New Delhi, Jymmang 12
Ka India ka la ïashim bynta ha ka bynta kaba 19 jong ka United Nations Forum on Forests (UNFF) ïa kaba la pynlong ha UN Headquarters ha New York naduh ka 6 ha-duh 10 tarik u Jymmang 2024.
Ha kane ka jingïalang, ka India ka la pyni ïa ki sienjam jong ka ri na ka bynta ka jingïada ïa ki khlaw ki btap bad ruh ki rukom pynïaid ïa ki khlaw ha ka rukom kaba ïaineh kiba la wanrah ïa ka jingïar ki jaka khlaw ha kine ki khatsan snem ba la dep.
Ha baroh kawei ka pyrthei, ka India ka don ha ka kyrdan kaba lai ha kaba ïadei bad ka jingkiew ka jingïar jong ki jaka khlaw man u snem, naduh u 2010 bad 2020.
Ka India ka la ong ba ka ñiewkor bha ïa ka jingïada ïa ka ‘biodiversity’ bad ki mrad khlaw ha kaba ka la pynïar ïa ka rynsan jong ki jaka ba la ai jingïada sha palat shi hajar tylli ki jaka ba kyrpang na ka bynta ki mrad khlaw, ki National Park, ki jaka kyrpang na ka bynta ki khla, ki jaka kyrpang na ka bynta ka ‘biodiversity’, bad kiwei-kiwei ki jaka sah jong ki mrad khlaw.
Ki jingrakhe dang shen ïa ka jingdap 50 snem ka ‘Project Tiger’ bad 30 snem jong ka ‘Project Elephant’ ki pyni ïa ka jingïeng skhem jong ka India ban ïada ïa ki jait mrad bapher-bapher bad ka jingïada ïa ki jaka sah jong ki. Ka India ka la kdew ruh sha ka jingsdang jong ka ‘Big Cat Alliance’, kaba long sa kawei ka sienjam ba kongsan ban ïada bad pynneh ïa ki hynñiew jait ki khla ha kylleng ka pyrthei lyngba ka jingïatrei lang hapdeng ki ri.
Ka India ka la kdew ruh sha ka jingsdang ïa ka ‘Green Credit Program’ ïa kaba la saiñdur ban ai jingmyntoi ïa ki kynhun ba kin thung dieng bad khyllie im ïa ki jaka khlaw ba la julor, bad kaba thmu ban pynkhlaiñ shuh-shuh ïa ki sienjam ban tehlakam ïa ka jingkylla jong ka suiñbneng.
Hashuwa kine baroh, ha u Risaw 2023, ka India ka la pynlong ïa ka ‘Country Led Initiative’ hapoh ka UNFF ha Dehradun, ha kaba la wan ïashim bynta da ki nongmihkhmat na 40 tylli ki ri bad 20 tylli ki kynhun na ki ri bapher-bapher bad ha kane, la pynlong ïa ki jingïamir jingmut halor ka jingtehlakam ïa ka jingpluh khlaw bad ka jingai jingithuh ïa ki jaka khlaw. Ki jingai jingmut na kane ka sienjam ki dei kiba la rah shakhmat da ka India ha ka UNFF 19.
Ka tnad ka la pynlong ruh ïa ka prokram ‘Principles and Strategies for Landscape Integrated Fire Management through Collaborative Governance’ ha ka jingïatreilang bad ka ‘Agency for Integrated Rural Fire Management’, Portugal, ka ‘Korea Forest Service’ bad ka ‘International Tropical Timber Organization’ (ITTO) ha ka UNFF 19 ha New York.
Shuh shuh ka UNFF 19 ka la poi sha kaba kut ha ka jingïakut jingmut ban shim ïa ki sienjam ba mardor ban pynsangeh ïa ka jingjah bad ka jingjulor ki jaka khlaw bad ruh ban tehlakam ïa ka jingjulor ka khyndew, ba kynthup ïa ka jingpyntreikam ïa ka ‘United Nations Strategic Plan for Forests’ bad ka jingpynurlong ia ki thong ‘Global Forest Goal’.
Ïa ka kynhun na India la ïalam da u Jitendra Kumar, Director General of Forests bad Special Secretary, ka Tnad Environment, Forest and Climate Change jong ka Sorkar India.