Shillong, Naiwieng 29
Ka rukom tih dewïong katkum ka juk stad saïan (scientific mining) ha kane ka Jylla ka lah ban sdang katto katne ki kam ha u Kyllalyngkot jong u snem ban wan namar ki la don lypa kiba la ïoh jingmynjur ïa ka rukom pynkhreh ban tih dewïong (mining plan).
Ïa kane la ïathuh da u Myntri Rangbah u Conrad K Sangma haba kylli lano yn sdang noh ka jingtih dewïong katkum ka jingstad saïan, bad ka jingpynbiang ïa ki kyndon ban khanglad ïa ka jingïohlad biang ban tih dewïong beaiñ.
Dang shen u Justice BP Katakey uba khlieh ïa ka Committee halor ka kam dewïong u la phah ïa ka kaiphod kaba 18 jong u sha Meghalaya High Court bad ai jingmut ïa ka Sorkar Jylla ban thaw lypa ki kyndon halor ka rukom tih dewïong katkum ka juk stad mynta bad haba pynkit ïa u dewïong namar ka lah ban don ka lad ba ka jingtih dewïong beaiñ kan ïaid lang.
U Conrad u la ong ba ka Sorkar Jylla ka la don ki kyndon ha kaba 4 ngut kiba dei ban sdang ïa ka jingtih dewïong katkum ka jingstad saïan.
Hynrei u ong ba yn khmih ruh ïa ka kaiphod kaba la phah da ka Commitee jong u Katakey.
Ha ka jingshisha, u Conrad u la ïathuh ba ki kynhun kiba dei ban sdang ïa ka jingtih dewïong ki la nang pynbiang ïa ki tiar ki tar katkum ka jingdonkam bad shibun kiei kiei kin sa jia ha u Kyllalyngkot 2024.
Haba ïadei bad ki thliew ba tih dewïong kiba shu ieh kumto khlem pyndap bad pynbha pat, u Myntri Rangbah u la ong ba ka Sorkar Jylla ka la bynshet ha ka Central Mine Planning & Design Institute (CMPDI).
U la ong ba kane ka bynta ka dei kaba kham ïar namar ka dei lang ïa ka jingpynbha pat ïa ka um, ki thliew dewïong ki hap ban shah pynbha biang bad kiwei kiwei ki kam kiba ïadei bad ka mariang.
Halor ka jingkynnoh ba ka dang bteng ka jingtih dewïong beaiñ bad shalan dewïong, u Myntri Rangbah u la ong ba ka kam tih dewïong ka dei kaba ki briew im ja la bun phew snem naduh mynshwa bad ka don ka jingktah hadien ba la khang da ka NGT bad kam long kaba suk ïa ki briew kiba shaniah na kane ka kam ba kin im. Hynrei u la ong ba ka Sorkar ka la shim man ka por ïa ki lad ki lynti ban khanglad ïa ki kam beaiñ bad bun ruh ki la ngat ha ki kyndon jong ka aiñ.