Shillong, Rymphang 18
Ka shnong Maweit ka long kawei na ki shnong kaba kyndong tam jong ka Jylla. Ka jingshong kali kaba jan 30 km na distrik ‘headquarter’ ka West Khasi Hills (WKH), Nongstoiñ, ka shim por palat 2 kynta wat ha ka kali kaba biang eh bad ka jingshong kali ka pynlong ruh ïa uba shong ban kwah poi noh sha ka jaka.
Ka shnong ka long kaba riewspah ha ka liang u dewïong hapoh ka distrik bad kiba bun ki jaka sawdong jong ka ki don ïa ki syrtap kyrdan dewïong bapher-bapher. Kumta haba la buh ïa ka jingkyrpad ban pynïeng ïa ka jaka pynlang ka Coal India Limited (CIL) na bynta u dewïong ba la ïoh kurup, la ai jingbit haba ïadei bad kane.
Hynrei ka jingthmu ban pynïeng ïa ka jaka pynlang dewïong ha Maweit ka la buh jingkylli hadien ba la lap ba ka jaka pynlang ka CIL ka don tang kumba 2000 MT ton u dewïong ban ïa kaei kaba la lilam da ka Jylla (jan 34,000 MT) ha kaba u la mih ruh u dak jingkylli halor ka bynta jong u majistor uba dei khmih ïa u dewïong kumjuh u ‘Inspector’ ka DMR.
Ka tyllong khubor na ka distrik kham ha shuwa ka la pyntip halor ka jaka pynlang dewïong ka CIL ha Maweit bad kumno ki la don ki jingpyrshang ban khlieh dor ïa ka jingdon u dewïong ban shah na bynta jingïaid laitluid jong u dewïong ba la dep tih be-aiñ lyngba ka Jylla da kaba pyndonkam ïa ki ‘challan’ ki ban pynmih na bynta kane. Ka jingpynlut ka long kaba heh na bynta kito kiba la siew ïa ki ‘challan’ tangba ka jingïoh ruh kan biang bha.
Katkum ki tyllong khubor, wat na bynta 2000-3000 MT u dewïong uba don ha katei ka jaka, ym shym la bud ïa kaei kumba la bthah da ka CIL.
“Ka jingpynkynriah na ka thliew sha ka jaka pynlang hap ban leh hi da u ‘Transporter’ ba la buh da ka CIL. Kumjuh, ki ‘challan’ thew jingkhia na ka jingkieng thew kaba la ithuh ka long ruh kaba donkam ban pyntikna ba ki jingthew kim dei ban duh. Ym shym la leh ïa kano-kano kaba kum kane,” la ong ka tyllong khubor.
Ka jingleit jngoh ïa ka shnong Maweit ban leit peit ïa ka jaka pynlang dewïong ka CIL kaba don ha katei ka shnong ka la pyni ïa katto-katne ki jingpynhap dewïong ba la saphriang hapoh phyllaw. Ki dur lem bad ki jingring dur kiba la shim na shabar bad ki lum ba marjan (da ka jingthmu ban ym wanrah ka jingsuba) ka la pyni ïa ka jingdon jong u dewïong hapoh hynrei ym haduh katta kum ïa uba la lilam.
“Wat ki khmat ki bym shym la pyntbit ki lah ban sngewthuh ïa ka jingbun naba ym shym la don wat tang 100-150 tylli ki lum dewïong ba la theh. Kaba mut ba u dewïong uba don ha katei ka jaka u don kumba 2000 MT duna, hynrei ki la lilam jan 34,000 MT. Kane ka la buh jingkylli halor ka rukom buh jingkheiñ bad jinglilam kumjuh ka jinglong hok jong kito ki ‘agency’ kiba hap ban peitngor ïa kine,” la pynpaw ka tyllong khubor.
Ka tyllong khubor ka sngew ruh ba donkam ban kylli ïa u Majistor bad u ‘Inspector’ ka DMR ba khmih ïa ka jingbuh jingkheiñ ïa u dewïong uba don ha katei ka jaka halor kumno ki lah ban mynjur ïa ki kaiphod wat hapdeng ka jingïapher bak-ly-bak hapdeng uba la buh jingkheiñ bad uba dang don.
Shuh shuh ka tyllong khubor ka ong ba naduh ka jinglilam ïa u dewïong na katei jaka pynlang, khlem shym la pynkhih wat tang shi ton u dewïong na katei ka jaka pynlang ha Maweit. Hynrei ka tyllong khubor ka ong ba wat hapdeng kane, ki ‘challan’ na Maweit lehse ki lah ban shah pyndonkam na bynta ka jingshalan dewïong ha kiwei-kiwei ki distrik bad wat ha WKH.
Ki jingpyrshang ban kynjoh sha u ADC (ba khmih ïa ka kam lilam bad ka jingmynjur ïa ki jingkheiñ ki bym ïa biang) kim shym la seisoh naba ym shym la ïoh jubab. Ka la don ruh ka jingpyrshang ban kynjoh sha ka ophis DMR ka distrik ban ïoh jingshai halor katei ka bynta.