Shah ujor u nonghikai namar ki kot ki sla ba thok; dawa tohkit bad pynshitom katkum ka aiñ

Ki nongujor ki la dawa da ka jingtohkit ba mardor halor katei ka kam, kumjuh ka jingpynshitom katkum ka aiñ pyrshah ïa u nonghikai uba la ïoh kam da kaba pyndonkam ïa ka 'Degree' thok.

Phulbari, Jymmang 12

Hadien ka ejahar kaba la ujor pyrshah ïa uwei u briew ba la tip kyrteng kum u Saddam Hussain na ki jaka thor, da 2 ngut ki nonghikai, halor ka jingaiti jong u ïa ki kot ki sla ba thok, ban ïoh kam ha kane ka jingthung kam ba dang shen na bynta ka kam nonghikai hapoh ka Jylla, sa kawei ka jingujor sha ki pulit, kumjuh sha ka tnad pule-puthi, la ujor pyrshah sa ïa uwei u nonghikai halor ka jingaiti ïa ki kot ki sla ba thok, da kitei kijuh hi ki 2 ngut – Istiak Alom bad Abdus Salim Biswas.

Ka jingujor pyrshah ïa u nonghikai ba la ithuh kum u Haider Hussain Mollah, nongshong shnong ka Jugirjhar hapoh Tikrikilla PS, ka la wan hadien kiba bun ki jingkylli halor ka jingshisha jong kiba bun ki kot ki sla ba la pynbiang da ki nonghikai kiba la shah thung, la kumno-kumno tang hapoh Dadenggre Sub-Division, West Garo Hills.

Kaba lyngngoh ka long ba wat hapdeng kiba bun ki jingkylli kiba la mih halor ka jingshisha jong ki kot ki sla ba la pynbiang da ki kyrtong ba la pyndep ïa ka D.El.Ed, kam pat shym la don kano-kano ka jingpyrshang na ka tnad pule-puthi ha ka ban tohkit la kitei ki kot ki sla ki dei kiba shisha ne kiba thok.

Haba ïa dei bad ka jingujor pyrshah ïa u Mollah, u Alom bad u Biswas ki la pan ïa ki RTI na Rayalseema University. U Mollah u la pyndep ïa ka D.El.Ed na katei ka skulbah ha u snem 2022 bad pyni ruh wat ïa ka ‘Hall Ticket’ ban pynshisha ïa ka jingshisha jong ka ‘Degree’ jong u. Hynrei kaei kaba u la klet imat ka long ba katei ka skulbah kam don ïa katei ka jingpule la ka long ha ki tnat ne ki kolej kiba la pynïasoh – katkum ka RTI ba la ïoh pdiang.

“U la pyni ïa ka syrnot D.El.Ed na Rayalseema University ha Kurnool, AP, hynrei ynda ngi la ïoh pdiang ïa ka kaiphod RTI na u VC, ki la kdew shai ba kim don satia ïa katei ka jingpule. Kane ka la pynshisha ba ka syrnot kaba la ïoh pdiang ka dei kaba thok. U la shah thung kum u Assistant Teacher jong ka Phulbari L.P. School lyngba kane ka syrnot,” la ong u Biswas.

Kumba long u Saddam Hussain, u Mollah u long uwei napdeng ki 34 ngut ki kyrtong uba la shah thung kum u nonghikai ha ka thup kyrdan ‘Un-Reserved Category’ ha Dadenggre Sub-Division, ha kiba bun na ki, katkum ki kaiphod ki lah ban mad ïa kaba kum kane kajuh ka jingeh ha ki por ban wan.

Haba la kynjoh sha u Director ka tnad pule-puthi, u Swapnil Tembe halor katei ka bynta, u la ong ba ki jingthung kam ki bud ryntih ïa ka ‘Roster System’ – ka jinglait kam bad ki Nodal Officer (SDSEO) kiba hap shim ka jingkitkhlieh ban khmih bniah ïa ki kot ki sla.

Ki nongujor ki la dawa da ka jingtohkit ba mardor halor katei ka kam, kumjuh ka jingpynshitom katkum ka aiñ pyrshah ïa u nonghikai uba la ïoh kam da kaba pyndonkam ïa ka ‘Degree’ thok.

Haba batai shuh halor ka jingujor pyrshah ïa u Saddam Hussain, u Alom u la ong ba kane ka kam mynta ka la don  bad u SP ka West Garo Hills.

U Alom bad Biswas ki la dawa pynshitom katkum ka aiñ pyrshah ïa ki nonghikai kiba la shah thung bad ki la kular ban rah ïa kane ka kam wat sha ka Supreme Court lada donkam. 

Kaei kaba pynkyndit ka long ba u la kynnoh ba na baroh 34 ngut ki nonghikai kiba la shah thung thymmai, tang 2-3 ngut na ki, ki long kiba shisha.

“Na ki 34 ngut ki nonghikai kiba la shah thung, 17 ngut na ki, ki la pynbiang ïa ki ‘Degree’ D.El.Ed kaba 18 bnai hapoh ka NIOS, ha kawei ka liang kaba la khang lad lypa ïa ki katkum ka rai ba dang shen jong ka Supreme Court halor kane ka kam. Ngi la pan jingtip halor ki ‘Degree’ jong ki ban pynshisha la ki la pyndep shisha ne em ïa ka D.EL.Ed ne ki shu thok. Ngin sa pyntip shuh kham bniah ha ki sngi ban wan,” u la bynrap.

Ka SC dang shen ka la pynmih ïa ka hukum ha kaba ka la khang ïa ki nonghikai ha ryngkat ka ‘Degree’ kaba 18 bnai hapoh ka NIOS na bynta ban shah thung ha ki kam hikai. Ka tnad pule-puthi ka Jylla ha kawei ka liang kam pat pynmih jingpynbna halor katei kajuh ka hukum na bynta kito kiba don jingthmu ban long nonghikai hapoh ka Jylla.

U Istiak u la kdew ïa kawei ka nonghikai kaba la shah thung, kaba ym tang ba kam shym la pyndep ïa ka eksam, hynrei wat la katta, la ai kam sha ka hapoh ka thup kyrdan Persons With Disabilities (PWD) wat haba ka don tang kawei ka kam (kaba la dep pyndap da u kyrtong uba dei hok).

“Ka hap hapoh ka thup kyrdan ‘Unreserved Category’ bad haba ka don tang kawei ka kam na bynta ka ‘UR Category’ na bynta ki PWD, kumno ka la ïoh kam wat la kam shym la long kaba bit na bynta ka kam,” u la buh jingkylli.

Katei ka nonghikai ka la ïoh 83 ‘mark’ katkum ka RTI, kaba long hapoh jong ka 90 kaba la buh na bynta ki ‘UR PWD’.

Na ki 12 ngut ki nonghikai ba dang sah kiba la shah thung, baroh ki la pyndep ïa ka ‘Degree’ na Assam lyngba ka Open Distance Learning (ODL) hapoh jong ka State Council of Educational Research and Training (SCERT) ka Jylla bad dei hangne ba baroh ka la bakla.

Katkum ka jingbuh kyndon kaba la kdew ha ka SCERT ‘website’ ka Assam, ka ODL ka dei tang na bynta ki nongshong shnong ka Assam kiba la don lypa ha ka kam hikai ha ki skul. Hynrei ki 12 ngut ki nonghikai kiba la shah thung thymmai, watla ki dei ki nongshong shnong ba pura ka Meghalaya, ki dang ïoh pdiang ïa ki syrnot D.El.Ed na ka Jylla bad ban aiti ïa ki khnang ïoh kam hapoh ka Jylla.

Kaei kaba hap ban peit-thuh hangne ka long hadien ka rai na ka SC, ka Sorkar Assam mardor ka la pynsangeh haba ïadei bad ka jingthung kam lyngba ka Diploma kaba 18 bnai jong ka D.El.Ed, ka Meghalaya ha kawei ka liang kam pat shym la leh eiei wat hadien ba katei ka rai ka la wan 2 sngi hashuwa jong ka kut tarik na bynta ban phah ïa ki aplikeshon. 

Ka SC ka la rai ba haba ïadei bad ka jingthung kam nonghikai, dei ban ïaid katkum ki kyndon jong ka NCTE 2010 bad 2011. 

Katba ka tarik kut na bynta ka aplikeshon ka long 30 tarik Naiwieng, 2023, ka rai ka SC ka la mih ha ka 28 tarik Naiwieng. Hynrei ka Jylla haduh mynta kam pat pynmih ïa ka jingpynbna ban khang lad ïa ki kyrtong kiba la pyndep ïa ka Diploma kaba 18 bnai hapoh ka D.El.Ed.