Babu Kular Khongjirem
Une u snem 2024 mynta u dei u snem ‘nemsniew ïa ki nongrep bapli. Ki nongrep bapli na kylleng sawdong ki jaka jong ka jylla Meghalaya jong ngi ki la sdang kyrkaw bad kyrthat lut namar ka jingtad bad hiar dor palat jong baroh ki jait mar rep mar riang jong ki.
Sha ki thaiñ nongkyndong, u synsar ne syrniam uba dei u mar rep uba ju kyrshan ïa ka kamai kajih bad uba dei ruh u thymmei jong ka jingkamai jakpoh jong ki nongrep, mynta u snem pat, ka dor jong u ka la hiar shaba palat. Lada die ïa u ruh, kam mih shuh wat tang ka bai pynkhuid bad bai pom ïa u. Lada kheiñ lei sa ka bai kit bai bah na khlaw ne na bri, ka jinglut ka ktah syndon (duhnong) wat na pla (bai seng) jong ki.
Bun ki nongrep synsar ki ong ba kim lah shuh wat ban kyrshan ne phah skul ne buh skul ïa la ki khun namar ka jinghiar dor palat u synsar mynta u snem. Wat ban pyndap ïa ki jingdonkam ha ïing ha sem ruh kim lah shuh namar ka jinghiar dor palat une u mar rep.
U kwai ruh uba ju biang bha ka dor man la u snem, hynrei mynta u snem pat, u hiar dor shaba palat. Ki nongrep kwai ki la ïa ud bad kyrkaw namar ka dor bai pynkhuid bad bai ot kwai ka rem bha katba ka dor u kwai pat ka hiar palat haduh ba poi pynban sha ka jingduhnong ka jingrep kwai jong ki mynta u snem.
Sa u tympew ne u ‘lakor ne u pathi ruh ka dor jong u mynta ka la hiar shaba palat. Ki mar rep aiu mynta kiba la (kiew dor), la jan baroh ka dor ki mar rep ka la hiar sha wah (hiar dor palat /hiar dor sha trai) katba ki mar ki mata ba ki nongrep ki donkam pat ka dor ka kiew sha bneng (kiew dor palat). Hangno shuh u nongrep, u nongkyndong uba ju im da ka rep ka riang un dang im (survive).
Lada kane ka ‘nemsniew jong ki nongrep kan dang ïai bteng sa shisnem ar snem, ka pyrthei jong ki nongrep kan sa kut noh na kane ka pyrthei.
Kat kane ka apot, ka ‘nemsniew bad ka jingjynjar bad jingkordit ba ki nongrep ki ïakynduh mynta u snem, hynrei, ka sorkar MDA ha Meghalaya bad ka sorkar NDA ha Delhi pat jar-jar wat tang shi kyntien ruh khlem pynpaw eiei. Shaei kita ki seng saiñ pyrthei ieit ri ieit jaidbynriew ba ki pyrta tang ha ka aïom ilekshon ki ïa jah? Balei ki ïa sngap jar-jar kat kane ka ïap ka im jong ki nongrep bapli?
Shaei kata ka Minimum Support Price (MSP) ba ka sorkar ka pynbang pynthiang ïa ki nongrep bapli khamtam ha ka por ilekshon? Shaei kita ki seng nongrep ba kin ïarap lem ïa ki nongrep bapli? Lada ym don ba ïarap lem kumne, kan sa poi ka por ba, shisien ba ka um ka la poi ha ryndang, kam slem shuh ba ki nongrep na kylleng sawdong kin sa ïakhih hi noh bad kin sa wan syndon ban wan ïap thngan shajan Secretariat ban paw pyrthei lem ka jingïap thngan jong ki ban ïa kaba shu ïa ïap thngan ei mata-madei tang hapoh ïing lajong.
