Pyndonkam bakla ïa ka kyrteng u shynrai ‘Lakadong’: Ardent

"Katei ka sienjam ka la ïalam sha ka jingdawa kaba jur na bynta u shynrai Lakadong la ka long na kiwei-kiwei ki bynta jong ka ri bad shabar ri kumjuh.

Shillong, Rymphang 20

U MLA ka VPP na Nongkrem, Bah Ardent M. Basaïawmoit haba kren hapoh ïingdorbar thawaiñ ha ka Sngi Ba-ar u la rah ïa ka mat halor ka jinghiar ka ïew jong u shynrai ‘Lakadong’ namar ka jingpyndonkam bakla ïa ka kyrteng jong une shynrai ha kiwei pat ki jait shynrai ki bym dei satia u ‘Lakadong’.

Haba pynsngew halor ka jingleit shim bynta jong u ha kawei ka prokram ha ka shnong Saphai (ka shnong ha Ri-Lum Jaiñtia) ha u bnai ba la dep, u Bah Basaïawmoit u la ïathuh ba u la ïakren bad bun ngut ki nongshong shnong kiba la kyrpad ïa u ban rah ïa kane ka mat sha ka Sorkar.

“Ki la ïathuh ïa nga ba ka daw ka dei namarba ki briew na kiwei pat ki Jylla ki la thung ïa u shynrai Lakadong da kaba shim ïa ki kynja tynrai nangne bad die pat ïa u mar uba mih da kaba pyndonkam ïa ka kyrteng jong u shynrai Lakadong,” la ong u MLA uba la wanrah ïa kane ka mat halor ka jingdonkam ban ïada ïa ka jinglong trai jong u shynrai Lakadong lyngba ka ‘Zero Hour’.

Haba kdew ba kane ka la pyntroiñ shi kat dei ïa ka jingbha jong u shynrai Lakadong ba shisha, u la ong ba ka khyndew jong ki (kiwei pat ki Jylla) kam lah ban pynmih ïa ujuh u shynrai ba bha namar kumba ka long, ka khyndew ka dei kawei na ki bynta ba kongsan kaba synñiang sha ka jingbha jong u shynrai Lakadong.

Ha kajuh ka por, u la ong ba kane ka la wanrah ïa ka jingkulmar jingmut hapdeng ki nongthied ban pynïapher hapdeng u shynrai Lakadong uba shisha na uba thok – uba pyndonkam pat da ka kyrteng Lakadong.

Na ka liang utei u nongmihkhmat u la kyntu ruh ïa ka Myntri ba dei khmih ban shim khia halor katei ka bynta kumjuh ban ïada ïa ka hok jong ki nongrep Lakadong ba shisha khnang ban ym don mano-mano, lait na ki nongrep Lakadong ba shisha kiba lah ban pyndonkam ïa ka kyrteng jong u shynrai Lakadong.

Ka Myntri ka tnad ka rep ka riang, ka Dr. M. Ampareen Lyngdoh haba jubab ka la ong ba kum shi bynta ban wanrah ïa ka jingkylla ba bha ha kaba ïadei bad u shynrai Lakadong, ka Sorkar Jylla ka la sdang ïa ka ‘Mission Lakadong’ ban kyrshan ïa ki nongrep khamtam ha ka liang ka ïew ka hat kumjuh ban kyntiew ïa ka jingïoh jong ki.

“Katei ka sienjam ka la ïalam sha ka jingdawa kaba jur na bynta u shynrai Lakadong la ka long na kiwei-kiwei ki bynta jong ka ri bad shabar ri kumjuh. Da kaba shim kabu ïa ka jinglong-jingman jong u shynrai bad ka jingbun ‘curcumin’ ha u, kiba bun ki nongkhaïi ki la sdang wan sha ki shnong ka Ri-lum Jaiñtia ban wad bniah halor u shynrai Lakadong,” ka la ong.

Ha kawei ka liang, ka la ong ba kane ka la ïalam pynban sha ka jingpyndonkam bakla ïa ka kyrteng bad jingpynïaid ïew ïa u shynrai na kiwei-kiwei ki thaiñ bad ki Jylla kum u shynrai ‘Lakadong’.

“Kumta ban ïada ïa u shynrai Lakadong ba shisha na Ri-lum Jaiñtia, la sdang ïa ka ‘Geographical Indication’ (GI-Tag) ha u snem 2019. Ka jingthmu ba hakhmat eh jong ka GI-Tag ka long ban ïada na ka jingpyndonkam (ba khlem ïoh jingbit) jong ka ‘Geographical Indication’ kaba la pynrung kyrteng ne ithuh,” la ong ka Myntri.

Ka la ïathuh ruh ba ka Registrar jong ka GI ha Chennai ka la pynkup ïa ka ‘GI-Tag’ No.-741 sha u shynrai Lakadong na bynta ka East bad West Jaiñtia Hills ha ka 29 tarik Naiwieng, 2023.

“La ïoh jingtip ba kiba bun ki nongdie ki la don bynta ha ka ban thied ïa ki symbai jong u shynrai Lakadong da ka jingthmu ban thung ha kiwei-kiwei ki Jylla jong ka Ri bad da kaba die pat kum u shynrai Lakadong, ha kawei ka liang kaba wanrah ka jingkulmar jingmut hapdeng ki nongthied bad pynsniewdur ruh ïa ka jingbha bad ka jinglong ba kyrpang jong u shynrai Lakadong, kumjuh ka jingduhnong ïa ki nongrep,” la ong ka Dr. Lyngdoh.

Shuh shuh ka la bynrap ba da kaba shimkhia ïa katei ka bynta, ka tnad treikam ka la pynmih ïa ka jingpynbna ban khang ïa ka jingdie jong ki symbai Lakadong (na bynta ban thung) shabar jong ka Ri-lum Jaiñtia.