Williamnagar, Rymphang 18
Ka jingsngewkhia namar ka jingïai bteng jong ka jingpynjulor ïa ka jingriewspah ki khlaw ki btap ka Jylla, bad ha kane ka kynti napoh Songsak Reserve kaba ha East Garo Hills (EGH), ka la pynlong ïa ka Achik Organization for Social Welfare (AOSW) ban buh jingkylli ïa ka tnad khlaw ka Jylla halor ka jingbym leh eiei ban khang ïa katei ka jingpynjulor ïa ki jaka khlaw wat la ka jia hakhmat ki bor pynïaid ka tnad.
Kane ka la paw pyrthei hadien ba ki dkhot ka AOSW ki la leit jngoh ïa katei ka khlaw ar sngi mynshuwa, kata ha ka Sngi Thohdieng hadien ki jingujor halor ka jingpyndonkam kurat ot dieng (chainsaw) ki nongkhaïi tuh ban pynkhyllem ïa ki dieng hapoh katei ka khlaw.
Ka Songsak Reserve, dang shen ka la long ka khlaw ba rben tam kaba la pynneh pynsah hapoh ka jingkhmih jong ka tnad khlaw ka Jylla. Ka Rongrengre Reserve kaba hajan, kumba 25 km eiei ka la mad ïa ka jingeh ha ka liang ka jingkhaïi tuh ha kaba palat 50% jong ka khlaw ka la duh noh namar ki kam khaïi tuh bad ka jingkyntur pud.
Ha katei ka jingleit jngoh, ki dkhot ka AOSW ki la lap ïa ka jingpynkhllem dieng be-aiñ da ki nongkhaïi tuh kiba la phet krad na katei ka jaka hadien ba la lap ha ryngkat ki kurat ilektrik kiba la pyndonkam ban ot ïa ki dieng ba rem dor ba kynthup ïa u dieng-blei bad u dieng-sning.
“Kane kaei kaba jia ha kaba la pyndonkam laitluid da ki kurat ‘Honda’ wat hapdeng ka jingdon jong kiba bun ki jaka peitngor ha ryngkat ka jingdon jong ki kor ka juk stad teknoliji bad nongtrei kiba la buh na bynta ban ïada ïa ka khlaw. Shaei kine ki briew ki don haba jia kum kine ki jingjia hakmhat jong ki,” la ong u nongïalam ka AOSW, u Premier Sangma.
Haba ther tyngeh halor ka jingbym leh eiei ka tnad, ki dkhot ka AOSW ki la buh jingkylli ïa ki tnad treikam ba dei khmih ban ïada ïa ki khlaw hapoh ka Jylla.
“Ki leh aïu kito kiba don ha ki jaka peitngor? Hato ki ïoh tulop da ki lak da ka jingbym leh eiei? Ki pulit kiba la pynïeng ïa ki ‘naka’ peitngor ki bym i donkam, shaei ki don haba kim lah ban lap ïa kine ki kam be-aiñ? Jia aïu ïa kito ki CCTV? Hato ki peit ïa ki CCTV? Kaei ka jingmut ban pynlut da ki lak bad klur tyngka ka pisa paidbah na bynta ki kor ringdur kiba katkum ka juk teknoliji ba mynta haba ym shym la pyndonkam ban ïada ïa ki khlaw jong ngi? Kane ka long kaba bakla bad ka tnad ka donkam ban kyndit naba thiah bad trei ïa ka kam ba la siew ban leh,” pynsngew u Premier.