Shillong, Rymphang 07
Ha ka sien banyngkong, u Director barim ka tnat Enquiry & Prosecution ha ka Meghalaya Lokayukta, u Bah Jainal Rymmai (IPS barim), u la mih shakhmat ban pynshai halor ki kam kiba ïadei bad ka jingthung bad jingweng kam ïa u.
Lah ban kdew ba u Bah Rymmai lem bad arngut kiwei pat ki heh pulit ba la shongthait ki la shah weng kam na ka Meghalaya Lokayukta. Ha ka jaka jong ki, ka sorkar ka la thung da lai ngut kiwei pat ki babu sorkar kiba dang don ha ka kam.
Ka jingweng kam ïa kine ki lai ngut ka la pynlong ïa ka seng Voice of the People Party (VPP) ban mih sha surok ban dawa na ka sorkar ba ka dei ban thung kam biang ïa ki. Hynrei ka sorkar ka la pynksan da kaba kam ba ki kyndon jong ka Meghalaya Lokayukta Act, 2014, ki kdew shai ba ïa ki ophisar kiba bat ïa ka kam Director ka tnat Enquiry & Prosecution bad kiwei ha ka Meghalaya Lokayukta ki dei beit ban long kiba dang don ha ka kam bad ym kiba la shongthait.
Ha u kyrwoh khubor, u Bah Rymmai u la ïathuh ba ha ka 29 tarik Jylliew, 2022, hadien ba u la ïoh ïa ka jingkyrpad, u la ïakynduh ïa u Shongknor ka Meghalaya Lokayukta ha kaba la tyrwa ha u ïa ka kam Director ka tnat Enquiry & Prosecution hadien ba u ophisar ba hashwa u la shongthait. Uta u ophisar uba la shongthait ruh u dei uba la ju long teng u heh pulit ha ka kyrdan IPS.
“U Shongknor, hadien ka jingïakren kaba sani bad nga ha ka shlem treikam jong u, u la sngewhun ban phah ïa ka kyrteng jong nga na ka bynta ba ngan shah thung kum u Director ka tnat Enquiry & Prosecution. Hadien ba nga la ïoh ïa ka jingkren skhem ba thikna ba ngan don ha ka kam na ka bynta lai snem khlem jingpynsangeh, nga la mynjur ban shimti ïa ka kam,” la ïathuh u Bah Rymmai.
Na ka liang u Secretary ka Meghalaya Lokayukta u la phah ïa ka jingthoh jong nga sha ka sorkar ryngkat bad ka jingai jingmut ban thung ïa u katkum ka kyndon 10 (2) jong ka Meghalaya Lokayukta Act 2014 na ka bynta lai snem.
U la ong ba ha ki jingïakren, ym shym la paw satia ba ka jingthung ïa u kum u Director kan long tang na ka bynta shipor lane ba ki briew kiba la shongthait kim lah shuh ban shah thung kum ki Director bad ki nongtohkit (Investigating Officer) ha ka Lokayukta.
“Lehse, ngan jin da la kyntait ïa ka jingtyrwa lada la buh lypa ïa ki kyndon ha kaba ïadei bad ka jingthung kam ïa nga. Nga don ka jingngeit kaba skhem ba ïa kane ka kam la peit bniah nadong-shadong da ki tnat treikam jong ka sorkar, bad nga thikna ba hadien ba ka la sngewhun ba ka jingthung ïa nga kum u Director ka Enquiry & Prosecution ka long kaba biang, ka sorkar ka la ai jingmynjur katkum ka jingai jingmut jong ka Lokayukta,” la ong u Bah Rymmai.
Nalorkata, u la ong ruh ba u la ïoh ïa ka shithi ba un shimti kum u Director ka tnat Enquiry & Prosecution na u Shongknor ka Meghalaya Lokayukta ha ka 19 tarik Risaw, 2022.
Hynrei, u Bah Rymmai u la ïathuh ba ha ka 21 tarik Nohprah, 2023, ka la don ka byrta ba la pynmih da ka Lokayukta ha kaba la pynbna ba u la shah weng noh na ka kam Director ka Enquiry & Prosecution bad la thung bujli da u heh IAS uba dang don ha ka kam. U la ong ba kane ka long katkum ka byrta ba la pynmih da ka Sorkar Meghalaya sha ka Lokayukta ha ka 15 tarik Nohprah, 2023.
Nalorkata, u Bah Rymmai u la ïathuh ba katkum ka byrta ba la pynmih ha ka 21 tarik Nohprah, 2023, ym shym la ai daw eiei balei ba la weng kam ïa u.
Lah ban kdew ba ha ka shithi thung kam ba la ai ha u Bah Rymmai, ym shym la buh ïa kano-kano ka kyndon kaba ong ba ïa ka kam lah ban pynkut noh khlem da ai ïa kano-kano ka daw.
“Ka jingsngap jar jong ki bor ba dei khmih ban ïathuh shai ïa ki daw ba la weng kam ïa nga ka long kaei-kaei ka bym lah ban batai ne sngewthuh,” la ong utei u heh pulit IPS ba la shongthait.
Shuh shuh katkum ka Section 52 jong ka Meghalaya Lokayukta Act, 2014, u Bah Rymmai u la ong ba u Chairperson, dkhot, ophisar bad kiwei pat ki nongtrei jong ka Lokayukta kin shah kheiñ kum ki ‘Public Servant’ lane ki nongtrei ïa ki kam paidbah katkum ka jingbatai ba la ai ha ka kyndon 21 jong ka Indian Penal Code.
“Namarba ka long kumtei, ka long kaba donkam ba lada weng kam ïa ki, yn hap ban bud ïa ki kyndon,” la ong u Bah Rymmai.
“Ka rai ban weng ïa nga ka long kaba la leh ha ka rukom kaba jar-jar tad haduh ka 19 tarik Nohprah, 2023 haba u Chairperson u la pyntip sha nga ba ngam lah shuh ban bteng ha ka kam. Ka long kaba ktah matïong ba nga la shah weng kynsan-kynsan na ka kam. Ka long kumba ong ba lada nga ïai bteng ha ka kam ha Lokayukta, kan long pynban kum ka jingktah ïa ka jinglong kyntang jong kane ka shlem,” u la bynrap.
U la kren shai biang ba ka kam jong u ka dei ban long na ka bynta lai snem bad na ka bynta ki ophisar kiba hapoh jong u, ka long san snem. Namarkata, u la ong ba ka jingpynkut ïa ka samoi treikam jong kine ki ophisar khlem da ai ïa ki daw kiba biang ka lah ban long kum ka jingpynkheiñ ïa ki kyndon jong ka jingai kam (Breach of Contract).
“Kum u nongtrei sorkar uba la shongthait bad uba la shakri ha ka kam pulit la kumba 38 snem eiei, nga sngewthuh ba dei ban bud ïa ki hukum jong ka sorkar. Ha ka por ba nga dang don ha ka kam, ngam pat ju leh pyrshah ïa ki hukum. Ha kane ka khep ruh, ngan jin da la pdiang hun ïa ka rai jong ka sorkar ban pynkut syndet ïa ka kam jong nga lada ki bor ba dei khmih ki la pyntip lypa ïa nga halor kaei ka ban jia lane ki lah pyrkhat ïa ka burom ka ijot bad ka jingsngew jong nga,” la ong u Bah Rymmai.
