Kumno kan ktah ka Jinglong kyrpang ki Khristan ha Meghalaya?

Ka sorkar NDA ha Delhi hapoh ka jingïalam ka seng BJP ka la peit khmat bha ïa ki Muslim bad ki Khristan.

Babu Kular Khongjirem

Dang mynnin ka sngi, ngi ïohi tiak ha ki lad pathai khubor ba u Deputy Speaker  barim ka Lok Sabha, u Kariya Munda, uba long ruh uwei na ki heh ka BJP u la kren shai bad dawa ba kito ki riewlum (tribals) kiba la ïoh ïa ka kyrdan Schedule Tribes (ST) kim dei shuh ban ïoh ki kabu bad jingmyntoi (benefits) ne kino-kino ki jingmang kyrpang (reservation) lada ki la kylla sha ki niam Islam (muslim) ne Christian namar ki dei ki niam nongwei ha ri India kumba la pynduh ne pyntreikam lem ïa ka Schedule Caste (SC) sha ki jaka ri thor ne ri Dkhar. Ka aiñ ka dei ban treikam salonsar kumjuh ïa ki ST ne ki SC ha baroh kawei ri India. Kine ki Muslim bad Christian ki la ïoh jingmyntoi ar shah (double benefits), kawei, kum ki rit paid (minority) bad kawei pat kum ki ST.

Ka sorkar NDA ha Delhi hapoh ka jingïalam ka seng BJP ka la peit khmat bha ïa ki Muslim bad ki Khristan. Ki Muslim te ki la shah ñion kylleng ka ri India hynrei ki ïakhun beit sia pyrshah ïa ki Hindu heh paid. Ïa ki Khristan te, ka BJP ka la sdang hi ban ñion kylleng ki jylla ka ri India hynrei kaba kham paw shynna eh ka dei ka jingjia ha Manipur ha kine ki khyndiat bnai ba la dep wat haduh mynta ruh imat ka dang ïai bteng hi ha Manipur.

Lada ka sorkar NDA hapoh ka jingïalam ka BJP kan dang ïoh bat ne wan biang ha ka bor synshar ne ïoh biang ïa ka sorkar pdeng (central govt) hadien ka MP Elekshon 2024, katei ka jingthmu ban pynduh ST noh ïa ki riewlum ba la kylla Islam bad Khristan kan sa urlong shisha khlem artatien ha ryngkat ka Uniform Civil Code (UCC). Ha kata ka por, kan don ka jingktah kaba khraw ïa ki riewlum kiba la kylla Muslim bad Khristan kum ki Khasi-Jaiñtia bad Garo ha Meghalaya jong ngi.

Ki Khasi-Jaiñtia bad Garo kiba la kylla Muslim ne Khristan kin duh lut baroh ki jingmyntoi bad ki jingmang kyrpang ïa ki kum ki scholarship, ki grant ïing baduk, ki kam ki jam sorkar (govt job) nalor bun kiwei pat. Ki hap noh ha ka kyrdan kum ki general ne non tribal ne non ST. Shisien ba ki la duh ïa ka kyrdan ST, ka khaïi ka pateng ruh ka shitom ïa ki ha ki jaka riewlum ne kiba hap hapoh ka jingsynshar ka District Council namar la kheiñ ïa ki kum ki non tribal. Hynrei, kaba kham ma eh ïa ki ka long ba, ki lah ruh ban duh noh syndon wat ban ïaleh MLA/MP/MDC ruh lait noh tang na kito ki general seat kum ka Pynthorumkhrah, Mawprem, Laban (Khasi), Phulbari bad Rajabala (Garo Hills) namar kim pdiang shuh ïa ka ST jong ki.

Kumno ki nongshong shnong ka Meghalaya ki sngew halor kane ka mat kaba ktah matïong phlak ïa ki nongshong shnong ka ri bad ka jaidbynriew jong ngi? Hato, lah ne em ban ïakhun ïa katei ka umsaw ne ‘erlangthari kaban wan lynshop shen ïa ka ri jong ngi? Kiba la sngewthuh lypa ba kim lah ïakhun shuh ïa kane ka bor ba triem te, ki ïakren biria ban thep syndon noh sha ka kmie (BJP) ban ïa kaba thep sha ka khun (NPP) jong ka sorkar synrop NDA ha kane ka MP elekshon ka ban sa long shen ha u bnai Ïaïong 2024.