohi ïa ka jingtrei shitom jong ki ASHA, kaei kaba ngi sngewsih ban ïohi ba ki khot ïa ki ASHA da ki nongtrei mon sngewbha, hato kum ki ASHA kin dang lah ban pdiang ba ki dei ki nongtrei mon sngewbha, hato yn lah ban trei khlem bam ïalade”.
Shuh shuh ka la bynrap ruh da kaba ong, “Hooid ngi sngewthuh baroh ngi don ka mynsiem ban shakri ïa ki para briew hynrei da sngewthuh pat ba ym don mano mano ba lah ban im khlem da bam, ki ASHA ki don ka kpoh, ki thngan ki donkam ban bam, lada ka Myntri ka dang khot ïa ki ASHA ba ki dei tang ki nongtrei mon sngewbha, sngewbha ai da ka ID ïa ki ASHA ba kat shaba leit kin ïoh-ei”.
Ka la ong ruh ba hooid ki pdiang ba ki ASHA ki dei ki nongtrei ‘incentive’ jong ka NHM hynrei kaei ba na ka liang jong ki, ki dawa mynta ka long ba ki dawa na ka Sorkar Jylla ym dei na ka NHM, kumba sha kiwei ki Jylla kum ha Sikkim ki siew shiphew hajar shibnai bad lada ha Sikkim ki lah balei pat ha Meghalaya kim lah ban siew ïa ki ASHA.
Ka Kong Mira June ka la ong ruh ba ki ASHA kim dawa palat ïa ka dor ïa kaba ka sorkar kam lah, ki khlem da buh dor hynrei ka ong ba sngewbha pynkiew ïa ka jingsiew jong ki ASHA katkum ka dor kaba ïadei bad kane ka juk kaba mynta hynrei kaba sngewsih ka sorkar Jylla ka dang kheiñ beiñ ka dang kheiñ jot ïa ki ASHA bad ka pynlong ïa ki, tang kum ki jaka theh ñuit. Namar kata, ka la ong ba katba ka Sorkar Jylla kam pat pynhun lane kam pat pynurlong ïa ki jingdawa, na ka liang ka Meghalaya ASHA Workers Union kan ïaid beit da ka jingïakhih ba khlem buh por. Ha katei ka sngi nalor ki nongtrei ASHA na kylleng ki jaka jong ka West Khasi Hills, la donlang ruh u Sordar ka shnong New Nongstoiñ, u Sordar ka shnong Nongjri kiba la ai ruh ka jingkyrshan ïa ki jingdawa ki ASHA.