Shillong, K’Lyngkot 15
Ka nongsaid aiñ ka Jylla, ka Dr. Fenela Lyngdoh Nonglait ka la kren shai ba ka long kaba la khreh ban ïa aireng ha kane ka ilekshon MP ban wan na Shillong Parliamentary konstitwensi lada ka ïoh tiket na ka Bharatiya Janata Party (BJP).
“Haba ïakren ïa ka saiñ pyrthei, ngam shim la tuklar shuh ha kine ki 10 snem ba la leit. Kawei ka long ba ki jingkitkhlieh jong nga ki la kham pher, dei na kata ka daw, ngam shym la tuklar shuh ne ïeng ban ïakhun ilekshon ha kine ki 10 snem ba la dep,” ong ka Dr. Nonglait haba kren sha ki lad pathai khubor ha ka Lah Sngi U Blei.
Halor ka jingmih khubor ha une u bnai ba la dep, ka la ong ba ka la wan ka jingpynsngew na kiba bun balang bad ka don ka jingsngewkhia bad kumta kam lah ban shu sngap haba ïadei bad katei ka bynta.
“Nga la pynshai ha ki heh nongïalam ka BJP ha ka jingïakynduh ha u bnai ba la dep ba ngam don bynta shuh ha ki kam saiñ pyrthei bad ngam sngew juh ruh bad kata ka BJP namar ngam dei dkhot jong ka seng. Na kata ka daw ka la pynkyndit ïa nga ba ki la pynsngew ïa ka jingkwah jong ki, ym tang na ki hynrei na Delhi haba ïadei bad ka lynti ban mihkhmat ïa ka Jylla na Shillong,” ka la ong da kaba bynrap ba ka la pynsngew ruh sha ki halor ki kyndon na ka liang jong ka.
Haba ïathuh ba ka la pynïasoh sha ka BJP ha u Nohprah jong u snem ba la dep, ka Dr. Nonglait ka la ong ba ka la pdiang ïa katei ka jingtyrwa bad kumta ka la pan tiket na ka seng khnang ban ïoh ïa aireng ha kane ka ilekshon MP ban wan.
“Ka nongrim kaba nyngkong eh ba nga ong hooid ka dei ka jingkyrkieh jong ki aiñ kiba shateng kiba ngi, ngi tip kiba la don ha ‘website’ jong ka Parliament kiba lah ban ktah ïa ki hok longtrai jong ngi. Lada la treikam ka aiñ, ym lah ban pynkhyllem, te ka bha ban ïada na kine kiei-kiei baroh,” ka la ong.
Haba kren halor ka ka Instrument of Accession (IOA), katei ka nongsaid aiñ ka la ong ba watla 50 tylli ki snem ki la ïaid, ka Sorkar India kam pat ithuh ïa kane ka aiñ.
“Balei ym lah ban pynbna ithuh noh ïa ka IOA khnang ba ki nongbishar na kino-kino ki ïingbishar kin shu pule bad pynskhem ïa ka hok longtrai jong ngi – ban pyntreikam ïa ka aiñ kumba ka long. Kaba kyrkieh ka dei ba ka IOA ka dei ban ïoh noh ka jingithuh,” ka la ong.
Halor ka ‘Land Acquisition Act’, ka la ong ba lada jia ba katei ka aiñ ka treikam ha ka Jylla, kata ka Land Transfer Act kan sa khyllem bad kumta ka long kaba donkam ban ïada ïa kane.
Kumjuh, haba kren shaphang ka Uniform Civil Code (UCC), ka Dr. Nonglait ka la ong ba ïa kane ym dei ba la shna da ka Congress ne BJP, hynrei ka don hapoh ka Article-44 jong ka Riti Synshar ka ri.
“Ka saiñdur jong ka UCC kam pat mih, kumno ngin tip kan ktah kumno, lashai ynda mih ka UCC ngi lah ban don ki bynta ban pyllait (exempt) kumba long ka IPC – ka 506 ha kane ka Jylla kam treikam. Lada don ki bynta kiba ktah ïa ka niam jong ngi, ngin pyllait ïa kito,” ong katei ka nongsaid aiñ.
Nalor kitei, ka ban jur ruh halor ka jingpynrung ïa ka Ktien Khasi ha ka Khyrnit ba 8 kumjuh ka Inner Liner Permit (ILP).
“Ka ILP ka dei ka atiar kaba khlaiñ bor bad lada ngi la ïoh lut ïa kine, ka ILP da kaba suk ngi la ïoh,” ka la ong.
Haba kdew ba ka ilekshon MP kam dei ka madan ïalehkai hynrei ka thma bah jong ka jaidbynriew, ka la ong ba ka donkam ban ai por ha kine ki 3 bnai shiteng ban pynsngewthuh sha ki paidbah hadien ba ka la rai ban rung biang sha ki kam saiñ pyrthei.
“Ngan ym kynrad dien, ngan ym long ka khawpud, ngan trei shitom ban pynsngew ïa kine ki jingkyrkieh bad ki dawbah jong ka jaidbynriew. Ïa kine ki dawbah ka jaidbynriew baroh ki seng ki kwah pynurlong ym tang ma nga…hynrei kaba suk tam ban ïoh ïa kine ka dei tang lyngba ka BJP,” ka la ong.
Ka la pynshai ruh ba ka jingrung jong ka sha ka BJP kam dei ba ka shah ïalam bakla ne ba ka shah thied hynrei ka rung da ka jingtip kaba shai, ka jingsngewthuh kaba skhem bad ka jingmut ka bym kylla dien.
Shuh shuh ka la bynrap, “Ngam ïashah ïa kano-kano ka Sorkar hynrei ïa ka Riti Synshar ka ri. Ngan ïaid sha ki paidbah da ka jingtip bad ngan pynkupbor ïa ki paidbah da ka jingtip.”
Ka Dr. Nonglait ka la kren shai ruh ba kan ym ïakhun ïa ka ilekshon MP lada kam ïoh tiket na ka BJP.
“Ngan rung sha ki konstitwensi ba kin sngewthuh bad nga kyrmen ba ka BJP na Delhi kan sngewthuh, bad lada ki la pdiang ïa nga kum ka kyrtong, 50 na ka 100 ka jingïakhun la jop lypa,” ka la ong.
