Shillong, Rymphang 27
U MLA ka TMC bad Myntri Rangbah barim ka Jylla, Dr. Mukul Sangma ha ka Sngi Ba-ar u la kyntu ïa ka Sorkar Jylla ban aiti noh ïa ka jingtohkit halor ka jingkynnoh wanrah be-aiñ ïa u kwai ‘supari’ na Bangladesh sha ki kynhun tohkit ka Sorkar Pdeng.
U Dr. Sangma haba ïashim bynta ha ka jingïakren halor ka Mang Tyngka hapoh ïingdorbar thawaiñ u la ban jur halor ka jingdonkam ban kynthup ïa ki kynhun tohkit ka Sorkar Pdeng naba kane ka jingwan poi be-aiñ jong u kwai ‘supari’ kam dei tang hapoh u pud u sam jong ka Jylla.
U la kyntu ruh ïa ka Sorkar Jylla ban khmih bniah ïa ka kaiphod tohkit halor katei ka jingkynnoh katkum ka hukum ba la pynmih da ka Deputy Commissioner barim ka North Garo Hills.
Utei u nongmihkhmat u la kdew ruh ba ka Deputy Commissioner ha ka 4 tarik Kyllalyngkot, mynta u snem ka la ïaid shakhmat bad ka jingtohkit hapoh ka jingkhlieh u Additional District Magistrate, N. Hajong ban tohkit halor ka jingwan poi be-aiñ jong u kwai ‘supari’ ba bha na Bangladesh lyngba ki bynta bapher-bapher ha shi lynter ki jaka khappud.
Katkum ka jingsngew jong u, ka jingkylli kaba mih ka long ba la jia aïu ïa kane ka jingtohkit naba ka DC barim ka la shah pynkynriah kam ha ka sngi kaba bud hadien ba pynmih ïa ka hukum ban sdang ïa ka jingtohkit.
Haba pynpaw ïa ka jingai khublei ïa ki bor distrik kiba la shim ïa kane ka sienjam ban sdang ïa ka jingtohkit, u la ong ba ka Sorkar ka long kaba kloi ban ïaid shakhmat ha ka ban pynmih ïa ka hukum pynkynriïah kam ban ïada ïano-re-ïano kaba ka kwah ban ïada.
U la buh jingkylli ruh la ka jingtohkit ka dang ïaid ne em, ne la don ba pyndam namar kumba ka long, ka hukum jong ka DC barim ka dei ban ieng.
“Kumta, nga kwah ban tip halor ka jinglong-jingman jong kane ka jingtohkit bad to ngin long kiba hok sha la ki nongrep. Mynta, ki nongthied kim wan ban thied ïa u kwai…ngin leh kumno. Hato ngin wanrah sha Secretariat? Lada ka Sorkar kam pynbeit, ngin wanrah ïa baroh u kwai sha Secretariat,” la byrngem u Dr. Sangma.
Haba pynpaw ka jingsngewkhia ban ïohi halor ka jingthmu ka Sorkar ban ïarap ïa ki nongrep kumjuh ban kyntiew palat arshah ïa ka jingïoh jong ki, u la ong ba ka jingshisha ka long da kumwei naba ka dor jong u kwai bad shynrai ka la hïar haduh katta-katta haba ïanujor bad u snem ba la dep.
“Ki nongrep jong ngi ki la shim ïa ka rep kwai kum kawei na ki lad kamai. Kumta nga kyrmen ba ngi baroh ngin shim khia ïa kane ka jingshah knieh noh ka hok jong ki nongrep jong ngi, kaba ïalam pat sha ka jingduna ha ka jingïoh jong ki,” u la ong.
Ha kawei pat ka liang, u Dr. Sangma u la pynkynmaw ba haba peit ïa ka Mang Tyngka ha ki snem ba la leit, ka ju don beit ka jingïakren halor ka jingpyntreikam ïa ki khajna thymmai.
“Hynrei da kane ka jingting ïa ka GST, ngim don ïa kata. Ngi donkam ban pynkynmaw ïalade kaei kaba jïa ha kylleng ka ri, kumno ki GST Council ki shim rai halor ka jingdon ki khajna kiba la pyntreikam bad ki bym wanrah sha ka jingtip jong kane ka ïing,” u la ong.
Ha kajuh ka por, u la kdew ba ka khajna na ka dewbilat ka long 28% bad man la ka longïing ba duna ka ïoh ka kot kan hap pynlut ha kane khnang ban ïoh ïa ka jaka sah kaba don burom.
“Hato ngi buh hakhmat ïa kine kie-kiei haba ngi rai halor ki khajna naba mynta ngi rai halor ka GST ha ryngkat ka jingïadon bynta jong ka tnad pla tyngka ka Sorkar Pdeng bad baroh ki Jylla. Kane ka rukom treikam kaba khlaiñ, hynrei ngi dei ban shai ha ki jingkdew jong ngi – hangno ban pynkiew ne pynhiar ïa ka khajna,” la ong u Dr. Sangma.
“Hynrei kine ki jingdon-jingem ki wan na ki khajna ba ngi siew bad ngim tip kumno kine ki khajna ki kiew man ka sngi. Ïa ka GST la khein katkum ka ‘percentage’. Kumta kano-kano kaba ngi thied ha ka dor `1000 ka long `2000, kata ka mut ba ngi siew arshah ïa ka khajna. Kumta kine ki ‘receipt’ khajna ki dei ban kiew,” la ong u Myntri Rangbah barim.
