Shillong, K’Lyngkot 29
U nonghikai jong ka North Eastern Hill University (NEHU), Prof. Lakhon Kma u la rai ban mih shakhmat ban ïa aireng ha kane ka ilekshon ban wan sha ka Lok Sabha na Shillong Parliamentary konstitwensi.
“Nga la rai ban shim ïa kane ka sienjam ban pynïasoh pura ïalade sha ka kam saiñ pyrthei da kaba ïakhun ïa ka ilekshon MP halor kawei ka nongrim bad kata ka long ban ïohi ba ka Meghalaya khamtam ka East Khasi Hills, West Khasi Hills, South West Khasi Hills, Eastern West Khasi Hills, East Jaiñtia Hills, West Jaiñtia Hills bad Ri-Bhoi distrik kin kiew shaphrang ha ka roi ka par ha baroh ki liang,” la ong u Prof. Kma ha ka kyrwoh khubor.
U la ong ruh ba khnang ban kynjoh sha kata ka thong, ka long kaba donkam ban phaikhmat sha kito ki kynhun bad ki thaiñ kiba la shu shah iehnoh baroh shikatta bad pyrshang ban kyntiew ïa ki ha kata ka kyrdan ba kin ïa ryngkat lang bad kiwei pat kiba la kham kiew.
Nalor ki jingdonkam ba kongsan kum ki skul, ki lad pynïasoh, jaka jngoh kai, bording ilektrik, umbam-umdih, jaka sumar, jingkhuid-jingsuba bad kiwei-kiwei, u Prof. Kma u la ong ba kaba kham kongsan ka long ka jingdonkam ban banjur bad pynpaw shai da ka bor baroh ha Parliament halor ki jingeh ba ki nong Meghalaya ki ïakynduh bad ki jingthrang ba ki nong Meghalaya ki kwah ban pynurlong khnang ban lah ha ka ban sdang thymmai halor ki mat kiba ïadei bad ka roi ka par.
“Ngi la dei ban pynshlur bad ïaleh ban kyntiew ïa ki karkhana kiba kham ïohnong – kum ha ka ‘pharmaceutical’, karkhana pynmih bam, dawai kynbat bad kiwei-kiwei khlem da pynthut ïa ka sawkun mariang khnang ba ngin lah ban plie ïa ki lad ai kam ai jam na bynta ki samla ka ri,” u la ong.
Haba kdew ïa ki jingeh haba ïadei bad ka jingïaknieh khappud, ka jinglip bording ilektrik ba khah-khah, ka jingbym don ki jaka ai jinghikai ba paka na bynta ki samla ïalehkai, ka jingkieng pung Umïam, ka jingbym biang ka baibam na bynta ki samla pule, u Prof. Kma u la ong ba ka Sorkar bad ki MP kim pat lah ban pynduh satia ïa kine ki jingeh.
“Ki daw ki long namar ka jingbamsap ha man ki syrtap jong ka rukom pynïaid bad treikam ïa ki skhim Sorkar bapher-bapher. Kumta, nga la rai ban pdiang ïa ka rukom treikam ka ban ym ailad (zero-tolerance policy) ïa ki kam bamsap ha ka rukom treikam,” u la ong.
Utei u nonghikai ka skulbah NEHU u la ong ruh ba ka jingeh ba ïadei bad ka jingbym don ki jaka thoh eksamin CUET kan dei ka mat kaba hakhmat eh khnang ba ki samla pule kin ym duh ïa ka hok ban ïoh ïa ka jaka pule. Ha kajuh ka por, u la ong ba ka jingithuh ïa ka ktien Khasi hapoh ka khyrnit ba phra jong ka Riti Synshar ka Ri ruh dei ka mat kaba hakhmat.
“Hynrei kum u MP ki don sa kiwei pat ki kam ba kham khraw kum ka jingïada ïa ka hok longtrai ki trai jylla, ka jingïada ïa ka basa jingim, ki um ki wah bad ban ïada ïa ka hok jong ki nong Meghalaya hi baroh haba ngi pdiang ïa ki projek kam pynroi,” u la ong.
Shuh shuh u la bynrap ba kiwei-kiwei ki mat ba kynthup ïa ka lynti rel, ka Inner Line Permit (ILP), ka ‘State Reservation Policy’, ka jingïada ïa ki jingkordor ka sawkun mariang bad ka jingïakynad khappud bad ka Assam, kin dei ki mat kiba hap ban pyrkhat bad phikir bha da kaba buh shuwa hakhmat ïa kaei ka ban pynmyntoi lang ïa baroh khnang ba kan ym long ka jingpynwit ïa ka jingroi-jingsan jong ka Jylla.
“Khnang ban pynurlong ïa kane ka jingpyrshang na bynta ka Meghalaya ka ban kiew shaphrang, nga donkam ïa ka jingkyrshan bad ka jingïatreilang jong ki nongshong shnong ka Jylla khamtam kito kiba shong basah ha ki distrik jong ka Ri-lum Khasi-Jaiñtia bad them Ri-Bhoi,” ong u Prof. Kma.