Shillong, Rymphang 23
U Myntri Rangbah ka Jylla, u Conrad K. Sangma ha ka Sngi Thohdieng u la ong ba ka long kaba bakla ban shu kynnoh ba baroh ki karkhana saiñ dewïong ne kiwei-kiwei ki karkhana ki long kiba sniew.
“Nga kwah ban ong ba kan ym long kaba dei ïa ngi ban peit khmat sha ki karkhana saiñ dewïong ne karkhana man ka por bad ong ba ki dei kiba sniew bad kiba leh ïa ki kam be-aiñ,” la ong u Sangma haba jubab ïa ka ‘Zero Hour’ hapoh ïingdorbar thawaiñ ba la wanrah da u MLA ka UDP na Mowkaiaw, Bah Nujorki Sungoh.
U la ong ba kane kan ym long kaba dei bad wat la ki jingeh ki don, hynrei ban shu kdew kti beit da kaba ong ba baroh kiba la leh da ki karkhana na bynta ka roi ka par ka long kaba sniew – kata yn ym lah ban kynjoh ïa ka thong sha ka ïoh ka kot kaba la angnud.
“Ki lad thaw kam thaw jam ruh kin sa shah ktah. Kumta, ngi donkam ban pynkylla ïa kane. Ka long kaba bakla ïa ngi ban ong ba baroh ki ‘Plant’ ki long kiba sniew, man ki karkhana ki long kiba sniew. Kam dei ka rukom pyrkhat kaba dei, nga kwah ban ong,” la ong u Sangma.
Halor ka jingpynsngew u MLA ba ka don ka jingma ïa ka koit ka khiah, u Myntri Rangbah u la kubur ba kane ka long shi bynta jong ki kam bapher-bapher ba ïadei bad ka ïoh ka kot (kaba lah ban ïalam sha ka jingma ha ka koit ka khiah) bad ka dei ruh ka jingshisha ha kylleng ka pyrthei.
“Hynrei ban kdew ba namar ki kam pynroi ha ka liang ki karkhana, ngi long ka nongbah jong ka bampong hapoh ka ri, kan long kaei-kaei ka bym lah mutdur ne don jingïadei. Hooid, ka ktah ïa ka koit ka khiah, ngam ong ba kam ktah…ka lah ban ktah, hynrei kumba nga ong – ban pynïasoh bad ong ba ka dei ka daw jong ka bampong, kan ym iahap namar ki don kiwei-kiwei ki bynta kum ka rukom bam jong ngi, bad kiwei-kiwei kiba lah ban ktah ha ka liang ka bampong,” pynshai u Sangma.
Haba phai sha ka bynta jong ka ‘Zero Hour’ba la wanrah da u Bah Sungoh halor ka jingpynlong ka Nongsning bad Umrasong ïa ka jingïaid paidbah ban pyrshah ïa ki ‘Coke Oven Plant’ kaba la mih ha kawei na ki lad pathai khubor, u Myntri Rangbah u la ong, “Kane ka dei halor ka ‘Presidium Breeze’…hadien ba ngi la ïaid shakhmat bad ka jingtohkit ynda la ïoh pdiang ïa ka jingujor, u Member Secretary ha ryngkat ka jingsynran lang ki Environment Engineer ki la leit ban jurip ha ka 16 tarik Rymphang mynta u snem ban pynshisha ïa katei ka jingujor.”
U la ong ba la lap ba la pynkheiñ ïa katto-katne ki kyndon kiba la buh ha ka CTE bad ki la don katto-katne ki jaka shna jingshna, ka jingbret ïa ki mar ha ki jaka bapher-bapher wat ha tyllong um kumba la kdew ha katei ka jingthoh.
“Ngi la pan jingshai na ka ‘Presidium Breeze’ ha ka 19 tarik u Rymphang bad ngi la phah ïa ki ban sangeh ia baroh ki kam shna jingshna ha ryngkat ka jingbthah ban pynkhuid lut ïa baroh ki mar ba la bret pathar kum ka khyndew, maw bad kiwei-kiwei katkum ki kyndon ka Construnction & Demolition Waste Rules, 2016 hapoh 15 sngi naduh ka sngi ba la bthah ka Board lym kumta yn pynshitom katkum ki kyndon jong ka aiñ,” u la ong.
U la ïathuh ruh ba don ki kyndon kiba hap bud bad kam don jingkylli ïano-ïano ban pynkheiñ ïa ki kyndon bad lada ki pynkheiñ, ki don ki jingpynshitom katkum ka aiñ bad ka Sorkar ka leh ïa kane.
Shuh shuh u la bynrap, “Ngan sa shim khia hi da lade ïa kine ki mat, hynrei lada la bud ryntih ïa ki kyndon, kata ym lah ban khang ïano-ïano ban ïaid shakhmat bad ka kam, hynrei hooid, lada ngi lap ba don ka jingpynkheiñ…nga kular ban sa khmih bniah, bad ngan sa khot jingïalang ïa ka Pollution Control Board ban khmih bniah ïa ki mat ba la pynsngew da u MLA.”
