Shillong, Rymphang 23
U MLA ka VPP na Nongkrem, Bah Ardent M. Basaïawmoit ha ka Sngi Thohdieng u la ong ba ka kamram jong ka Sorkar Jylla ka long ban pyntikna ba ki shlem treikam bad jaka pule ka Sorkar Pdeng kin ai jingmyntoi ïa ki trai-ri ka Jylla.
U Bah Basaïawmoit u la ong ïa katei haba kren hapoh ïingdorbar thawaiñ lyngba ka jingïatai ba lyngkot halor ka jingbym lah jong ka Sorkar Jylla ban ïada ïa ka hok jong ki trai-ri ha ki shlem treikam ka Sorkar Pdeng.
Halor ka bhah thung kam ha ki shlem treikam ka Sorkar Pdeng, u MLA u la ong, “Ïa ka bhah thung kam la pynbiang sha ki dkhot ka Schedule Caste (SC-15%), Schedule Tribe (ST-7.5%) bad Other Backward Classes (OBC-27%).”
Haba pynsngew ba kiwei ki Jylla ka Thaiñ Shatei Lam Mihngi ki don la ki jong ki skulbah ka Sorkar Pdeng, u Bah Basaïawmoit u la ong ba ka jingeh haba ïadei bad ka NEHU ka long ba ki ‘riewlum na kiwei-kiwei ki Jylla ki dang ïoh bynta lang ïa ka 7.5%, wat la kane kam jia ha kiwei pat ki Jylla ka Thaiñ Shatei Lam Mihngi.
“Nga la ïoh jingtip ba ha Mizoram, khamtam na bynta ka kam Asst. Professor, lait na ki Mizo, ym don kiwei pat kiba lah ban ïoh ïa ka kam,” u la ong da kaba bynrap ba dang shen, uwei u nonghikai trai-ri ka Jylla u la shah khang lad ban ïoh kam ha NEHU katba uwei u ‘riewlum na kawei pat ki Jylla u la ïoh.
Haba ïathuh ba u la ïoh jingtip ba ki bor pynïaid ka NEIGRIHMS ki shah liang bad pynkheiñ ïa ki kyndon, u la ong ba ym duna ïa ka 20% ki nos shynrang ki dei ban don ha katei ka jaka, hynrei ka NEIGRIHMS ka la kynthup ïa palat 20% bad kine ki nos shynrang ki wan nabar ka Jylla.
Na ka liang u MLA u la kyrpad ruh ïa ka Sorkar Jylla ban thoh shithi sha baroh ki shlem treikam ka Sorkar Pdeng kumjuh ban kylli halor ka jingdon jong ki trai-ri kiba shakri ha kitei ki shlem treikam.
“Ka dei ka kamram ka Sorkar Jylla ban pyntikna ba kine ki shlem treikam kin ai jingmyntoi ia ki briew jong ngi khamtam ha ka kyrdan ‘Group C’ bad ‘D’,” u la ong.
U Myntri Rangbah ka Jylla, u Conrad K. Sangma haba jubab ïa katei ka jingïatai ba lyngkot u la ong ba ka National Institute of Technology (NIT) hapoh ka Jylla ka la bhah 50% na ka jingdon ki jaka haba ïadei bad ka jingrung klas jong ki samla pule kaba la tyrwa sha kata ka Jylla (Home State).
“Na ki 660 ngut ki samla pule ha ka B.Tech hapoh NIT-Shillong, ïa mynta 208 ngut ki dei napoh ka Jylla,” u la ong.
Ha kajuh ka por, u la pynsngew ba ka National Institute of Fashion Technology (NIFT) ka la bhah 50% sha ka Jylla.
Haba phai sha ka Institute of Hotel Management (Catering Technology & Applied Nutrition), Shillong, u Sangma u la ong ba nalor ka jingbud ryntih ïa ka kyndon kaba 7.5% na bynta ki ST ka ri, la buh shuh sa 13 tylli ki ‘jaka’ na bynta ki samla pule ka Jylla bad na ki 160 ngut ki samla pule jong u snem pule banyngkong, 57 ngut ki dei na ka Jylla.
“Ha NEHU, wat la ka la bhah 50% na bynta ki ST jong ka ri, 81% na ki samla pule kiba pule ha NEHU ki dei na ka Jylla. Ha NEIGRIHMS…ka la buh bynta 14 tylli ki jaka ïa ka Jylla na ka 50 tylli haba ïadei bad ka jingpule MBBS,” u la ong.
Nalor kane, u la ong ba ki dang don shuh ki samla pule ka Jylla kiba pule ha ki shlem ai jinghikai ka Sorkar Pdeng kiba don hapoh ka Jylla.
Haba kdew ba ka jingthung kam ha ki shlem treikam ka Sorkar Pdeng ka long katkum ki kyndon ka Sorkar Pdeng u la ïathuh ba bun na ki samla ka Jylla ki trei ha ki shlem treikam bapher-bapher ka Sorkar Pdeng kum ha NEIGRIHMS, NIFT bad NEHU.
“Ha ki katto-katne ki shlem treikam, ka jingdon jong ki samla ka Jylla ka biang bha. Ha NIT-Shillong, na 49 tylli ki kam ha ka ‘Group C’, 40 ki dei ki trai-ri napoh ka Jylla,” u la ong.